Qisqacha
Yo'q, er xotinining roziligisiz uning homiladorlik vaqtida va bola tug'ilganidan keyin bir yil mobaynida nikohdan ajratish to'g'risida ish qo'zg'ata olmaydi (OKning 39-moddasi). Bunday da'voni sud ko'rmasdan qoldiradi, ammo to'siq bartaraf etilgach er qayta murojaat qilishi mumkin. Taqiq faqat erga tegishli: xotin istalgan paytda o'zi ajrashish uchun ariza berishi mumkin, uning roziligi bo'lsa, bu davrda ham ajrashish mumkin. Bundan tashqari, homilador xotin va uch yoshgacha bolaning onasi sud orqali o'zi uchun ta'minot talab qilishga haqli.
- Taqiq kimga tegishli
- Faqat erga, xotin o'zi ariza bera oladi
- Taqiq davri
- Homiladorlik va tug'ruqdan keyin 1 yil
- Erning roziliksiz da'vosi
- Ko'rmasdan qoldiriladi
- Xotinga ta'minot
- Homiladorlik va tug'ruqdan keyin 3 yil
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Oila kodeksi erga xotinining homiladorlik vaqtida va bola tug'ilganidan keyin bir yil mobaynida uning roziligisiz nikohdan ajratish to'g'risida ish qo'zg'atishni to'g'ridan-to'g'ri taqiqlaydi (OKning 39-moddasi). Bu qoida ayol va bolani eng zaif davrda himoya qiladi.
Agar er baribir xotinining roziligisiz da'vo bersa, sud arizani ko'rmasdan qoldiradi (FPKning 122-moddasi 8-bandi). Ajrimda sud bu to'siqni qanday bartaraf etish mumkinligini ko'rsatishi shart, to'siq bartaraf etilgach esa manfaatdor shaxs umumiy tartibda sudga qayta murojaat qilishga haqli (FPKning 123-moddasi). Amalda bu shuni anglatadi: bola bir yoshga to'lganda yoki xotin rozilik berganda da'voni qayta berish mumkin.
Taqiq faqat erga qaratilgan. Qonun xotinni cheklamaydi: homilador ayol yoki chaqaloqning onasi o'zi ajrashish uchun da'vo berishi mumkin va sud uni umumiy asoslarda ko'radi.
Bu davrda ajrashish qachon mumkin
- Xotinning o'zi nikohdan ajratish to'g'risida da'vo bersa.
- Xotin erning tashabbusi bilan ajrashishga rozi bo'lsa: bunda 39-moddadagi taqiq qo'llanilmaydi.
- Bola tug'ilganidan keyin bir yil o'tgan bo'lsa: shundan so'ng er xotinining roziligisiz ham da'vo berishi mumkin.
Qonun rozilikning alohida shaklini belgilamagan. Da'vo ko'rmasdan qoldirilmasligi uchun xotinning roziligini yozma tasdiqlagan ma'qul, masalan uning sudga arizasi yoki birgalikdagi arizadagi imzosi bilan.
FHDYo yoki sud
Umumiy qoidaga ko'ra nikohdan sud ajratadi, FHDYo organlari esa faqat kodeksda nazarda tutilgan hollarda (OKning 38-moddasi). FHDYoda o'zaro rozilik bilan voyaga yetmagan umumiy bolalari bo'lmagan er-xotin ajratiladi (OKning 42-moddasi). Bola tug'ilib bo'lgan bo'lsa, sud tartibi qoladi. Er-xotin o'rtasida mehnatga layoqatsiz muhtoj er yoki xotinga ta'minot berish yoki umumiy mol-mulkni bo'lish haqida nizo bo'lsa, ular yoki ulardan biri sudga murojaat qilishga haqli.
Nikoh sud qarori chiqqan kuni emas, balki nikohdan ajralish FHDYo organida qayd etilgan kundan boshlab tugaydi (OKning 47-moddasi).
Yarashish uchun muhlat
Sud ajrashish ishini da'vo tartibida ko'radi va ishni keyinga qoldirib, er-xotinga yarashish uchun olti oygacha muhlat tayinlashi mumkin (OKning 40-moddasi). Muhlat tayinlansa, sud uch kundan kechiktirmay er-xotin yashash joyidagi fuqarolar yig'inining yarashtirish komissiyasini yozma xabardor qiladi.
Oilaviy (maishiy) zo'ravonlikdan jabrlangan shaxsning talabiga ko'ra sud yarashish uchun muhlat tayinlamaydi (OKning 40-moddasi). Sud er-xotinning bundan buyon birga yashashi va oilani saqlab qolishi imkonsiz deb topsa, ularni nikohdan ajratadi (OKning 41-moddasi).
Xotinga ta'minot: nikohda va ajrashgandan keyin
Er-xotin bir-biriga moddiy yordam berishi shart. Er yordamdan bosh tortsa, xotin homiladorlik davrida va umumiy bola tug'ilgan kundan boshlab uch yil davomida, er bunga qodir bo'lsa, undan sud orqali ta'minot (aliment) olishga haqli (OKning 117-moddasi). Ajrashgandan keyin bu huquq sobiq xotinda ham saqlanadi, agar sobiq erning yetarli mablag'i bo'lsa (OKning 118-moddasi).
Miqdor va to'lash tartibini er-xotin kelishuv bilan belgilashi mumkin. Kelishuv bo'lmasa, sud taraflarning moddiy va oilaviy ahvolini hisobga olib, har oy to'lanadigan qat'iy summa belgilaydi, lekin u MHTEKMning 11,75 foizidan kam bo'lmasligi kerak (OKning 119-moddasi) — hozir bu oyiga 159 800 so'm.
Aliment ishi ko'rilayotgan paytda sud zarur bo'lsa erni xotin va bolalarga vaqtincha mablag' berib turishga majburlashi mumkin, bu ajrim darhol ijro etiladi (FPKning 187-moddasi). Bolaning o'ziga aliment alohida undiriladi va xotinga ta'minot o'rnini bosmaydi.
Bu kimlarga tegishli
- Xotini homilador yoki bolasi hali bir yoshga to'lmagan, ajrashmoqchi bo'lgan erlar.
- Ajrashishga rozi bo'lmagan yoki aksincha, o'zi ajrashmoqchi bo'lgan homilador ayollar va chaqaloq onalari.
- Homiladorlik paytida yoki tug'ruqdan keyin eri moddiy yordam bermay qo'ygan xotinlar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
OKning 39-moddasi ajrashishni butunlay taqiqlamaydi, u faqat erning tashabbusini kechiktiradi. Oila haqiqatan buzilgan bo'lsa, bola bir yoshga to'lgach er xotinining roziligisiz da'vo bera oladi. Shuning uchun bu davrdan bolalar, aliment va mol-mulk bo'yicha xotirjam kelishib olish uchun foydalangan yaxshi.
Xotin uchun eng muhimi — o'zi uchun ta'minot olish huquqini unutmaslik. Bu huquq ajrashishga kim ariza berganiga bog'liq emas, nikohda ham, undan keyin ham amal qiladi va bola uch yoshga to'lguncha saqlanadi. Xotinga ta'minot talabini bolaga aliment bilan birga qo'yish mumkin.
Er baribir roziliksiz da'vo bersa, xotinga homilador ekanini yoki bola bir yoshga to'lmaganini sudga ma'lum qilish va ma'lumotnoma yoki tug'ilganlik haqidagi guvohnomani ilova qilish kifoya. Bunda mohiyat bo'yicha bahslashish shart emas: da'vo ko'rmasdan qoldiriladi.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Ajrashishni kim boshlayotganini aniqlang
Tashabbuskor xotin bo'lsa, cheklov yo'q. Er bo'lsa, xotin homiladormi yoki bola bir yoshga to'lmaganmi va uning roziligi bormi — tekshiring.
Xotinning roziligini yozma qayd eting
Xotin rozi bo'lsa, buni sudga arizasi yoki birgalikdagi arizadagi imzosi bilan tasdiqlasin. Roziliksiz erning da'vosi ko'rmasdan qoldiriladi.
Ajrashish tartibini tanlang
Voyaga yetmagan umumiy bolalar bo'lmasa va ikkalasi rozi bo'lsa, FHDYoga murojaat qilish mumkin. Bola tug'ilgan yoki mol-mulk, ta'minot bo'yicha nizo bo'lsa, da'vo sudga beriladi.
Ta'minot talabini qo'ying
Xotin bir vaqtning o'zida homiladorlik va bola uch yoshgacha bo'lgan davr uchun o'ziga, shuningdek bolaga aliment talab qilishi va qarorgacha vaqtincha ta'minot so'rashi mumkin.
Yarashish muhlatidan foydalaning
Sud olti oygacha muhlat bersa, undan muzokara uchun foydalaning. Oilaviy zo'ravonlikdan jabrlangan shaxs suddan bunday muhlat tayinlamaslikni so'rashi mumkin.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Er-xotinning pasportlari va nikoh tuzilganlik haqidagi guvohnoma
- Homiladorlik haqidagi tibbiy ma'lumotnoma yoki bolaning tug'ilganlik haqidagi guvohnomasi
- Da'voni er berayotgan bo'lsa, xotinning ajrashishga yozma roziligi
- Ta'minot talabi uchun erning daromadlari haqidagi ma'lumotlar
- Mol-mulkni bo'lish kerak bo'lsa, umumiy mol-mulkka oid hujjatlar
Muddatlar
- Erning roziliksiz da'vosiga taqiq
- Homiladorlik va tug'ruqdan keyin 1 yil
- Yarashish muhlati
- 6 oygacha
- Yarashtirish komissiyasini xabardor qilish
- 3 kundan kechiktirmay
- Xotinning ta'minot huquqi
- Homiladorlik va tug'ilgandan keyin 3 yil
Xavflar va muhim jihatlar
- Erning xotin homiladorligida yoki tug'ruqdan keyingi birinchi yilda roziliksiz bergan da'vosi ko'rmasdan qoldiriladi va vaqt yo'qotiladi.
- Xotinning og'zaki roziligini isbotlash qiyin: u fikridan qaytsa, sud da'voni ko'rmasdan qoldiradi.
- Sud qarori bo'lsa ham, ajralish FHDYoda qayd etilmaguncha nikoh tugamaydi.
- Xotinning ta'minot huquqi erning bunga qodirligiga bog'liq: daromadi isbotlanmasa, summa eng kam miqdorda bo'lishi mumkin.
Misol: o'g'li sakkiz oylik bo'lganda er ajrashish da'vosini berdi
Akmal o'g'illari sakkiz oylik bo'lganda Dilnozadan ajrashish uchun da'vo berdi. Dilnoza ajrashishga qarshi, u bola parvarishi ta'tilida va eridan pul olmayapti.
Qanday harakat qilish kerak
Dilnoza sudga ajrashishga rozilik bermaganini ma'lum qiladi va o'g'lining tug'ilganlik haqidagi guvohnomasini ilova qiladi. Sud da'voni ko'rmasdan qoldiradi (FPKning 122-moddasi 8-bandi). Shu bilan birga Dilnoza o'g'liga va bola uch yoshga to'lguncha o'ziga aliment undirish haqida da'vo beradi (OKning 117-moddasi) hamda qarorgacha vaqtincha ta'minot so'raydi (FPKning 187-moddasi). O'g'li bir yoshga to'lgach Akmal qayta da'vo berishi mumkin, sud esa er-xotinga yarashish uchun olti oygacha muhlat berishi mumkin.
Ko'p beriladigan savollar
Xotin homilador bo'lsa, er ajrasha oladimi?
Faqat xotinning roziligi bilan. Er xotinining roziligisiz uning homiladorligida va bola tug'ilganidan keyin bir yil davomida ajrashish to'g'risida ish qo'zg'ata olmaydi (OKning 39-moddasi), uning da'vosini sud ko'rmasdan qoldiradi (FPKning 122-moddasi).
Homilador xotin o'zi ajrashish uchun ariza bera oladimi?
Ha. OKning 39-moddasidagi taqiq faqat erga tegishli. Xotin istalgan paytda, jumladan homiladorlik davrida va tug'ruqdan so'ng darhol ajrashish uchun da'vo berishi mumkin.
Bola bir yoshga to'lgandan keyin nima bo'ladi?
Taqiq amal qilmay qoladi va er xotinining roziligisiz ajrashish uchun da'vo berishi mumkin. Avval uning da'vosi ko'rmasdan qoldirilgan bo'lsa, u umumiy tartibda sudga qayta murojaat qilishga haqli (FPKning 123-moddasi).
Homiladorlik paytida FHDYo orqali ajrashish mumkinmi?
FHDYoda o'zaro rozilik bilan voyaga yetmagan umumiy bolalari bo'lmagan er-xotin ajratiladi, mol-mulkni bo'lish yoki mehnatga layoqatsiz er yoki xotinga ta'minot bo'yicha nizo bo'lsa, ular sudga murojaat qilishga haqli (OKning 42-moddasi). Bola tug'ilib bo'lgan bo'lsa, ajrashish sud orqali bo'ladi.
Homiladorlik davrida xotinga qanday aliment beriladi?
Xotin, ajrashgandan keyin esa sobiq xotin ham, er bunga qodir bo'lsa, homiladorlik davrida va umumiy bola tug'ilgan kundan boshlab uch yil davomida o'zi uchun sud orqali ta'minot talab qilishga haqli (OKning 117 va 118-moddalari). Kelishuv bo'lmasa, sud oyiga MHTEKMning 11,75 foizidan kam bo'lmagan qat'iy summa belgilaydi (OKning 119-moddasi).
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi — 39-modda — erga xotinning roziligisiz ajrashish da'vosini qo'zg'atish taqiqilex.uz · 30-aprel, 1998-yil
- O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi — 117–119-moddalar — homiladorlikda va bola 3 yoshgacha xotinga ta'minotlex.uz · 30-aprel, 1998-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — FPK 122, 123-moddalari — erning da'vosi ko'rmasdan qoldiriladilex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — FPK 187-moddasi — sud qaroriga qadar vaqtincha ta'minotlex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.