Qisqacha
Er-xotin ikkalasi ham rozi bo'lsa, voyaga yetmagan umumiy bolalari va mulkiy nizolari bo'lmasa, FHDYo orqali ajrashish mumkin: ajralish ariza berilganidan uch oy o'tgach qayd etiladi, davlat boji — 1,5 BHM (660 000 so'm). Voyaga yetmagan umumiy bolalar, mol-mulk yoki ta'minot bo'yicha nizo bo'lsa yoki er-xotindan biri rozi bo'lmasa, nikohdan sud ajratadi; sud yarashish uchun olti oygacha muhlat berishi mumkin. Nikoh FHDYoda ajralish qayd etilgan kundan boshlab tugatiladi, sud qaroridan keyin ham shunday.
- FHDYo orqali
- O'zaro rozilik, voyaga yetmagan umumiy bola va nizo yo'q
- FHDYodagi muddat
- Ariza berilgan kundan 3 oy
- Sud orqali
- Bola, nizo yoki er-xotindan birining roziligi yo'q
- Da'vo uchun davlat boji
- 2 BHM (880 000 so'm), takroriy nikoh — 4 BHM (1 760 000 so'm)
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Nikoh er-xotindan biri yoki ikkalasining arizasiga ko'ra nikohdan ajratish yo'li bilan tugatilishi mumkin (Oila kodeksi, keyingi o'rinlarda — OK, 37-modda). Umumiy qoidaga ko'ra nikohdan sud ajratadi, OKning 42 va 43-moddalarida nazarda tutilgan hollarda esa — fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDYo) organi (OKning 38-moddasi).
Nikoh FHDYo organida nikohdan ajralish qayd etilgan kundan boshlab tugatiladi (OKning 47-moddasi). Shu sababli sud qaroridan keyin ham FHDYoga murojaat qilish kerak: qayd etilgunga qadar siz rasman nikohda bo'lib qolasiz.
FHDYo orqali ajrashish
Voyaga yetmagan umumiy bolalari bo'lmagan er-xotin ajrashishga o'zaro rozi bo'lsa, ular FHDYo organida nikohdan ajratiladi (OKning 42-moddasi). Arizada er-xotin voyaga yetmagan umumiy bolalari va mulkiy nizolari yo'qligini tasdiqlaydi (OKning 218-moddasi).
- Arizani propiskadan qat'i nazar istalgan FHDYo bo'limiga berish mumkin.
- Nikohdan ajralish ariza berilgan kundan boshlab uch oy o'tgach qayd etiladi.
- FHDYo ariza berilgan kundan uch kundan kechiktirmay er-xotinni yarashtirish choralarini ko'rish uchun fuqarolar yig'inining yarashtirish komissiyasini yozma xabardor qiladi.
- O'zaro rozilik bo'yicha ajralishni qayd etish uchun davlat boji — er-xotinning biridan yoki ikkalasidan 1,5 BHM (660 000 so'm) («Davlat boji to'g'risida»gi Qonun ilovasi). Er-xotin yarashgani yoki ulardan biri kelmagani sababli ajralish amalga oshmasa, boj qaytariladi (shu Qonunning 18-moddasi).
Bolalari bor-yo'qligidan qat'i nazar, agar er yoki xotin sud tomonidan bedarak yo'qolgan, ruhiyati buzilishi sababli muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki kamida uch yilga ozodlikdan mahrum etilgan bo'lsa, FHDYo ikkinchisining arizasiga ko'ra nikohdan ajratadi (OKning 43 va 219-moddalari). Ammo bolalar, mol-mulk yoki muhtoj, mehnatga layoqatsiz er-xotin ta'minoti bo'yicha nizo bo'lsa, ajratish sud orqali bo'ladi.
Mehnatga layoqatsiz muhtoj er yoki xotinga ta'minot berish yoki umumiy mol-mulkni bo'lish bo'yicha nizo bo'lsa, bolalari bo'lmasa ham er-xotin yoki ulardan biri nikohdan ajratish haqida sudga murojaat qilishga haqli (OKning 42-moddasi).
Sud orqali ajrashish
Sud nikohdan ajratish ishlarini da'vo tartibida ko'radi va er-xotinning bundan buyon birga yashashi va oilani saqlab qolishi imkonsiz deb topsa, ularni nikohdan ajratadi (OKning 40 va 41-moddalari). Sud ishni keyinga qoldirib, yarashish uchun olti oygacha muhlat berishi va bu haqda fuqarolar yig'inining yarashtirish komissiyasini xabardor qilishi mumkin. Oilaviy (maishiy) zo'ravonlikdan jabrlangan shaxsning talabiga ko'ra yarashish uchun muhlat tayinlanmaydi (OKning 40-moddasi).
- Da'vo javobgarning yashash joyidagi fuqarolik ishlari bo'yicha sudga beriladi (FPKning 33-moddasi). Da'vogar bilan voyaga yetmagan bolalar bo'lsa yoki nogironligi, og'ir kasalligi tufayli borish qiyin bo'lsa — da'vogarning yashash joyidagi sudga (FPKning 34-moddasi).
- Nikohni bekor qilish haqidagi da'vo uchun davlat boji — 2 BHM (880 000 so'm), takroriy nikohni bekor qilish uchun — 4 BHM (1 760 000 so'm); mol-mulk ham bo'linsa, bo'lish uchun da'vo bahosiga ko'ra alohida to'lanadi («Davlat boji to'g'risida»gi Qonun ilovasi).
- Er-xotin sudga bolalar, aliment va mol-mulkni bo'lish haqidagi kelishuvni taqdim etishi mumkin. Kelishuv bo'lmasa yoki u bolalar yoxud er-xotindan birining manfaatlariga zid bo'lsa, sud bolalar kim bilan yashashini o'zi belgilaydi, aliment undiradi, talabga ko'ra mol-mulkni bo'ladi va ta'minot miqdorini aniqlaydi (OKning 44-moddasi).
- Ajrashish ishida to'y xarajatlarini undirish haqidagi talablar qanoatlantirilmaydi (OKning 44-moddasi).
Xotin homiladorlik davrida va bola tug'ilganidan keyin bir yil mobaynida er xotinining roziligisiz nikohdan ajratish haqida ish qo'zg'atishga haqli emas (OKning 39-moddasi); bunday da'voni sud ko'rmasdan qoldiradi (FPKning 122-moddasi). Mol-mulkni bo'lish uchinchi shaxslar manfaatiga daxldor bo'lsa, u ajrashish ishidan alohida ko'riladi (FPKning 185-moddasi).
Sud qaroridan keyin
Sud qaror chiqarishda FHDYodan nikohdan ajralganlik haqidagi guvohnoma olinayotganda er-xotinning biri yoki ikkalasi to'laydigan davlat boji miqdorini belgilaydi (OKning 45-moddasi). «Davlat boji to'g'risida»gi Qonun ilovasiga ko'ra bu ikkalasi birinchi nikohda bo'lsa 1,5 dan 3 BHMgacha, ulardan biri takroriy nikohda bo'lsa — 3 dan 4 BHMgacha.
Ajralish qayd etilgach, sobiq er-xotinning har biriga nikohdan ajralganlik to'g'risida guvohnoma beriladi (OKning 221-moddasi). Nikohda familiyasini o'zgartirgan er yoki xotin uni saqlab qolishi yoki nikohgacha bo'lgan familiyasini qaytarishi mumkin: sud orqali ajrashganda bu suddan so'raladi (OKning 46-moddasi), FHDYo orqali — arizada ko'rsatiladi (OKning 220-moddasi).
Bu kimlarga tegishli
- Voyaga yetmagan umumiy bolasi bo'lmagan, ajrashishga rozi er-xotinlar.
- Faqat sud orqali ajrashadigan bolali er-xotinlar.
- Biri ajrashishga rozi bo'lmagan er-xotinlar.
- Turmush o'rtog'i sudlangan, bedarak yo'qolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb topilganlar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Avval yo'lingizni aniqlang. 18 yoshgacha bolalaringiz bo'lmasa va ikkalangiz ham rozi bo'lsangiz, FHDYo eng oson yo'l, ammo uch oy kutishga to'g'ri keladi. Voyaga yetmagan umumiy bolalar bo'lsa, hamma narsada kelishgan bo'lsangiz ham faqat sud orqali ajrashish mumkin. Bunday holda bolalar, aliment va mol-mulk haqida yozma kelishuv tayyorlang — sud uni tekshiradi va bolalar manfaatlariga zid bo'lmasa, inobatga oladi.
Sud qarori bilan nikoh tugashini adashtirmang. Nikoh faqat FHDYoda ajralish qayd etilgandan keyin tugaydi, shuning uchun qaror kuchga kirgach guvohnoma olishni cho'zmang — yangi bitimlar, mol-mulk bo'lish va yangi nikoh shunga bog'liq.
Sud yarashish uchun olti oygacha muhlatni tez-tez tayinlaydi. Oilada zo'ravonlik bo'lgan bo'lsa, suddan yarashish muhlatini tayinlamaslikni ochiq talab qiling va dalillarni ilova qiling. Bolalar, katta mol-mulk yoki ta'minot masalasi bo'lsa, da'vo arizasini yurist bilan tayyorlang yoki vaziyatni oldindan Traffic Law AI'da tahlil qiling.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Ajrashish tartibini aniqlang
FHDYo — ikkalangiz rozi bo'lsangiz, voyaga yetmagan umumiy bolalar va nizo bo'lmasa. Sud — qolgan barcha hollarda.
Oqibatlar bo'yicha kelishishga harakat qiling
Kelishuv tuzing: bolalar kim bilan yashashi, ko'rishish tartibi, aliment miqdori, mol-mulkni bo'lish. Bu sud jarayonini tezlashtiradi.
Ariza yoki da'vo bering
FHDYoga — istalgan bo'limga birgalikdagi ariza. Sudga — javobgarning yashash joyi bo'yicha, voyaga yetmagan bolalar siz bilan bo'lsa — o'zingizning yashash joyingiz bo'yicha da'vo arizasi. Davlat bojini to'lang.
Kutish yoki yarashish muddatini o'tkazing
FHDYo ajralishni uch oydan keyin qayd etadi. Sud oilaviy zo'ravonlik holatlaridan tashqari olti oygacha yarashish muhlati berishi mumkin.
Ajralishni FHDYoda qayd ettiring
Sud qarori kuchga kirgach, FHDYoga murojaat qiling, sud belgilagan bojni to'lang va nikohdan ajralganlik haqidagi guvohnomani oling.
Hujjatlarni yangilang
Nikohgacha bo'lgan familiyangizni qaytargan bo'lsangiz, shaxsni tasdiqlovchi hujjatni almashtiring.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Er-xotinning pasportlari yoki ID-kartalari
- Nikoh tuzilganligi to'g'risidagi guvohnoma
- Bolalarning tug'ilganlik haqidagi guvohnomalari — sud uchun
- Bolalar, aliment va mol-mulk haqidagi kelishuv — agar bo'lsa
- Mol-mulk hujjatlari — bo'lish talab qilinsa
- Davlat boji to'langanligi haqidagi kvitansiya
Muddatlar
- FHDYo orqali ajrashish
- Ariza berilgan kundan 3 oy
- FHDYo yoki sudning mahallani xabardor qilishi
- 3 kundan kechiktirmay
- Suddagi yarashish muhlati
- 6 oygacha
- Erga xotinning roziligisiz taqiq
- Homiladorlik va bola tug'ilgandan keyin 1 yil
Xavflar va muhim jihatlar
- Sud qarori bo'lsa ham, FHDYoda qayd etilmaguncha nikoh tugamaydi.
- Voyaga yetmagan umumiy bolalar bo'lsa, FHDYo ajrashish arizasini qabul qilmaydi.
- Xotinning homiladorligi davrida yoki tug'ruqdan keyin bir yil ichida uning roziligisiz berilgan er da'vosi ko'rmasdan qoldiriladi.
- Ajrashishda to'y xarajatlarini undirib bo'lmaydi.
Misol: bolali er-xotinning sud orqali ajrashishi
Kamola va Sardor besh yil nikohda yashadi, olti yashar qizlari bor. Ikkalasi ajrashishga rozi va qizlari onasi bilan qolishi, Sardor esa aliment to'lashi haqida kelishib olgan.
Qanday harakat qilish kerak
Voyaga yetmagan umumiy bola bo'lgani uchun FHDYo ajralishni qayd etmaydi. Qizi u bilan yashagani sababli Kamola o'z yashash joyidagi sudga nikohdan ajratish haqida da'vo beradi, 2 BHM davlat bojini to'laydi va qizining yashash joyi hamda aliment haqidagi yozma kelishuvni ilova qiladi. Sud kelishuv bola manfaatlariga zid emasligini tekshiradi va FHDYo uchun boj miqdorini belgilab, nikohni bekor qiladi. Qaror kuchga kirgach, ikkalasi FHDYodan nikohdan ajralganlik haqidagi guvohnomani oladi.
Ko'p beriladigan savollar
Bolalar bo'lsa, FHDYo orqali ajrashish mumkinmi?
Yo'q, er-xotinning voyaga yetmagan umumiy bolalari bo'lsa — faqat sud orqali (OKning 42-moddasi). Istisno: ikkinchi tomon bedarak yo'qolgan, muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki kamida uch yilga ozodlikdan mahrum etilgan bo'lsa, nizo bo'lmaganda FHDYo bolalardan qat'i nazar birining arizasi bilan ajratadi (OKning 43-moddasi).
FHDYo orqali ajrashish qancha vaqt oladi?
Ajralish istalgan FHDYo bo'limiga ariza berilgan kundan boshlab uch oy o'tgach qayd etiladi (OKning 218-moddasi). Bu vaqt ichida FHDYo fuqarolar yig'inining yarashtirish komissiyasini xabardor qiladi.
O'zbekistonda ajrashish qancha turadi?
FHDYoda o'zaro rozilik bilan — 1,5 BHM (660 000 so'm). Sud orqali — da'vo uchun 2 BHM (880 000 so'm), takroriy nikohni bekor qilishda 4 BHM, bundan tashqari FHDYoda qayd etishda 1,5 dan 3 BHMgacha (birining takroriy nikohida — 3 dan 4 BHMgacha) boj to'lanadi, uning miqdorini sud belgilaydi (OKning 45-moddasi, «Davlat boji to'g'risida»gi Qonun ilovasi).
Xotin homilador bo'lsa, er ajrashish uchun ariza bera oladimi?
Yo'q, xotinning homiladorlik davrida va bola tug'ilganidan keyin bir yil mobaynida er uning roziligisiz ajrashish haqida ish qo'zg'ata olmaydi (OKning 39-moddasi). Xotin esa istalgan vaqtda ajrashish uchun murojaat qilishi mumkin.
Nikoh qaysi kundan bekor qilingan hisoblanadi?
FHDYo organida nikohdan ajralish qayd etilgan kundan boshlab (OKning 47-moddasi). Sud qarori qayd etish uchun asos bo'ladi, lekin o'zi nikohni tugatmaydi.
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi — 37–47-moddalar — nikohdan ajratish asoslari va tartibilex.uz · 30-aprel, 1998-yil
- O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi — 218–221-moddalar — nikohdan ajralishni FHDYoda qayd etishlex.uz · 30-aprel, 1998-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — FPK 33, 34, 122, 185-moddalari — ajrashish da'vosi qayerga beriladilex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — Ilova — ajrashish da'vosi va uni qayd etish uchun davlat bojilex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — 18-modda — yarashilganda davlat bojini qaytarishlex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.