• Uy-joy ijarasi •

Kvartiradan ko'chirish qanday amalga oshiriladi: qonuniy tartib

Yangilangan: 15-oktabr, 2026-yilRasmiy manbalar bilan solishtirilgan

Qisqacha

Uy-joyga oid nizolar, jumladan ko'chirish haqidagilar ham sudda hal etiladi. Ijaraga oluvchi va u bilan yashayotganlar shartnoma kelishuv bilan yoki qonunda ko'rsatilgan asoslar bo'yicha bekor qilingach, sud qarori asosida ko'chiriladi. Yashash joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tganlikning o'zi turar joyga mulk huquqini bermaydi, biroq turar joydan foydalanish huquqi sud tomonidan belgilangan shaxsning ro'yxatini uning roziligisiz faqat sud qarori bilan bekor qilish mumkin. Ko'chirish to'g'risidagi qaror darhol ijro etilmaydi: uni qonuniy kuchga kirgach davlat ijrochisi ijro etadi.

Kim hal qiladi: Sud (uy-joy nizolari sud tartibida)
Darhol ijro etish: Ko'chirish ishlarida yo'l qo'yilmaydi
Majburiy ko'chirishni kim o'tkazadi: Davlat ijrochisi
Olib ketilmagan buyumlar: Ko'chirilgandan 6 oy o'tib realizatsiya qilinadi

Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

AI yuristdan so'rash

Qonunda nima deyilgan

Uy-joyga oid nizolar sud tartibida hal etiladi (UJKning 140-moddasi). Uy-joyni ijaraga berish shartnomasi bekor qilingan taqdirda ijaraga oluvchi va shartnoma bekor qilingan vaqtda uy-joyda yashab turgan boshqa fuqarolar sud qarori asosida ko'chirib chiqariladi (FKning 616-moddasi).

Ijaraga beruvchining talabi bilan sud ijara shartnomasini, agar ijaraga oluvchi olti oy haq to'lamasa (qisqa muddatli ijarada — to'lov muddatidan keyin ikki martadan ko'p), uy-joyni vayron qilsa yoki unga putur yetkazsa, undan g'ayrihuquqiy qilmishlar uchun foydalansa yoxud ogohlantirishdan keyin ham qo'shnilar huquqlarini buzishda davom etsa, bekor qiladi (FKning 615-moddasi). Agar shartnoma turar joy arendasi sifatida rasmiylashtirilgan bo'lib, haq ketma-ket ikki martadan ortiq to'lanmasa, shartnoma sud tomonidan bekor qilinadi va arendaga oluvchi boshqa turar joy berilmasdan ko'chiriladi (UJKning 93-moddasi).

Munitsipal, idoraviy uy-joy fondi va aniq maqsadli kommunal uy-joy fondi uylari uchun Uy-joy kodeksi ko'chirish sud tartibida amalga oshirilishini, turar joyni o'zboshimchalik bilan egallab olgan yoki avariya holatida deb topilgan uylarda yashayotgan shaxslar esa prokuror sanksiyasi asosida ma'muriy tartibda ko'chirilishini belgilaydi; prokurorning bunday qarori ustidan sudga shikoyat qilish mumkin (UJKning 70-moddasi).

Mulkdor o'zi ko'chira olmaydi — qulfni almashtirish, buyumlarni olib chiqish, suv va svetni o'chirish mumkin emas. O'zboshimchalik fuqarolarga BHMning uchdan bir qismidan bir baravarigacha (ko'pi bilan 440 000 so'm) jarima solishga sabab bo'ladi (MJtKning 200-moddasi), turar joyga istiqomat qiluvchilarning xohishiga xilof ravishda noqonuniy kirish esa MJtKning 45-moddasi bo'yicha javobgarlikka olib keladi.

Oila a'zolari, bolalar va ro'yxatdagilar

Mulkdorning oila a'zolari va u bilan doimiy yashayotgan fuqarolar, agar ko'chib kirishda yozma ravishda boshqacha qayd etilmagan bo'lsa, turar joydan mulkdor bilan teng foydalanadi. Mulkdor bilan oilaviy munosabatlar tugaganda ham ularning foydalanish huquqi saqlanib qoladi; foydalanish tartibi kelishuv bilan belgilanadi, nizolarni sud hal qiladi (UJKning 32-moddasi).
Xususiylashtirilgan kvartira mulkdorlari birga yashay olmasa, sud ulardan birini ko'chirib, boshqasiga uning ulushi uchun bozor bahosida pul to'lash yoki boshqa turar joy sotib olib berish majburiyatini yuklashi mumkin (UJKning 32-moddasi).
Mulkdorning voyaga yetmagan oila a'zolari yashayotgan turar joyni, ularning ota-onasi bo'lmagan taqdirda, vasiylik va homiylik organining roziligi bilan boshqa shaxsga berish mumkin (UJKning 32-moddasi).
Ijaraga oluvchi voyaga yetmagan farzandlarini mulkdorning roziligisiz ko'chirib kiritishi mumkin; uning oila a'zolari shartnomadan kelib chiqadigan huquq va majburiyatlarga u bilan teng ega bo'ladi (UJKning 33-moddasi). Shartnoma bekor qilinganda uy-joyda yashayotgan barcha fuqarolar sud qarori asosida ko'chiriladi (FKning 616-moddasi).

Yashash joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tganlik shaxsga o'zi ro'yxatdan o'tgan turar joyga mulk huquqini bermaydi (Yashash joyi va turgan joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tkazish to'g'risidagi Qonunning 22-moddasi). Mulkdor arizasiga ko'ra ichki ishlar organlarining migratsiya bo'linmasi turar joyga mulkiy huquqlari yoki mulkdor bilan qarindoshlik aloqalari bo'lmagan fuqaroning ro'yxatini bekor qiladi, agar bu shaxsning turar joydan foydalanish huquqi sud tomonidan yoki taraflar kelishuvi bilan belgilanmagan bo'lsa. Ro'yxat shaxsni ko'chirish yoki turar joydan foydalanish huquqini yo'qotgan deb topish haqidagi sudning qonuniy kuchga kirgan qarori asosida ham bekor qilinadi, foydalanish huquqi sud tomonidan belgilangan shaxslarning ro'yxati esa ularning roziligisiz faqat sud qarori bilan bekor qilinadi. O'n olti yoshga to'lmagan bolalarning ro'yxati ota-onasi ro'yxati bilan bir vaqtda bekor qilinadi (shu Qonunning 14-moddasi).

Ko'chirish qanday amalga oshiriladi

Shartnomani sud orqali bekor qilishni talab qilishdan oldin ikkinchi tarafga uni ixtiyoriy bekor qilishni taklif qiling: rad javobi olingandan keyin yoki taklifda ko'rsatilgan muddatda, bunday muddat bo'lmasa — 30 kun ichida javob bo'lmasa, da'vo berish mumkin (FKning 384-moddasi).
Sud shartnomani bekor qilish va ko'chirish haqidagi da'voni ko'rib chiqadi; fuqarolarni binodan ko'chirish ishlari bo'yicha hal qiluv qarorining darhol ijro etilishiga yo'l qo'yilmaydi (FPKning 268-moddasi).
Qaror qonuniy kuchga kirgach, ijro hujjatini davlat ijrochisi ijro etadi: qarzdor u belgilagan muddatda ixtiyoriy chiqmasa, ko'chirish majburiy tartibda amalga oshiriladi (Sud hujjatlarini ijro etish to'g'risidagi Qonunning 73-moddasi).
Majburiy ko'chirish kuni va vaqti haqida qarzdor rasman xabardor qilinadi, uning hozir bo'lmasligi ijroga to'sqinlik qilmaydi. Ko'chirish xolislar ishtirokida, zarur hollarda ichki ishlar organlari ko'magida va mol-mulkni albatta xatlagan holda o'tkaziladi.
Ko'chirilgan shaxsning mol-mulki zarur hollarda uning hisobidan saqlanadi; u olti oy ichida olib ketilmasa, yozma ogohlantirishdan keyin realizatsiyaga topshiriladi. Ijro ko'chirish to'g'risidagi dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.

Bu kimlarga tegishli

Kvartirani ijarachi yoki sobiq oila a'zolaridan bo'shatmoqchi bo'lgan mulkdorlar.
Ko'chirish talabi qo'yilgan ijarachilar va arendachilar.
Mulkdorning turar joyida yashayotgan sobiq er-xotin va qarindoshlar.
O'ziga tegishli bo'lmagan kvartirada ro'yxatdan o'tgan fuqarolar.

Traffic Law yuristi bahosi

Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.

Ko'chirish nizosining natijasi deyarli har doim shaxs kvartirada qanday asosda yashayotganiga bog'liq: ijara shartnomasi bo'yicha, mulkdorning oila a'zosi sifatida, sobiq oila a'zosi sifatida, xususiylashtirilgan uy-joyning mulkdorlaridan biri sifatida yoki shunchaki ro'yxatdagi qarindosh sifatida. Har bir holat uchun qonun turli qoidalar belgilaydi, shuning uchun avval asosni aniqlang, keyin sudga qanday talab qo'yishni tanlang.

Mulkdor shuni bilishi kerak: sobiq oila a'zosi ajrashish yoki janjaldan keyin turar joydan foydalanish huquqini o'z-o'zidan yo'qotmaydi — UJK bu huquqni to'g'ridan-to'g'ri saqlab qoladi, foydalanish tartibi esa kelishuv yoki sud bilan belgilanadi. Ijarachini esa shartnoma qonunga ko'ra bekor qilinganda, masalan, to'lamaslik yoki uy-joyni shikastlash uchun ko'chirish mumkin.

Ko'chirilayotgan shaxs sudni e'tiborsiz qoldirmasligi kerak: jarayonda asoslarga e'tiroz bildirish, to'lov dalillarini taqdim etish, kelishuv bitimi va chiqib ketish uchun oqilona muddat taklif qilish mumkin. Ko'chirish to'g'risidagi qaror darhol ijro etilmaydi, davlat ijrochisi avval ixtiyoriy chiqib ketish uchun muddat beradi. Aniq vaziyatni oldindan Traffic Law AI'da tahlil qilish mumkin, bolalar yoki bir nechta mulkdor ishtirok etsa, yuristga murojaat qilgan ma'qul.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

Yashash asosini aniqlang
Ijara yoki arenda shartnomasi, mulkdor oilasiga mansublik, mulkdorlardan biri ekanlik, turar joyga huquqsiz ro'yxat — qanday talab qo'yish va qanday dalillar kerakligi shunga bog'liq.
Yozma kelishishga harakat qiling
Shartnomani bekor qilish va oqilona muddatda chiqib ketishni taklif qiling. Javob yoki 30 kun (yoxud taklifdagi muddat) ichida javob bo'lmasligi sudga yo'l ochadi.
Da'vo bering
Vaziyatga qarab — shartnomani bekor qilish va ko'chirish, foydalanish huquqini yo'qotgan deb topish yoki foydalanish tartibini belgilash haqida. Shartnoma, mulk huquqi hujjatlari va buzilishlar dalillarini ilova qiling.
Qaror qonuniy kuchga kirishini kuting
Ko'chirish to'g'risidagi qarorni darhol ijro etishga yo'l qo'yilmaydi. Qaror qonuniy kuchga kirgandan keyin ijro etiladi.
Qarorni ijroga topshiring
Davlat ijrochisi ixtiyoriy chiqib ketish uchun muddat belgilaydi, so'ngra mol-mulkni xatlagan holda majburiy ko'chirishni o'tkazadi.
Ro'yxatni tekshiring
Ko'chirish to'g'risidagi sud qarori ko'chirilgan shaxsning yashash joyi bo'yicha ro'yxatini bekor qilish uchun asos bo'ladi.

Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi

Turar joyga mulk huquqini tasdiqlovchi hujjat
Ijara (arenda) shartnomasi va to'lov hujjatlari
Shartnomani bekor qilish haqidagi yozma taklif va yuborilganini tasdiqlovchi hujjat
Buzilishlar dalillari: shikast haqidagi dalolatnomalar, qarz hisob-kitobi, qo'shnilar murojaatlari
Turar joyda ro'yxatda turgan shaxslar haqidagi ma'lumot
Sud qarori va ijro hujjati

Muddatlar

Bekor qilish taklifiga javob: Taklifdagi muddat, bo'lmasa 30 kun
Ko'chirish qarorini ijro etish: Qonuniy kuchga kirgandan keyin
Ko'chirilgan shaxs buyumlarini saqlash: 6 oy, so'ngra realizatsiya

Xavflar va muhim jihatlar

O'zboshimchalik bilan ko'chirish o'zboshimchalik uchun jarima va zararni undirish haqidagi da'voga olib keladi.
Mulkdorning sobiq oila a'zosi, sud yoki kelishuv boshqacha hal qilmasa, foydalanish huquqini saqlab qoladi.
To'lamaslik yoki uy-joyni shikastlash dalillarisiz sud shartnomani bekor qilishni rad etishi mumkin.
Ko'chirilgandan keyin olti oy ichida olib ketilmagan buyumlar realizatsiyaga topshiriladi.

Misol: qisqa muddatli shartnoma bo'yicha ijarachini ko'chirish

Gulnora kvartirasini Rustamning oilasiga sakkiz oylik shartnoma bilan ijaraga berdi. Rustam to'lov muddati o'tgach ikki martadan ko'p haq to'lamadi, shartnomani bekor qilish taklifiga javob bermadi va yonida kichik farzandi borligini aytib, chiqib ketishdan bosh tortmoqda.

Qanday harakat qilish kerak

Taklifdan 30 kun o'tgach Gulnora shartnomani bekor qilish, ko'chirish va qarzni undirish haqida da'vo beradi: qisqa muddatli ijarada ikki martadan ko'p to'lamaslik FKning 615-moddasi bo'yicha bekor qilish uchun asos. Sud shartnomani bekor qiladi va barcha yashovchilarni, jumladan bolani ham ko'chirishga qaror qiladi (FKning 616-moddasi). Qaror qonuniy kuchga kirgach, davlat ijrochisi ixtiyoriy chiqib ketish uchun muddat beradi, so'ngra oilani mol-mulkni xatlagan holda majburan ko'chiradi. Ko'chirilganlarning ro'yxati sud qarori asosida bekor qilinadi.

Ko'p beriladigan savollar

Kvartirada ro'yxatda turgan odamni chiqarish mumkinmi?

Ro'yxatdan o'tganlik turar joyga mulk huquqini bermaydi (Yashash joyi va turgan joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tkazish to'g'risidagi Qonunning 22-moddasi). Mulkiy huquqlari va mulkdor bilan qarindoshligi bo'lmagan fuqaroning ro'yxati, agar uning foydalanish huquqi sud yoki kelishuv bilan belgilanmagan bo'lsa, mulkdor arizasiga ko'ra bekor qilinadi; boshqa hollarda sud kerak (shu Qonunning 14-moddasi).

Sobiq er yoki xotinni mulkdorning kvartirasidan chiqarish mumkinmi?

O'z-o'zidan emas. Mulkdorning oila a'zolarida oilaviy munosabatlar tugaganidan keyin ham turar joydan foydalanish huquqi saqlanib qoladi, foydalanish tartibi taraflar kelishuvi bilan belgilanadi, nizolarni esa sud hal qiladi (UJKning 32-moddasi).

Kichik bolalari bor ijarachi oilasini ko'chirish mumkinmi?

Ha, agar shartnoma qonunga ko'ra bekor qilingan bo'lsa. Ijara shartnomasi bekor qilinganda ijaraga oluvchi va uy-joyda yashayotgan barcha fuqarolar sud qarori asosida ko'chiriladi (FKning 616-moddasi), o'n olti yoshga to'lmagan bolalarning ro'yxati esa ota-onasi bilan birga bekor qilinadi (Yashash joyi va turgan joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tkazish to'g'risidagi Qonunning 14-moddasi).

Sud qaroridan keyin darhol ko'chirishadimi?

Yo'q. Fuqarolarni binodan ko'chirish ishlari bo'yicha qarorni darhol ijro etishga yo'l qo'yilmaydi (FPKning 268-moddasi). Qaror kuchga kirgach, davlat ijrochisi ixtiyoriy chiqib ketish uchun muddat belgilaydi va shundan keyingina majburan ko'chiradi (Sud hujjatlarini ijro etish to'g'risidagi Qonunning 73-moddasi).

Majburiy ko'chirishda buyumlar nima bo'ladi?

Davlat ijrochisi mol-mulkni xatlaydi va zarur hollarda uni qarzdor hisobidan saqlashni ta'minlaydi. Buyumlar olti oy ichida olib ketilmasa, yozma ogohlantirishdan keyin realizatsiyaga topshiriladi (Sud hujjatlarini ijro etish to'g'risidagi Qonunning 73-moddasi).

Rasmiy manbalar

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.

Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.

Bu qonun sizning vaziyatingizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

Vaziyatingizni Traffic Law AI'ga yozing: u uni O'zbekiston qonunlari bo'yicha tahlil qiladi, normalarni ko'rsatadi va keyingi qadamni aytadi.

Masalan, shunday so'rang:«Kvartiramda sobiq erim ro'yxatda turibdi va yashayapti, nikoh bekor qilingan. Kvartirani qonuniy yo'l bilan qanday bo'shatsam va uni ro'yxatdan chiqarsam bo'ladi?»