• Soliqlar •

O'zbekistonda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i

Yangilangan: 15-oktabr, 2026-yilRasmiy manbalar bilan solishtirilgan

Qisqacha

O'zbekiston soliq rezidentlarining daromadlariga jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i 12 foiz stavkada, dividendlar va foizlarga esa 5 foiz stavkada solinadi (SKning 381-moddasi). Ish haqi va boshqa to'lovlardan soliqni ish beruvchi yoki boshqa soliq agenti ushlab qoladi, shuning uchun ko'pchilik o'zi hech narsa to'lamaydi. Daromad soliq agentidan olinmagan bo'lsa — masalan, kvartira jismoniy shaxsga ijaraga berilganda yoki xorijdan pul kelganda — keyingi yilning 1-aprelidan kechiktirmay deklaratsiya topshirish va soliqni 1-iyungacha to'lash kerak (SKning 393, 397, 398-moddalari).

Rezidentlar uchun stavka: 12 foiz, dividend va foizlar — 5 foiz
Soliq davri: Kalendar yil
Deklaratsiya: Keyingi yilning 1-aprelidan kechiktirmay
Deklaratsiya bo'yicha to'lov: Keyingi yilning 1-iyunidan kechiktirmay

Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

AI yuristdan so'rash

Qonunda nima deyilgan

Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ini O'zbekiston soliq rezidentlari, norezidentlar esa O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlardan to'laydi (SKning 364-moddasi). Har qanday ketma-ket o'n ikki oylik davrda O'zbekistonda jami 183 kalendar kundan ortiq bo'lgan shaxs rezident hisoblanadi (SKning 30-moddasi).

Pul va natura shaklidagi jami daromadga, shu jumladan moddiy naf tarzidagi daromadga soliq solinadi (SKning 365, 366-moddalari). Sud qarori yoki sizning topshirig'ingiz bilan daromaddan ushlab qolinadigan summalar, masalan aliment, soliq bazasini kamaytirmaydi (SKning 366-moddasi). YaTT va o'zini o'zi band qilgan shaxslarning aylanmadan olinadigan soliq solinadigan tadbirkorlik daromadlari bu soliq obyekti emas (SKning 365-moddasi).

Rezidentlar: 12 foiz, dividendlar va foizlar — 5 foiz (SKning 381-moddasi).
Norezidentlar: dividendlar va foizlar — 10 foiz, xalqaro tashishlardagi fraxt daromadlari — 6 foiz, ish haqi va boshqa daromadlar — 12 foiz (SKning 382-moddasi).
Soliq davri — kalendar yil (SKning 384-moddasi).

Hisoblangan soliq summasi shaxsiy jamg'arib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga o'tkaziladigan majburiy oylik badallar summasiga kamaytiriladi (SKning 385-moddasi).

Soliqni kim ushlab qoladi

Yuridik shaxslar, yakka tartibdagi tadbirkorlar, norezidentlarning doimiy muassasalari va vakolatxonalari soliq agentlari hisoblanadi (SKning 386-moddasi). Ular o'zlari to'laydigan ish haqi, moddiy naf, mulkiy va boshqa daromadlardan soliqni ushlab qoladi (SKning 387-moddasi) va uni daromad to'lash bilan bir vaqtda o'tkazadi (SKning 390-moddasi). So'rovingizga ko'ra agent daromadlar va ushlab qolingan soliq haqida ma'lumotnoma berishi shart (SKning 386-moddasi).

Soliq agenti soliqni ushlab qolmagan bo'lsa, uni penya bilan birga byudjetga to'lashi shart (SKning 386-moddasi). Xodim esa hisob varaqalarini tekshirib turgani ma'qul: boshqaning xatosi tufayli kam to'langan soliq baribir soliq organida savol tug'dirishi mumkin.

Deklaratsiya qachon topshiriladi

Agent ushlab qolmagan mulkiy daromadlar — masalan, jismoniy shaxsga kvartira ijaraga berish yoki ko'chmas mulk sotish (SKning 375, 393-moddalari).
O'zbekistondan tashqaridagi manbalardan olingan daromadlar (SKning 393-moddasi).
Soliq agenti bo'lmagan shaxslardan olingan va soliq ushlab qolinmagan boshqa daromadlar (SKning 393-moddasi).

Jami yillik daromad to'g'risidagi deklaratsiya doimiy yashash joyidagi soliq organiga hisobot yilidan keyingi yilning 1-aprelidan kechiktirmay topshiriladi, soliq esa 1-iyundan kechiktirmay to'lanadi (SKning 397, 398-moddalari). Deklaratsiyada xato topilsa, soliq organi xabarnomasidan keyin uni o'n kun ichida tuzatish kerak (SKning 396-moddasi). Deklaratsiyani ixtiyoriy ham topshirish mumkin (SKning 397-moddasi).

Mol-mulkni ijaraga berishda, agar soliqni ijarachi ushlab qolmasa, dastlabki deklaratsiya ham kerak — ijaraning birinchi oyi tugaganidan keyin besh kun ichida, soliq esa har oy keyingi oyning 15-kunigacha to'lanadi. Ijara shartnomasi soliq organida hisobga qo'yilsa, dastlabki deklaratsiya talab etilmaydi (SKning 397, 398-moddalari).

Qaysi daromadlarga soliq solinmaydi va qanday imtiyozlar bor

Banklardagi omonatlar bo'yicha foizlar va yutuqlar, davlat qimmatli qog'ozlari bo'yicha daromadlar (SKning 378-moddasi).
Shaxsiy mol-mulkni sotishdan olingan daromad, qimmatli qog'ozlar va ulushlar, noturar joylar hamda 36 oydan kam muddat egalik qilingan turar joylar bundan mustasno (SKning 378-moddasi).
Jismoniy shaxslardan meros va hadya, yaqin qarindosh bo'lmagan shaxslardan olingan ko'chmas mulk, avtomobil, qimmatli qog'ozlar va ulushlar bundan mustasno (SKning 378-moddasi).
Ish haqining O'zbekistondagi professional va oliy ta'lim tashkilotlarida o'zining, farzandlarining va 26 yoshga to'lmagan turmush o'rtog'ining o'qishiga, qonun shartlari bajarilganda ipotekani qoplashga — yiliga mehnatga haq to'lash eng kam miqdorining 80 baravarigacha (108 800 000 so'm), nodavlat bog'cha yoki maktab uchun — har bir bolaga oyiga 3 million so'mgacha yo'naltirilgan qismi (SKning 378-moddasi).
Uy-joyni talabalarga ijaraga berishdan olingan daromad (SKning 378-moddasi).

Ayrim toifalar — O'zbekiston Qahramonlari, urush nogironlari va qatnashchilari, 16 yoshgacha ikki va undan ortiq farzandi bor yolg'iz onalar va boshqalar — oyiga mehnatga haq to'lash eng kam miqdorining 1,41 baravari (1 917 600 so'm) doirasidagi daromaddan, bolalikdan nogironligi bo'lgan shaxslar hamda I va II guruh nogironlari esa eng kam miqdorning 3 baravari (4 080 000 so'm) doirasidagi daromaddan soliq to'lamaydi (SKning 380-moddasi). Imtiyoz asosiy ish joyida hujjatlar asosida beriladi; bir nechta asos bo'lsa, bittasi tanlanadi.

Bu kimlarga tegishli

Mehnat shartnomasi bo'yicha ishlovchilar — ular uchun soliqni ish beruvchi ushlab qoladi.
Uy-joyni ijaraga beradigan, ko'chmas mulk sotadigan yoki xorijdan daromad oladiganlar.
O'zbekistonda ishlayotgan chet elliklar va xorijda ishlayotgan fuqarolar.

Traffic Law yuristi bahosi

Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.

Yollanib ishlovchi uchun bu soliq deyarli ko'rinmaydi: uni ish beruvchi hisoblaydi va to'laydi. Sizning vazifangiz — imtiyozlar hisobga olinganini tekshirish. O'qish uchun to'layotgan yoki subsidiyali ipotekani qoplayotgan bo'lsangiz, buxgalteriyaga xabar bering va hujjatlarni topshiring, aks holda imtiyoz qo'llanilmaydi.

Daromadni mustaqil deklaratsiya qilish asosan uy-joyni jismoniy shaxslarga ijaraga beradiganlar, ko'chmas mulkni 36 oydan oldin sotadiganlar yoki xorijdan pul oladiganlarga to'g'ri keladi. Bu yerda asosiysi — muddatlar: deklaratsiya uchun 1-aprel va to'lov uchun 1-iyun. To'lamaslik to'lanmagan soliq summasining 20 foizi miqdorida jarimaga (SKning 224-moddasi) va kechiktirilgan har bir kun uchun penyaga (SKning 110-moddasi) olib keladi.

Muayyan daromadga — hadya, avtomobil sotish, xorijdagi qarindoshdan kelgan pul — soliq solinadimi, shubhangiz bo'lsa, avval SKning 378-moddasidagi imtiyozlar ro'yxatini tekshiring, nizoli holatda esa vaziyatni yuristga yoki Traffic Law AI'ga tushuntiring: daromadni noto'g'ri tasniflash eng ko'p uchraydigan xato.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

Maqomingizni aniqlang
Oxirgi 12 oyda O'zbekistonda bo'lgan kunlarni hisoblang: 183 kundan ortiq bo'lsa, siz rezidentsiz va barcha daromadlar, jumladan xorijiy daromadlardan 12 foiz to'laysiz.
Soliqni kim to'lashini tekshiring
Kompaniya va YaTTlardan olinadigan ish haqi va to'lovlardan soliqni agent ushlab qoladi. Undan daromad va ushlab qolingan soliq haqida ma'lumotnoma so'rang.
Deklaratsiya qilinadigan daromadlarni aniqlang
Jismoniy shaxsga ijara, ko'chmas mulk sotish, xorijdan va agent bo'lmaganlardan olingan daromadlar deklaratsiya talab qiladi.
Imtiyoz hujjatlarini yig'ing
O'qish shartnomalari, ipoteka kredit shartnomalari, SKning 380-moddasi bo'yicha imtiyoz uchun ma'lumotnomalarni ish beruvchiga bering yoki deklaratsiyaga ilova qiling.
Deklaratsiya topshiring va soliqni to'lang
Deklaratsiyani yashash joyidagi soliq organiga 1-aprelgacha, soliqni keyingi yilning 1-iyunigacha to'lang.

Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi

Soliq agentining daromadlar va ushlab qolingan soliq haqidagi ma'lumotnomasi
Ijara, oldi-sotdi shartnomalari, mulk sotib olingan narxni tasdiqlovchi hujjatlar
Xorijdan olingan daromadlarni tasdiqlovchi hujjatlar
Imtiyoz hujjatlari: o'qish shartnomasi, ipoteka shartnomasi, guvohnomalar

Muddatlar

Jami yillik daromad deklaratsiyasi: Keyingi yilning 1-aprelidan kechiktirmay
Deklaratsiya bo'yicha soliqni to'lash: Keyingi yilning 1-iyunidan kechiktirmay
Xabarnoma bo'yicha xatoni tuzatish: 10 kun
Ijaradan soliq (agent ushlamasa): Har oy 15-kunigacha

Xavflar va muhim jihatlar

Soliqni to'lamaslik yoki to'liq to'lamaslik — to'lanmagan summaning 20 foizi miqdorida jarima va penya.
Deklaratsiya topshirilmasa, soliq organi soliqni o'zidagi ma'lumotlar asosida hisoblashga haqli.
36 oydan kam egalik qilingan uy-joyni sotishdan olingan daromadga soliq solinadi.
Imtiyozlar tasdiqlovchi hujjatlarsiz avtomatik qo'llanilmaydi.

Misol: ish haqi va kvartira ijarasi

Malika bankda buxgalter bo'lib ishlaydi, fevraldan esa ikkinchi kvartirasini tanishlari orqali bir oilaga oyiga 5 million so'mdan ijaraga beryapti. Ijarachilar jismoniy shaxslar, ular soliq ushlab qolmaydi.

Qanday harakat qilish kerak

Malikaning ish haqidan soliqni bank ushlab qoladi. Ijara bo'yicha esa u o'zi soliq to'lovchi: ijaraning birinchi oyi tugaganidan keyin besh kun ichida dastlabki deklaratsiya topshiradi (yoki ijara shartnomasini soliq organida hisobga qo'yadi), har oy 15-kunigacha olingan ijara haqining 12 foizini to'laydi, yil yakunida esa 1-aprelgacha deklaratsiya topshirib, farqni 1-iyungacha to'laydi.

Ko'p beriladigan savollar

O'zbekistonda daromad solig'i stavkasi qancha?

Rezidentlar uchun — 12 foiz, dividendlar va foizlar bo'yicha — 5 foiz (SKning 381-moddasi). Norezidentlar uchun: dividend va foizlar — 10 foiz, fraxt — 6 foiz, boshqa daromadlar — 12 foiz (SKning 382-moddasi).

Faqat yollanib ishlasam, deklaratsiya topshirishim kerakmi?

Yo'q, agar butun daromadingiz soliqni ish beruvchi ushlab qolgan ish haqi bo'lsa. Deklaratsiya SKning 393-moddasida ko'rsatilgan daromadlar: agentda ushlab qolinmagan mulkiy daromadlar, xorijiy daromadlar va agent bo'lmaganlardan olingan daromadlar bo'yicha talab qilinadi. Ixtiyoriy topshirish har doim mumkin.

Bank omonati foizlariga soliq solinadimi?

Yo'q. Banklardagi omonatlar bo'yicha foizlar va yutuqlar soliqdan ozod (SKning 378-moddasi). 5 foizlik stavka boshqa foizlar va dividendlarga qo'llaniladi.

Hadya yoki merosdan soliq to'lanadimi?

Jismoniy shaxslardan meros yoki hadya tartibida olingan daromadlarga soliq solinmaydi, yaqin qarindosh bo'lmagan shaxslardan olingan ko'chmas mulk, avtomobil, qimmatli qog'oz va ulushlar bundan mustasno (SKning 378-moddasi).

Bolaning o'qishi uchun soliqni kamaytirish mumkinmi?

Ha. Ish haqining O'zbekistondagi professional va oliy ta'lim tashkilotlarida o'zining, farzandlarining va 26 yoshgacha bo'lgan turmush o'rtog'ining o'qishiga yo'naltirilgan qismiga soliq solinmaydi (SKning 378-moddasi). Imtiyozni odatda ish beruvchi hujjatlaringiz asosida qo'llaydi.

Rasmiy manbalar

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.

Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.

Bu qonun sizning vaziyatingizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

Vaziyatingizni Traffic Law AI'ga yozing: u uni O'zbekiston qonunlari bo'yicha tahlil qiladi, normalarni ko'rsatadi va keyingi qadamni aytadi.

Masalan, shunday so'rang:«Ikki yil egalik qilgan kvartiramni sotdim, ikkinchisini esa ijaraga beryapman. Qanday soliqlarni va qaysi muddatlarda to'lashim kerak?»