Qisqacha
Ajrashish uchun ikkinchi tomonning roziligi shart emas: nikoh er-xotindan birining arizasi bilan ham bekor qilinadi, ammo faqat sud orqali. Sud ishni keyinga qoldirib, yarashish uchun olti oygacha muhlat berishi, so'ng birga yashash va oilani saqlab qolish imkonsiz deb topsa, nikohdan ajratishi mumkin. Tegishli tarzda xabardor qilingan javobgar uzrsiz sudga kelmasa, ish sirtdan ko'rilishi mumkin. Yagona cheklov: xotinning homiladorlik davrida va bola tug'ilganidan keyin bir yil mobaynida er uning roziligisiz ajrashish uchun ariza bera olmaydi.
- Turmush o'rtog'ining roziligi
- Shart emas, ajrashish sud orqali
- Yarashish muhlati
- 6 oygacha
- Ajratish asosi
- Birga yashash va oilani saqlash imkonsiz
- Er uchun cheklov
- Xotin homiladorligi va tug'ruqdan keyin 1 yil
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Nikoh er-xotindan biri yoki ikkalasining arizasiga muvofiq nikohdan ajratish yo'li bilan tugatilishi mumkin (Oila kodeksi, keyingi o'rinlarda — OK, 37-modda). FHDYo faqat voyaga yetmagan umumiy bolalari bo'lmagan er-xotinni o'zaro roziligi bilan ajratadi, shuning uchun ikkinchi tomon qarshi bo'lsa, nikohdan sud ajratadi (OKning 38-moddasi).
Sud ishni da'vo tartibida ko'radi va er-xotinning bundan buyon birga yashashi va oilani saqlab qolishi imkonsiz deb topsa, ularni nikohdan ajratadi (OKning 40 va 41-moddalari). Javobgarning roziligi yo'qligi o'z-o'zidan ajrashishga to'sqinlik qilmaydi — sud oiladagi haqiqiy holatni baholaydi.
Sud ishni keyinga qoldirib, er-xotinga yarashish uchun olti oygacha muhlat tayinlashi mumkin. U uch kundan kechiktirmay er-xotin yashash joyidagi fuqarolar yig'inining yarashtirish komissiyasini yozma xabardor qiladi. Oilaviy (maishiy) zo'ravonlikdan jabrlangan shaxsning talabiga ko'ra yarashish uchun muhlat tayinlanmaydi (OKning 40-moddasi).
Da'vo qayerga beriladi
- Umumiy qoidaga ko'ra — javobgarning yashash joyidagi fuqarolik ishlari bo'yicha sudga (FPKning 33-moddasi).
- O'z yashash joyingizdagi sudga — siz bilan voyaga yetmagan bolalar bo'lsa yoki nogironlik, og'ir kasallik tufayli borish qiyin bo'lsa (FPKning 34-moddasi).
- Javobgarning yashash joyi noma'lum bo'lsa yoki u O'zbekistonda yashamasa — uning mol-mulki joylashgan yerdagi yoki O'zbekistondagi oxirgi ma'lum yashash joyidagi sudga (FPKning 34-moddasi).
- Chet elda yashovchi O'zbekiston fuqarosi xorijda yashayotgan turmush o'rtog'i bilan nikohdan O'zbekiston sudida ajralishga haqli (OKning 236-moddasi).
Nikohni bekor qilish haqidagi da'vo uchun davlat boji — 2 BHM (880 000 so'm), takroriy nikohni bekor qilish uchun — 4 BHM (1 760 000 so'm) («Davlat boji to'g'risida»gi Qonun ilovasi).
Agar er yoki xotin sud tomonidan bedarak yo'qolgan, muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki kamida uch yilga ozodlikdan mahrum etilgan bo'lsa, uning roziligi ham, sud ham kerak emas: bolalar, mol-mulk va ta'minot bo'yicha nizo bo'lmasa, FHDYo ikkinchisining arizasi bilan nikohdan ajratadi (OKning 43-moddasi).
Turmush o'rtog'i sudga kelmasa
Javobgar sud majlisi haqida tegishli tarzda xabardor qilingan, kelmaganining uzrli sabablarini bildirmagan va ishni o'zisiz ko'rishni so'ramagan bo'lsa, da'vogar e'tiroz bildirmasa, ish sirtdan ko'rilishi mumkin (FPKning 280-moddasi). Da'vogar bunga rozi bo'lmasa, majlis qoldiriladi va javobgarga takroran xabar yuboriladi; javobgar takroran kelmasa, ish da'vogarning fikridan qat'i nazar sirtdan ko'riladi (FPKning 281-moddasi).
Javobgar sirtdan qabul qilingan hal qiluv qaroridan keyin o'n besh kun ichida o'sha sudga uni qayta ko'rib chiqish haqida ariza berishga haqli (FPKning 285-moddasi). Shuning uchun ishda tegishli xabardor qilinganlik haqida ma'lumot bo'lishi muhim: da'voda turmush o'rtog'ingizning barcha ma'lum manzil va aloqa ma'lumotlarini ko'rsating.
Cheklovlar va sud yana nimani hal qiladi
Xotinning homiladorlik vaqtida va bola tug'ilganidan keyin bir yil mobaynida er xotinining roziligisiz nikohdan ajratish haqida ish qo'zg'atishga haqli emas (OKning 39-moddasi). Bunday da'voni sud ko'rmasdan qoldiradi (FPKning 122-moddasi). Bu cheklov xotinga taalluqli emas.
Ajratish bilan birga, er-xotin o'rtasida kelishuv bo'lmasa, sud voyaga yetmagan bolalar kim bilan yashashini belgilaydi, aliment undiradi, talabga ko'ra umumiy mol-mulkni bo'ladi va muhtoj er yoki xotinga ta'minot miqdorini aniqlaydi (OKning 44-moddasi).
Nikoh sud qarori chiqqan kuni emas, FHDYoda ajralish qayd etilgan kundan boshlab tugaydi (OKning 47-moddasi). Qaror kuchga kirgach, nikohdan ajralganlik haqidagi guvohnomani olish kerak.
Bu kimlarga tegishli
- Turmush o'rtog'i ajrashishdan bosh tortayotgan er yoki xotinlar.
- Turmush o'rtog'i ketib qolgan, yashirinayotgan yoki sudga kelmayotganlar.
- Yarashish muhlatisiz ajrashishi kerak bo'lgan oilaviy zo'ravonlik qurbonlari.
- Xotini homilador yoki yaqinda tuqqan erlar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Ikkinchi tomonning roziligi yo'qligi ajrashishni to'xtata olmaydi — u faqat jarayonni uzaytiradi. Sud deyarli har doim avval yarashish muhlatini beradi va mahallani jalb qiladi. Oilani saqlab bo'lmasligini sudga tushuntirishga tayyorlaning: qancha vaqtdan beri alohida yashayapsiz, umumiy byudjet bormi, nizolar va yarashishga urinishlar bo'lganmi. Buni hujjatlar va guvohlar bilan tasdiqlang.
Turmush o'rtog'i bo'yin tovlab sudga kelmasa, bu boshi berk ko'cha emas: ish sirtdan ko'rilishi mumkin. Ammo tegishli xabardor qilish hal qiluvchi ahamiyatga ega — da'voda javobgarning barcha manzillari, telefonlari va ish joylarini ko'rsating. U chet elda bo'lsa yoki yashash joyi noma'lum bo'lsa, da'vo oxirgi ma'lum yashash joyi yoki mol-mulki joylashgan yer bo'yicha beriladi.
Oilada zo'ravonlik bo'lgan bo'lsa, yarashish muhlatini tayinlamaslikni ochiq talab qiling va dalillarni ilova qiling: ma'lumotnomalar, organlarga murojaatlar, guvohlar ko'rsatmalari. Bolalar, aliment va mol-mulk masalalarini ham o'ylab qo'ying — sud ularni shu ishda hal qiladi. Murakkab holatni oldindan yurist bilan yoki Traffic Law AI'da tahlil qilgan ma'qul.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Da'vo arizasini tayyorlang
Birga yashash nima uchun imkonsizligini yozing: alohida yashash, nizolar, umumiy ro'zg'or yo'qligi. Bolalar, aliment va mol-mulk bo'yicha talablar bo'lsa, ularni ham ko'rsating.
Sudni aniqlang
Javobgarning yashash joyi bo'yicha, siz bilan voyaga yetmagan bolalar bo'lsa yoki nogironlik, og'ir kasallik bo'lsa — o'z yashash joyingiz bo'yicha. Javobgarning yashash joyi noma'lum bo'lsa — oxirgi ma'lum joy bo'yicha.
Davlat bojini to'lab, da'vo bering
Nikohni bekor qilish da'vosi uchun 2 BHM, takroriy nikoh bo'lsa 4 BHM. Nikoh guvohnomasi va dalillarni ilova qiling.
Sud majlislarida qatnashing
Sud yarashish muhlati bersa, undan foydalaning, ammo dalillar to'plashni davom ettiring. Oilaviy zo'ravonlik bo'lsa, yarashishga rozi emasligingizni bildiring.
Qarorni olib, ajralishni qayd ettiring
Qaror kuchga kirgach, FHDYoga murojaat qiling: nikoh faqat ajralish qayd etilgandan keyin tugaydi.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Nikohni bekor qilish haqidagi da'vo arizasi
- Nikoh tuzilganligi to'g'risidagi guvohnoma
- Bolalarning tug'ilganlik haqidagi guvohnomalari
- Alohida yashash, nizolar, zo'ravonlik dalillari — agar bo'lsa
- Javobgarning barcha ma'lum manzil va aloqa ma'lumotlari
- Davlat boji to'langanligi haqidagi kvitansiya
Muddatlar
- Yarashish muhlati
- 6 oygacha
- Sudning mahallani xabardor qilishi
- 3 kundan kechiktirmay
- Sirtdan qarorni qayta ko'rish
- Qaror qabul qilinganidan 15 kun
- Er uchun cheklov
- Xotin homiladorligi va tug'ruqdan keyin 1 yil
Xavflar va muhim jihatlar
- Sud yarashish uchun ishni olti oygacha qoldirishi mumkin.
- Xotin homiladorligi davrida yoki tug'ruqdan keyin bir yil ichida uning roziligisiz berilgan er da'vosi ko'rmasdan qoldiriladi.
- Javobgar tegishli xabardor qilinganining dalili bo'lmasa, sirtdan qaror qayta ko'rilishi mumkin.
- FHDYoda qayd etilmaguncha nikoh rasman davom etadi.
Misol: er ajrashishga rozi emas
Feruza ikki yildan beri o'g'li bilan ota-onasinikida, eri Rustamdan alohida yashaydi. Rustam ajrashishga rozilik bermaydi va sud majlislariga kelishdan bosh tortadi.
Qanday harakat qilish kerak
Voyaga yetmagan o'g'li u bilan birga bo'lgani uchun Feruza o'z yashash joyidagi sudga da'vo beradi va 2 BHM to'laydi. U alohida yashash haqida mahalla ma'lumotnomasini ilova qiladi va da'voda Rustamning manzili va telefonini ko'rsatadi. Tegishli xabardor qilingan Rustam ikki marta kelmaydi va sud ishni sirtdan ko'radi. Sud nikohni bekor qiladi, o'g'ilning yashash joyini onasi bilan belgilaydi va aliment undiradi. Rustam qaror qabul qilinganidan keyin 15 kun ichida uni qayta ko'rib chiqish haqida ariza berishga haqli.
Ko'p beriladigan savollar
Er rozilik bermasa, ajrashish mumkinmi?
Ha. Nikoh er-xotindan birining arizasi bilan sud orqali bekor qilinadi (OKning 37 va 38-moddalari). Sud birga yashash va oilani saqlab qolish imkonsiz deb topsa, ikkinchi tomon qarshi bo'lsa ham ajratadi (OKning 41-moddasi).
Sud yarashtirish uchun ajrashishni qancha cho'zishi mumkin?
Sud yarashish uchun olti oygacha muhlat tayinlashi mumkin (OKning 40-moddasi). Oilaviy zo'ravonlikdan jabrlangan shaxsning talabiga ko'ra bunday muhlat tayinlanmaydi.
Turmush o'rtog'im sudga kelmasa nima qilish kerak?
U tegishli xabardor qilingan va uzrli sababini bildirmagan bo'lsa, sud ishni sirtdan ko'rishi mumkin (FPKning 280-moddasi), takroran kelmasa — da'vogarning fikridan qat'i nazar (FPKning 281-moddasi).
Xotin homilador va qarshi bo'lsa, er ajrasha oladimi?
Yo'q. Xotinning homiladorligi davrida va bola tug'ilganidan keyin bir yil mobaynida er uning roziligisiz ajrashish haqida ish qo'zg'ata olmaydi (OKning 39-moddasi), bunday da'vo ko'rmasdan qoldiriladi (FPKning 122-moddasi).
Turmush o'rtog'im chet elga ketib qolgan bo'lsa, qanday ajrashaman?
O'zbekistonda yashash joyi bo'lmagan javobgarga da'vo uning mol-mulki joylashgan yerdagi yoki O'zbekistondagi oxirgi ma'lum yashash joyidagi sudga beriladi (FPKning 34-moddasi). Ikkalangiz ham chet elda yashasangiz, O'zbekiston sudida ajralishingiz mumkin (OKning 236-moddasi).
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi — 37–47-moddalar — er-xotindan birining arizasi bo'yicha sud orqali ajratishlex.uz · 30-aprel, 1998-yil
- O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi — 236-modda — er-xotin chet elda yashaganda ajrashishlex.uz · 30-aprel, 1998-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — FPK 33, 34, 122-moddalari — sudlovga tegishlilik va da'voni ko'rmasdan qoldirishlex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — FPK 280–285-moddalari — sirtdan ish yuritishlex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — Ilova — nikohni bekor qilish da'vosi uchun davlat bojilex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.