Qisqacha
Ijarachi haq to'lamasa, avval unga qarzni to'lash haqida yozma talab va shartnomani bekor qilish taklifini yuboring. Ijara haqi bo'yicha qarzni tez undirish mumkin — qarzdor e'tiroz bildirmasa, sud majlisisiz beriladigan sud buyrug'i orqali. Shartnomani bekor qilish va ijarachini uning xohishiga qarshi ko'chirish faqat sud orqali mumkin: ijara uchun asos — olti oy to'lamaslik (qisqa muddatli ijarada — ikki martadan ko'p), turar joy arendasi uchun — ketma-ket ikki martadan ortiq to'lamaslik. Qulfni almashtirish va buyumlarni o'zingiz chiqarib tashlashingiz mumkin emas — bu o'zboshimchalik.
- Ijarani bekor qilish uchun to'lamaslik
- 6 oy; qisqa muddatli ijarada — 2 martadan ko'p
- Bekor qilish taklifiga javob
- Taklifdagi muddat, bo'lmasa 30 kun
- Sud buyrug'i
- 3 kun ichida beriladi
- Ko'chirish
- Faqat sud qarori bilan
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Ijaraga oluvchi uy-joy haqini o'z vaqtida to'lashi va, agar shartnomada boshqacha tartib belgilanmagan bo'lsa, kommunal xizmatlar haqini mustaqil to'lashi shart (FKning 607-moddasi). Shartnomada to'lov muddatlari ko'rsatilmagan bo'lsa, haq har oyda to'lanadi (FKning 611-moddasi).
Ijaraga beruvchining talabi bilan ijara shartnomasi sud tartibida bekor qilinishi mumkin, agar ijaraga oluvchi olti oy davomida haq to'lamasa (shartnomada uzoqroq muddat belgilanishi mumkin), bir yilgacha muddatli qisqa muddatli ijarada esa shartnomada belgilangan to'lov muddati o'tganidan keyin ikki martadan ko'proq haq to'lanmagan bo'lsa (FKning 615 va 612-moddalari). Xuddi shunday qoida Uy-joy kodeksida ham bor (UJKning 69-moddasi), u fuqaroga tegishli turar joy ijarasiga ham qo'llaniladi (UJKning 33-moddasi).
Agar shartnoma turar joy arendasi sifatida rasmiylashtirilgan bo'lsa, chegara pastroq: arenda haqi shartnomada belgilangan muddat o'tganidan so'ng ketma-ket ikki martadan ortiq to'lanmasa, shartnoma sud tartibida bekor qilinishi va arendaga oluvchi boshqa turar joy berilmasdan ko'chirilishi mumkin (UJKning 93-moddasi).
Shartnoma bekor qilingach, ijaraga oluvchi va u bilan yashayotganlar faqat sud qarori asosida ko'chirib chiqariladi (FKning 616-moddasi). Fuqarolarni binodan ko'chirish to'g'risidagi ishlar bo'yicha hal qiluv qarorining darhol ijro etilishiga yo'l qo'yilmaydi (FPKning 268-moddasi).
Qarzni qanday undirish mumkin
- Sud buyrug'i, jumladan, ijara shartnomasida belgilangan ijara to'lovlari muddatida to'lanmaganligi sababli ularni undirish to'g'risidagi talab bo'yicha beriladi (FPKning 171-moddasi). Ariza umumiy sudlovga tegishlilik qoidalari bo'yicha beriladi, sudya buyruqni taraflarni chaqirmasdan uch kun ichida beradi (FPKning 177-moddasi).
- Qarzdor buyruq ko'chirma nusxasini olgan kundan boshlab o'n kun ichida e'tiroz yuborishi mumkin — shunda sudya buyruqni bekor qiladi va talabni odatdagi da'vo tartibida qo'yish mumkin bo'ladi (FPKning 181-moddasi).
- E'tiroz bo'lmasa, buyruq bo'yicha undiruv u berilganidan keyin o'n kunlik muddat o'tgach amalga oshiriladi (FPKning 170-moddasi).
- Sud buyrug'i to'g'risidagi arizadan da'vo ishini yuritish uchun belgilangan tartibda davlat boji olinadi (FPKning 174-moddasi): mulkiy talablar bo'yicha — summaning 4 foizi, biroq 1 BHMdan (440 000 so'm) kam bo'lmagan miqdorda («Davlat boji to'g'risida»gi Qonunning 6-moddasi va ilovasi).
Pul majburiyatini kechiktirganlik uchun foiz hisoblanadi (FKning 327-moddasi). Neustoykani (penyani) faqat u qonun yoki shartnomada nazarda tutilgan bo'lsa undirish mumkin; neustoyka to'g'risidagi kelishuv yozma tuzilishi kerak (FKning 260, 262-moddalari). Umumiy da'vo muddati — uch yil (FKning 150-moddasi).
Shartnomani qanday bekor qilish va ko'chirish mumkin
Avval ijaraga oluvchiga shartnomani kelishuv bilan bekor qilishni taklif qiling. Shartnomani bekor qilish haqidagi talabni sudga faqat ikkinchi taraf rad javobini bergandan keyin yoki u taklifda ko'rsatilgan muddatda, bunday muddat bo'lmasa — o'ttiz kun ichida javob bermaganidan keyin qo'yish mumkin (FKning 384-moddasi).
Da'voda bir vaqtning o'zida shartnomani bekor qilish, ijaraga oluvchini ko'chirish va qarzni undirishni talab qilish mumkin. Qaror qonuniy kuchga kirgach, uni davlat ijrochisi ijro etadi: u ixtiyoriy ko'chib chiqish uchun muddat belgilaydi, so'ngra qarzdorni rasman xabardor qilib, xolislar ishtirokida, zarur hollarda ichki ishlar organlari ko'magida va mol-mulkni albatta xatlagan holda majburiy ko'chiradi (Sud hujjatlarini ijro etish to'g'risidagi Qonunning 73-moddasi).
Qulfni o'zingiz almashtirish, ijarachining buyumlarini olib chiqish yoki kommunal xizmatlarni o'chirib qo'yish mumkin emas. Huquqni shaxsning o'zi himoya qilishi huquq buzilishiga mutanosib bo'lishi kerak (FKning 13-moddasi), o'z huquqini o'zboshimchalik bilan amalga oshirish esa fuqarolarga BHMning uchdan bir qismidan bir baravarigacha (ko'pi bilan 440 000 so'm) jarima solishga sabab bo'ladi (MJtKning 200-moddasi). Turar joyga istiqomat qiluvchilarning xohishiga xilof ravishda noqonuniy kirish MJtKning 45-moddasi bo'yicha jazolanadi.
Bu kimlarga tegishli
- Kvartira yoki uyini ijaraga beruvchi mulkdorlar.
- Bir yilgacha bo'lgan qisqa muddatli shartnomalar bo'yicha ijaraga beruvchilar.
- Ijarachisi qarz qoldirib ko'chib ketgan mulkdorlar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Olti oy jim kutmang. Yozma talabni qanchalik erta yuborsangiz, keyinchalik kechikishni isbotlash va sudgacha bo'lgan tartibga rioya qilish shunchalik oson bo'ladi. Har bir o'tkazib yuborilgan to'lovni qayd eting: sana, summa, ijarachining to'lashga va'da bergan xabarlari.
Qarz nizosiz va yozma shartnoma bilan tasdiqlangan bo'lsa, sud buyrug'i pulga eng tez yo'l. Ammo u kvartira masalasini hal qilmaydi: shartnomani bekor qilish va ko'chirish uchun da'vo kerak. Ijarachi yashashda davom etib, to'lamayotgan bo'lsa, darhol bekor qilish, ko'chirish va qarzni undirish haqidagi da'voni tayyorlash oqilona.
Nimani imzolaganingizni — uy-joy ijarasi shartnomasimi yoki turar joy arendasi shartnomasimi — to'g'ri aniqlash muhim: ikki marta to'lanmagan to'lov yetarlimi yoki uzoqroq kutish kerakmi, shunga bog'liq. Shartnoma soliq organlarida hisobga qo'yilmagan bo'lsa ham qarzni undirish huquqingiz saqlanadi, biroq o'zingizga jarima solinishi mumkin. Vaziyat noaniq bo'lsa, yurist bilan maslahatlashing yoki shartnomani Traffic Law AI'da tahlil qiling.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Qarzni hisoblang va hujjatlarni to'plang
Shartnoma, to'lov jadvali, tushgan summalar bo'yicha tilxat va ko'chirmalar, ijarachi bilan yozishmalar. Qarzni oylar bo'yicha hisob-kitob qiling.
Yozma talab yuboring
Qarzni aniq muddatda to'lashni talab qiling va shartnomani bekor qilishni taklif qiling. Topshirilgani yoki yuborilganini tasdiqlovchi hujjatni saqlang.
Qarzni sud buyrug'i orqali undiring
Qarz nizosiz bo'lsa, qarz hisob-kitobini ilova qilib, ijara to'lovlarini undirish haqida sud buyrug'i berish to'g'risida sudga ariza bering.
Bekor qilish va ko'chirish haqida da'vo bering
Ijarachi shartnomani bekor qilishni rad etsa yoki 30 kun ichida (yoki taklifdagi muddatda) javob bermasa, sudga murojaat qiling.
Qarorni ijroga topshiring
Qaror qonuniy kuchga kirgach, ko'chirish va undiruvni davlat ijrochisi amalga oshiradi. Ijarachini o'zingiz ko'chirishingiz mumkin emas.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Uy-joy ijarasi (arendasi) shartnomasi
- Oylar bo'yicha qarz hisob-kitobi
- Olingan to'lovlar bo'yicha tilxatlar, bank ko'chirmalari
- Yuborilganini tasdiqlovchi hujjat bilan yozma talab va bekor qilish taklifi
- Kvartiraga mulk huquqini tasdiqlovchi hujjat
- Davlat boji to'langanligi haqidagi kvitansiya
Muddatlar
- Ijarachining bekor qilish taklifiga javobi
- Taklifdagi muddat, bo'lmasa 30 kun
- Sud buyrug'ini berish
- Ariza kelib tushgan kundan 3 kun
- Qarzdorning buyruqqa e'tirozi
- Ko'chirma nusxa olingandan 10 kun
- Qarz bo'yicha da'vo muddati
- 3 yil
Xavflar va muhim jihatlar
- O'zboshimchalik bilan ko'chirish o'zboshimchalik uchun jarima va ijarachining zarar undirish haqidagi da'vosiga olib kelishi mumkin.
- Ijarachi e'tiroz bildirsa, sud buyrug'i bekor qilinadi va da'vo berishga to'g'ri keladi.
- Yozma shartnoma va hisob-kitobsiz qarzni isbotlash qiyinroq.
- Neustoyka yozma shartnoma yoki qonunda nazarda tutilmagan bo'lsa, uni undirib bo'lmaydi.
Misol: kvartirant to'lovni to'xtatdi
Sherzod Samarqanddagi kvartirasini ikki yillik yozma ijara shartnomasi bilan ijaraga bergan. Kvartirant Ulug'bek uch oydan beri to'lamayapti va qo'ng'iroqlarga va'dalar bilan javob beryapti.
Qanday harakat qilish kerak
Sherzod Ulug'bekka qarzni to'lash haqida yozma talab va shartnomani bekor qilish taklifini yuboradi. Pulni tez qaytarish uchun u ijara to'lovlarini undirish haqida sud buyrug'i berish to'g'risida ariza beradi. Agar shartnoma uy-joy ijarasi sifatida rasmiylashtirilgan bo'lsa, to'lamaslik asosida sud orqali bekor qilish uchun olti oy to'lanmagan bo'lishi, turar joy arendasi bo'lsa — ketma-ket ikki martadan ko'p to'lov o'tkazib yuborilgan bo'lishi kerak. Sherzod qulfni almashtirmaydi: ko'chirishni sud qaroridan keyin davlat ijrochisi amalga oshiradi.
Ko'p beriladigan savollar
To'lamayotgan ijarachini sudsiz chiqarib yuborish mumkinmi?
Yo'q. Agar ijaraga oluvchi ixtiyoriy chiqib ketishga rozi bo'lmasa, shartnoma sud tartibida bekor qilinadi, ko'chirish esa sud qarori asosida amalga oshiriladi (FKning 615, 616-moddalari). O'zboshimchalik bilan ko'chirish MJtKning 200-moddasi bo'yicha jarimaga olib kelishi mumkin.
Shartnomani sud orqali bekor qilish uchun necha oy to'lanmagan bo'lishi kerak?
Uy-joy ijarasi shartnomasi bo'yicha — agar shartnomada uzoqroq muddat belgilanmagan bo'lsa, olti oy; bir yilgacha qisqa muddatli ijarada — to'lov muddati o'tganidan keyin ikki martadan ko'p to'lanmaslik (FKning 615-moddasi). Turar joy arendasi shartnomasi bo'yicha — ketma-ket ikki martadan ortiq to'lanmaslik (UJKning 93-moddasi).
Ijara qarzini qanday tez undirish mumkin?
Sud buyrug'i orqali: u muddatida to'lanmagan ijara to'lovlarini undirish haqidagi talab bo'yicha (FPKning 171-moddasi) sud majlisisiz uch kun ichida beriladi (FPKning 177-moddasi). Qarzdor o'n kun ichida e'tiroz yuborsa, buyruq bekor qilinadi va da'vo berishga to'g'ri keladi (FPKning 181-moddasi).
Kvartirant ogohlantirmasdan ko'chib ketib, pul to'lamasa nima qilish kerak?
Qarzni sud buyrug'i yoki da'vo orqali undiring. Uy-joy kodeksiga ko'ra, shartnomani uch oy oldin yozma ogohlantirmasdan bekor qilgan ijaraga oluvchi keyingi uch oy uchun turar joy haqini to'lashi shart (UJKning 69-moddasi); bu modda fuqaroning turar joyi ijarasiga UJKning 33-moddasi orqali qo'llaniladi.
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (ikkinchi qism) — 615–616-moddalar — ijarani bekor qilish va ko'chirishlex.uz · 29-avgust, 1996-yil
- O'zbekiston Respublikasining Uy-joy kodeksi — 69, 93-moddalar — turar joy ijarasi va arendasini bekor qilishlex.uz · 24-dekabr, 1998-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (birinchi qism) — 384-modda — bekor qilish tartibi; 327-modda — foizlarlex.uz · 21-dekabr, 1995-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — 170–181-moddalar — sud buyrug'ilex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — 268-modda — ko'chirish ishlarida darhol ijroga yo'l qo'yilmasligilex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining «Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish to'g'risida»gi Qonuni — 73-modda — ko'chirish to'g'risidagi ijro hujjatini ijro etishlex.uz · 29-avgust, 2001-yil · № 258-II
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 200-modda — o'zboshimchaliklex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — 6-modda va ilova — davlat boji stavkalarilex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.