Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i

Qonunda nima deyilgan

Soliq to'lovchilar — mulkida soliq solinadigan mol-mulki bo'lgan jismoniy shaxslar, shu jumladan chet el fuqarolari, hamda dehqon xo'jaliklari (SKning 418-moddasi). Mulkdorni topib bo'lmasa yoki u vafot etgan bo'lsa, soliqni mol-mulkka egalik qilayotgan yoki undan foydalanayotgan shaxs to'laydi.

• Uy-joylar, kvartiralar, dala hovli imoratlari (SKning 419-moddasi).
• Tadbirkorlik faoliyati yoki daromad olish uchun mo'ljallangan noturar ko'chmas mulk.
• Normativ muddatda, u belgilanmagan bo'lsa — qurilishga ruxsat olingan oydan boshlab 24 oy ichida qurib bitkazilmagan noturar obyektlar.
• Ko'p kvartirali uylarga uzviy bog'liq avtomashina turar joylari va boshqa imoratlar, binolar hamda inshootlar.

Soliq qanday hisoblanadi

Soliq bazasi — ko'chmas mulkka bo'lgan huquqlarni ro'yxatdan o'tkazuvchi organ belgilaydigan kadastr qiymati. Uy-joy, avtomashina turar joylari va tugallanmagan qurilish uchun baza 42 million so'mdan kam bo'lishi mumkin emas. Baho mavjud bo'lmasa, shartli qiymat qo'llaniladi: Toshkent, Nukus va viloyat markazlarida — shu summaning besh baravari, boshqa shaharlar va qishloq joylarida — ikki baravari. Soliq har bir obyekt bo'yicha alohida hisoblanadi (SKning 420-moddasi).

• Umumiy maydoni 200 kv. metrgacha (shu jumladan) bo'lgan uy-joy va dala hovlilar, avtomashina turar joylari va boshqa imoratlar — 0,36 foiz.
• Shaharlardagi 200 dan 500 kv. metrgacha bo'lgan uy-joy — 0,48 foiz, 500 kv. metrdan ortig'i — 0,64 foiz.
• Boshqa aholi punktlaridagi 200 kv. metrdan ortiq uy-joy va dala hovlilar — 0,48 foiz.
• Tadbirkorlik uchun foydalaniladigan yoki yuridik shaxsga yoxud YaTTga ijaraga berilgan mol-mulk hamda biznes uchun noturar ko'chmas mulk — 1,5 foiz.
• Normativ muddatda qurib bitkazilmagan noturar obyektlar — 3 foiz (SKning 422-moddasi).

Qoraqalpog'iston Respublikasi Jo'qorg'i Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar kengashlari stavkalarga 0,7 dan 1,3 gacha kamaytiruvchi yoki oshiruvchi koeffitsiyentlar belgilashi mumkin. Uyda yashab, shu bilan birga unda tovar ishlab chiqarsangiz yoki xizmat ko'rsatsangiz, soliq uy-joy stavkalari bo'yicha hisoblanadi. Ko'chmas mulkka huquqlarni ro'yxatdan o'tkazuvchi organda ro'yxatdan o'tmagan yangi uylar uchun stavka shartli qiymatga nisbatan ikki baravar qo'llaniladi (SKning 422-moddasi).

Kvartirani jismoniy shaxsga ijaraga berish stavkani o'zgartirmaydi. 1,5 foizlik stavka uy-joy tadbirkorlik uchun ishlatilganda yoki yuridik shaxsga yoxud yakka tartibdagi tadbirkorga ijaraga berilganda qo'llaniladi (SKning 422-moddasi).

Imtiyozlar

• O'zbekiston Qahramonlari, Sovet Ittifoqi Qahramonlari va Mehnat Qahramonlari, uch darajali Shuhrat ordeni sohiblari, urush nogironlari va qatnashchilari hamda ularga tenglashtirilgan shaxslar, halok bo'lgan harbiy xizmatchilar, ichki ishlar organlari va Milliy gvardiya xodimlarining ota-onalari va beva xotinlari (erlari) mol-mulki, shuningdek davlat yetim bolalarga ajratgan uy-joy ular 23 yoshga to'lguncha soliqdan to'liq ozod (SKning 421-moddasi).
• Pensionerlar, I va II guruh nogironligi bo'lgan shaxslar hamda o'n va undan ortiq bolali ota-onalardan birining mol-mulki 60 kv. metr doirasida soliqdan ozod (SKning 421-moddasi).
• Quvvati 100 kVtgacha bo'lgan qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanilganda soliq uch yil davomida ikki BHMgacha (880 000 so'm), energiya to'plagichli quyosh panellarida esa o'n yil davomida kamaytiriladi (SKning 421-moddasi).

Imtiyozlar mulkdor tanlagan faqat bitta turar joy obyektiga qo'llaniladi. Imtiyoz huquqini tasdiqlovchi hujjatlar mol-mulk joylashgan yerdagi soliq organiga mustaqil ravishda topshiriladi (SKning 421-moddasi). Imtiyoz huquqi yil davomida paydo bo'lsa, soliq shu oydan boshlab qayta hisoblanadi (SKning 423-moddasi).

Muddatlar va alohida holatlar

Soliqni mol-mulk joylashgan yerdagi soliq organi 1-yanvar holatidagi baza asosida hisoblaydi. Xabarnoma 1-martdan kechiktirmay topshiriladi — imzo qo'ydirib, soliq to'lovchining shaxsiy kabinetiga, nomingizga rasmiylashtirilgan raqamga SMS-xabar tarzida yoki soliq organlarining mobil ilovasiga. To'lov teng ulushlarda 15-aprel va 15-oktabrgacha amalga oshiriladi (SKning 423-moddasi).

• Yil davomida sotilganda avvalgi mulkdor huquqini yo'qotgan oy boshigacha, yangi mulkdor esa huquq paydo bo'lgan oydan boshlab to'laydi (SKning 423-moddasi).
• Meros bo'yicha o'tgan mol-mulk uchun merosxo'r mulk huquqi paydo bo'lgan oydan boshlab to'laydi.
• Umumiy ulushli mulkda har kim o'z ulushiga mutanosib to'laydi.
• Obyekt buzib tashlansa yoki vayron bo'lsa, hokimlik yoki mahalla tasdiqlovchi hujjati bo'lganda soliq shu oydan boshlab hisoblanmaydi.

Bu kimlarga tegishli

• Kvartira, uy va dala hovli egalari.
• Imtiyozga haqli pensionerlar va nogironligi bo'lgan shaxslar.
• Uy-joyni kompaniyalar yoki YaTTlarga ijaraga beruvchilar va noturar joy egalari.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

1. 1

   Xabarnomani tekshiring

   Manzil, maydon, kadastr qiymati va stavkani solishtiring. Xabarnoma 1-martdan kechiktirmay, jumladan elektron shaklda topshirilishi kerak.

2. 2

   Imtiyozga haqli bo'lsangiz, uni rasmiylashtiring

   Mol-mulk joylashgan yerdagi soliq organiga pensiya guvohnomasi, nogironlik ma'lumotnomasi yoki boshqa hujjatni topshiring va imtiyoz qaysi turar joyga qo'llanishini ko'rsating.

3. 3

   O'zgarishlar haqida xabar bering

   Sotish, buzib tashlash, meros bo'yicha huquq o'tishi yoki obyekt maqsadi o'zgarganda soliq organi dolzarb ma'lumot olganiga ishonch hosil qiling.

4. 4

   O'z vaqtida to'lang

   Summaning birinchi yarmini — 15-aprelgacha, ikkinchisini — 15-oktabrgacha to'lang.

Xavflar va muhim jihatlar

Misol: pensionerning kvartirasi

Ko'p beriladigan savollar

Rasmiy manbalar

1. O'zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi — SKning 418–422-moddalari — to'lovchilar, obyekt, baza va stavkalarlex.uz · 30-dekabr, 2019-yil
2. O'zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi — SKning 421-moddasi — mol-mulk solig'i bo'yicha imtiyozlarlex.uz · 30-dekabr, 2019-yil
3. O'zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi — SKning 423, 110-moddalari — hisoblash, to'lash muddatlari, penyalex.uz · 30-dekabr, 2019-yil

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.