Qisqacha
Voyaga yetmagan umumiy bolasi bo'lmagan er-xotin FHDYoda o'zaro rozilik bilan ajrashsa, davlat boji 1,5 BHM (660 000 so'm). Sud orqali ikki marta to'lanadi: da'vo berishda 2 BHM (880 000 so'm) (takroriy nikohda 4 BHM, 1 760 000 so'm), keyin FHDYoda ajralishni qayd etishda 1,5 dan 3 BHMgacha, er-xotindan biri takroriy nikohda bo'lsa 3 dan 4 BHMgacha. Qayd etish bojining miqdorini va uni kim to'lashini sud belgilaydi. Bir vaqtda mol-mulk bo'linsa, bo'lish da'vosi uchun alohida da'vo bahosining 4 foizi, ammo 1 BHMdan (440 000 so'm) kam bo'lmagan boj to'lanadi.
- FHDYoda o'zaro rozilik bilan
- 1,5 BHM (660 000 so'm), er-xotinning biridan yoki ikkalasidan
- Sudga ajrashish da'vosi
- 2 BHM (880 000 so'm), takroriy nikoh — 4 BHM (1 760 000 so'm)
- Suddan keyin qayd etish
- 1,5–3 BHM, biri takroriy nikohda bo'lsa — 3–4 BHM
- Mol-mulkni bo'lish
- Da'vo bahosining 4 foizi, kamida 1 BHM (440 000 so'm)
- Aliment talabi
- Davlat bojisiz
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Ajrashish narxi: barcha bojlar bitta jadvalda
Stavkalar «Davlat boji to'g'risida»gi Qonun ilovasida belgilangan va bazaviy hisoblash miqdorida ifodalangan (Qonunning 6-moddasi), shuning uchun so'mdagi summa BHM bilan birga o'zgaradi. Quyida ilovaning 1 va 5-bandlaridagi stavkalar.
| Nima uchun to'lanadi | Boj miqdori |
|---|---|
| Voyaga yetmagan bolasi bo'lmagan er-xotinning o'zaro roziligi bilan FHDYoda ajralishni qayd etish | Er-xotinning biridan yoki ikkalasidan 1,5 BHM (660 000 so'm) |
| Nikohni bekor qilish haqida sudga da'vo | 2 BHM (880 000 so'm) |
| Takroriy nikohni bekor qilish haqida da'vo | 4 BHM (1 760 000 so'm) |
| Sud qaroriga ko'ra FHDYoda qayd etish, er-xotin birinchi nikohda | 1,5 dan 3 BHMgacha |
| Sud qaroriga ko'ra qayd etish, er-xotindan biri takroriy nikohda | 3 dan 4 BHMgacha |
| Mol-mulkni bo'lish da'vosi (ajrashish bilan birga ham) | Da'vo bahosining 4 foizi, kamida 1 BHM (440 000 so'm) |
| Bedarak yo'qolgan, muomalaga layoqatsiz yoki kamida uch yilga ozodlikdan mahrum etilgan shaxs bilan nikohni bekor qilish da'vosi | BHMning 2 foizi (8 800 so'm) |
| Ajralish to'g'risidagi takroriy guvohnoma | BHMning 15 foizi (66 000 so'm) |
FHDYoda ajralishni qayd etish boji qayd etish paytida to'lanadi (Qonunning 22-moddasi), da'vo uchun boj esa sudga murojaat qilishdan oldin to'lanadi (Qonunning 17-moddasi). Kvitansiya yoki elektron to'lov hujjatisiz da'vo qabul qilinmaydi.
FHDYoda ajrashish: bitta to'lov
Er-xotin ajrashishga rozi bo'lsa va voyaga yetmagan umumiy bolalari bo'lmasa, nikohdan FHDYo ajratadi (OKning 42-moddasi). Arizada ular voyaga yetmagan umumiy bolalari va mulkiy nizolari yo'qligini tasdiqlaydi, ajralish esa ariza berilganidan uch oy o'tgach qayd etiladi (OKning 218-moddasi).
- Boj — 1,5 BHM (660 000 so'm); qonun uni er-xotinning biri yoki ikkalasi to'lashiga yo'l qo'yadi.
- Er-xotin yarashgani yoki ulardan biri kelmagani sababli ajralish qayd etilmasa, boj qaytariladi (Qonun 18-moddasining 12-bandi).
- Bedarak yo'qolgan, muomalaga layoqatsiz yoki kamida uch yilga ozodlikdan mahrum etilgan shaxsning eri yoki xotini sud qaroriga asosan beriladigan ajralish guvohnomasi uchun bojdan ozod (Qonunning 12-moddasi).
Sud orqali ajrashish qancha turadi
Voyaga yetmagan umumiy bolalar, mol-mulk yoki ta'minot bo'yicha nizo bo'lsa yoki er-xotindan biri rozi bo'lmasa, nikohdan sud ajratadi (OKning 42, 43-moddalari). Bunda ikki to'lov bo'ladi. Birinchisi — da'vo berishda: 2 BHM (880 000 so'm), takroriy nikohni bekor qilishda 4 BHM (1 760 000 so'm). Ikkinchisi — sud qaroridan keyin FHDYoda qayd etishda: nikoh faqat shu qayd etilgan kundan tugatilgan hisoblanadi (OKning 47-moddasi).
Ikkinchi to'lov miqdori oraliq bilan berilgan: er-xotin birinchi nikohda bo'lsa 1,5 dan 3 BHMgacha, ulardan biri takroriy nikohda bo'lsa 3 dan 4 BHMgacha. Aniq summani va uni kim to'lashini — er-xotinning biri yoki ikkalasi va qay miqdorda — sud nikohdan ajratish haqidagi hal qiluv qarorida ko'rsatishi shart (OKning 45-moddasi).
- Sud xabarnomalari va hujjatlarini yuborish bilan bog'liq pochta xarajatlarini sud belgilaydi, lekin ular BHMning o'ndan biridan (44 000 so'm) oshmaydi; ularni da'vogar sudning depozit hisobiga kiritadi (FPKning 132-moddasi).
- Ajrashish bilan birga aliment undirish talab qilinsa, da'voning bu qismi uchun boj to'lanmaydi (Qonunning 8-moddasi).
- Apellyatsiya, kassatsiya va taftish shikoyatlari da'vo berishda to'langan stavkaning 50 foizi miqdorida to'lanadi (ilovaning 1-bandi).
Ajrashishda mol-mulkni bo'lish uchun davlat boji
Bitta da'voda ham nikohdan ajratish, ham mol-mulkni bo'lish so'ralsa, boj ikkala talab uchun undiriladi: nikohni bekor qilish va mol-mulkni bo'lish uchun (Qonunning 19-moddasi). Bo'lish uchun boj mulkiy da'vo stavkasida — da'vo bahosining 4 foizi, ammo 1 BHMdan (440 000 so'm) kam bo'lmagan miqdorda, bu ilovadagi ajrashish stavkalariga izohda ko'rsatilgan.
Mol-mulkdagi ulushga huquqni tan olish va umumiy mol-mulkdan ulush ajratish haqidagi da'volar shu mol-mulk yoki uning ulushi qiymatidan kelib chiqib to'lanadi (Qonunning 19-moddasi). Da'vo bahosini da'vogar ko'rsatadi; u haqiqiy qiymatga yaqqol mos kelmasa, uni sudya belgilaydi (FPKning 130-moddasi). Talab oshirilsa, boj qo'shimcha to'lanadi, kamaytirilsa, da'vodan voz kechilsa yoki kelishuv bitimi tuzilsa, to'langan boj qaytarilmaydi (FPKning 131-moddasi).
Mol-mulkni sudsiz, notarius orqali er-xotin kelishuvi bilan ham bo'lish mumkin, bunda stavka notarial harakat turiga bog'liq. Nikoh shartnomasi va aliment to'lash haqidagi bitimni notarial tasdiqlash, ularni o'zgartirish yoki bekor qilish uchun esa davlat boji undirilmaydi (ilovaning 4-bandi).
Ajrashish uchun kim to'laydi va xarajatni qaytarish mumkinmi
Da'vo uchun bojni da'vo bergan tomon to'laydi. Ammo ish yakunida umumiy qoida amal qiladi: hal qiluv qarori qaysi taraf foydasiga chiqarilgan bo'lsa, sud shu tarafga ikkinchi tarafdan barcha sud xarajatlarini, qisman qanoatlantirilganda esa mutanosib ravishda undirib beradi (FPKning 138-moddasi). Shuning uchun da'vogar, ayniqsa mol-mulk bo'yicha nizoda, bojni javobgardan undirishni so'rashi mumkin.
- Advokat yoki boshqa vakil xizmatlari xarajatini sud yutgan tarafga oqilona miqdorda undirib beradi (FPKning 136-moddasi).
- Da'vogar da'vodan voz kechsa, uning xarajatlarini javobgar qoplamaydi (FPKning 139-moddasi).
- Taraflarning mulkiy ahvolidan kelib chiqib, sud davlat daromadiga undiriladigan sud xarajatlarini to'lashni kechiktirishi, bo'lib-bo'lib to'lashga ruxsat berishi yoki ularni kamaytirishi mumkin (FPKning 133-moddasi).
- Suddan keyin FHDYoda qayd etish bojini sudning o'zi qarorda taqsimlaydi (OKning 45-moddasi).
Boj, xususan, sud da'voni qaytargan yoki qabul qilishni rad etgan, belgilanganidan ko'p to'langan, ariza mediativ kelishuv tufayli ko'rmasdan qoldirilgan hollarda qaytariladi (Qonunning 18-moddasi). Buning uchun bojni undirgan organga yozma ariza beriladi; qaytarish qonuniyligi tasdiqlansa, pul besh kun ichida qaytariladi.
Chegirmalar va boshqa xarajatlar
- Davlat xizmatini Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali mustaqil olishda boj odatdagi summaning 90 foizi miqdorida undiriladi (Qonunning 22¹-moddasi), agar kerakli xizmat portalda mavjud bo'lsa.
- Ijtimoiy himoya yagona reyestridagi shaxslar hamda I va II guruh nogironligi bo'lgan shaxslarga davlat xizmatlari markazlari yoki portal orqali xizmat ko'rsatilganda bojlar va yig'imlar bo'yicha 50 foiz chegirma qo'llaniladi (Qonunning 22²-moddasi).
- Advokat xizmati narxi qonunda belgilanmagan: u shartnoma bilan kelishiladi, ikkinchi tarafdan esa faqat oqilona miqdorda undiriladi.
- Ekspert, mutaxassis va tarjimon xarajatlarini iltimosnoma bergan taraf oldindan kiritadi (FPKning 135-moddasi), keyin ular ish natijasiga ko'ra taqsimlanadi.
Bu kimlarga tegishli
- FHDYoda o'zaro rozilik bilan ajrashmoqchi bo'lgan er-xotin.
- Voyaga yetmagan umumiy bolasi yoki nizosi bor, sud orqali ajrashayotgan er-xotin.
- Ajrashish bilan birga kvartira, mashina yoki boshqa umumiy mol-mulkni bo'layotganlar.
- Ajrashish xarajatini ikkinchi taraf zimmasiga yuklash mumkinligini bilmoqchi bo'lganlar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Ajrashishning o'z boji katta emas: asosiy pul mol-mulkni bo'lishga ketadi, kvartira yoki uy bo'linganda da'vo bahosining 4 foizi sezilarli summa bo'ladi. Shu sababli bo'lish da'vosi bahosini oldindan va to'g'ri hisoblang: past ko'rsatilgan bahoni sud tuzatishi mumkin, oshirilgani esa faqat bojni ko'paytiradi.
Ko'p uchraydigan xato — sud qaroridan keyin ajralish rasmiylashdi deb o'ylash. Nikoh faqat FHDYoda qayd etilgach tugaydi, u yerda sud ko'rsatgan miqdorda yana boj to'lanadi. Agar boshqa taraf to'lashi kerak deb hisoblasangiz, suddan bu bojni er-xotin o'rtasida aniq taqsimlashni so'rang.
Kelishishning imkoni bo'lsa, bolalar, aliment va mol-mulk bo'yicha kelishuvni suddan oldin tuzing: nizoli talablar kamaysa, ekspertiza, vakil va shikoyat xarajatlari ham kamayadi.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Qayerda ajrashishni aniqlang
FHDYo — o'zaro rozilik bo'lsa va voyaga yetmagan umumiy bolalar bo'lmasa; sud — bolalar, nizo bo'lsa yoki biri rozi bo'lmasa.
Bojni hisoblang
FHDYo — 1,5 BHM. Sud — da'vo uchun 2 BHM (takroriy nikoh — 4 BHM), mol-mulk bo'linsa da'vo bahosining 4 foizi, pochta xarajati BHMning o'ndan birigacha.
Da'vodan oldin to'lang
Da'vo uchun boj sudga murojaatdan oldin to'lanadi, kvitansiya yoki elektron to'lov hujjati da'voga ilova qilinadi.
Sudda xarajatlarni so'rang
Sudan boj va vakil xarajatlarini ikkinchi tarafdan undirishni hamda FHDYoda qayd etish bojini kim to'lashini ko'rsatishni so'rang.
Ajralishni qayd ettiring
Qaror qonuniy kuchga kirgach FHDYoga murojaat qiling, sud ko'rsatgan bojni to'lang va ajralish guvohnomasini oling.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Davlat boji to'langanligi haqidagi kvitansiya yoki elektron to'lov hujjati
- Nikohni bekor qilish (zarur bo'lsa, mol-mulkni bo'lish va aliment) haqidagi da'vo arizasi
- Nikoh tuzilganligi haqidagi guvohnoma va bolalarning tug'ilganlik guvohnomalari
- Bo'linadigan mol-mulk qiymatiga oid hujjatlar (baholash, kadastr ma'lumotlari)
- Advokat bilan shartnoma va to'lov hujjatlari — xarajatni undirish uchun
- FHDYoda qayd etish uchun qonuniy kuchga kirgan sud qarori
Muddatlar
- FHDYoda o'zaro rozilik bilan qayd etish
- Ariza berilganidan 3 oy o'tgach
- Sudda yarashish muddati
- Sud ixtiyoriga ko'ra 6 oygacha
- Da'vo uchun boj to'lash
- Da'vo berishdan oldin
- Bojni qaytarish
- Qaytarish qonuniyligi tasdiqlangach 5 kun ichida
Xavflar va muhim jihatlar
- Boj va pochta xarajatlari to'langanini tasdiqlovchi hujjatsiz da'vo ko'rishga qabul qilinmaydi.
- Da'vodan voz kechilsa yoki kelishuv bitimi tuzilsa, to'langan boj qaytarilmaydi.
- FHDYoda boj to'lanmasa, ajralish qayd etilmaydi va nikoh rasman saqlanib qoladi.
- Mol-mulkni bo'lish da'vosi bahosi past ko'rsatilsa, sudya uni qayta hisoblaydi va boj qo'shimcha to'lanadi.
- Mol-mulk bo'yicha nizoda yutqazsangiz, sud sizdan ikkinchi tarafning xarajatlarini, jumladan vakil haqini undirishi mumkin.
Vaziyatdan misol
Dilnoza va Farhod birinchi nikohda, ularning 7 yoshli o'g'li va nikohda olingan kvartirasi bor. Dilnoza ajrashish, kvartirani bo'lish va o'g'liga aliment undirish haqida da'vo beradi. Kim qancha to'laydi?
Qanday harakat qilish kerak
Ajrashish talabi uchun Dilnoza 2 BHM (880 000 so'm), bo'lish uchun kvartira yoki ulush qiymatidan kelib chiqib belgilangan da'vo bahosining 4 foizi, kamida 1 BHM to'laydi, aliment uchun esa hech narsa to'lamaydi. Sud da'voni qanoatlantirsa, u to'lagan bojni va oqilona advokat xarajatini Farhoddan undirib olishi mumkin. Qarorda sud FHDYoda qayd etish bojini ko'rsatadi — masalan, 1,5 dan 3 BHMgacha oraliqda har biridan 1,5 BHM.
Ko'p beriladigan savollar
FHDYoda ajrashish qancha turadi?
Er-xotin rozi bo'lsa va voyaga yetmagan umumiy bolalari bo'lmasa, ajralishni qayd etish boji — 1,5 BHM (660 000 so'm), uni er-xotinning biri yoki ikkalasi to'laydi. Yarashish yoki birining kelmagani sababli ajralish amalga oshmasa, boj qaytariladi («Davlat boji to'g'risida»gi Qonunning 18-moddasi).
Sud orqali ajrashish uchun ariza berish qancha turadi?
Nikohni bekor qilish da'vosi uchun — 2 BHM (880 000 so'm), takroriy nikohni bekor qilish uchun — 4 BHM (1 760 000 so'm), bundan tashqari BHMning o'ndan biridan oshmaydigan pochta xarajatlari (FPKning 132-moddasi). Sud qaroridan keyin FHDYoda qayd etishda yana 1,5 dan 3 BHMgacha, biri takroriy nikohda bo'lsa 3 dan 4 BHMgacha to'lanadi.
Ajrashish uchun kim to'laydi — ermi yoki xotin?
Da'vo uchun bojni da'vogar to'laydi. Suddan keyin qayd etish bojini sud qarorda taqsimlaydi: er-xotinning biridan yoki ikkalasidan va qancha miqdorda (OKning 45-moddasi). Yutgan taraf sud xarajatlarini ikkinchi tarafdan undirib olishga haqli (FPKning 138-moddasi).
Ajrashishda mol-mulkni bo'lish uchun davlat boji qancha?
Da'vo bahosining 4 foizi, ammo 1 BHMdan (440 000 so'm) kam emas; talablar birga berilsa, u ajrashish bojidan alohida to'lanadi (Qonunning 19-moddasi). Da'vo bahosi da'vogar talab qilayotgan mol-mulk yoki ulush qiymatidan kelib chiqib belgilanadi.
2026-yilda ajrashish so'mda qancha turadi?
Barcha stavkalar BHMga bog'langan, shuning uchun 2026-yilda: 1,5 BHM — 660 000 so'm, 2 BHM — 880 000 so'm, 4 BHM — 1 760 000 so'm. BHM o'zgarganda so'mdagi summalar ham avtomatik o'zgaradi.
Bojni to'lamaslik yoki kamaytirish mumkinmi?
Aliment talabi uchun boj to'lanmaydi (Qonunning 8-moddasi). Sud mulkiy ahvolni hisobga olib davlat daromadiga undiriladigan sud xarajatlarini kechiktirishi, bo'lib to'lashga ruxsat berishi yoki kamaytirishi mumkin (FPKning 133-moddasi). Portal orqali boj 90 foiz miqdorida, ijtimoiy himoya reyestridagi va I, II guruh nogironligi bo'lgan shaxslarga DXM yoki portal orqali 50 foiz chegirma bor.
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — Ilova, 1 va 5-bandlar — ajrashish da'vosi va uni qayd etish uchun bojlex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — 17, 19-moddalar — qachon to'lanadi va mol-mulk bo'lishda bojlex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — 8-modda — aliment da'volari bo'yicha bojdan ozod qilishlex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — 12-modda — FHDYo dalolatnomalarini qayd etishda imtiyozlarlex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — 18-modda — davlat bojini qaytarishlex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — 22, 22¹, 22²-moddalar — FHDYoda to'lash, portal va DXM orqali chegirmalarlex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
- O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi — OKning 45-moddasi — ajralishni qayd etish bojini kim to'lashini sud belgilaydilex.uz · 30-aprel, 1998-yil
- O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi — OKning 218-moddasi — o'zaro rozilik bilan ajralishni FHDYoda qayd etishlex.uz · 30-aprel, 1998-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — FPKning 127–139-moddalari — sud xarajatlari va ularni taqsimlashlex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.