• Ish haqi •

Foydalanilmagan ta'til uchun kompensatsiya: hisoblash va to'lov muddati

Yangilangan: 6-noyabr, 2026-yilRasmiy manbalar bilan solishtirilganTayyorladi: Traffic Law yuridik tahririyati

Qisqacha

Mehnat shartnomasi qaysi asosda bekor qilinmasin, ish beruvchi barcha foydalanilmagan har yilgi asosiy va qo'shimcha ta'tillar uchun pulli kompensatsiya to'lashi shart, faqat oxirgi yil uchun emas. Joriy ish yili uchun kompensatsiya ishlab berilgan vaqtga mutanosib hisoblanadi: to'liq ta'til o'n ikkiga bo'linib, to'liq ishlangan oylar soniga ko'paytiriladi. Pul ishdan bo'shatilgan kuni, agar o'sha kuni ishlamagan bo'lsangiz, hisob-kitob talab qilinganidan keyin uch kundan kechiktirmay to'lanadi. Har bir kechiktirilgan kun uchun ish beruvchi MK 333-moddasi bo'yicha qo'shimcha kompensatsiya to'laydi.

Qaysi ta'tillar uchun: Barcha foydalanilmagan asosiy va qo'shimcha ta'tillar
Joriy ish yili: To'liq ishlangan oylarga mutanosib
To'lov muddati: Bo'shatilgan kun yoki talabdan keyin 3 kun
Yakshanba kunlari: Kompensatsiya to'lashda hisobga olinmaydi

Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

AI yuristdan so'rash

Kompensatsiyaga nimalar kiradi

Mehnat shartnomasi bekor qilinganda ish beruvchi xodim bilan hisob-kitob qiladi. Unga oxirigacha olinmagan ish haqi bilan birga xodim foydalanmagan barcha asosiy va qo'shimcha ta'tillar uchun kompensatsiya albatta kiradi (MK 172-moddasi). MK 234-moddasida ham shu qoida bor: shartnoma bekor qilinganda barcha foydalanilmagan har yilgi asosiy va qo'shimcha mehnat ta'tillari uchun pulli kompensatsiya to'lanadi.

Kodeks kompensatsiyani muayyan yillar soni bilan cheklamaydi va uni bo'shatish asosiga bog'lamaydi. Shu sababli o'tgan ish yillaridan qolgan kunlar, masalan keyingi yilga ko'chirilgan ta'til qismi (MK 230-moddasi), joriy yil kunlari bilan birga hisob-kitobga qo'shiladi. Kompensatsiya o'z xohishingiz bilan, tomonlar kelishuviga ko'ra va ish beruvchi tashabbusi bilan, shu jumladan aybli harakatlar uchun bo'shatilganda ham to'lanadi.

Ta'til kompensatsiyasi va ishdan bo'shatish nafaqasi boshqa-boshqa to'lovlardir. Ta'til kompensatsiyasini foydalanilmagan kunlari qolgan har bir bo'shayotgan xodim oladi, nafaqa esa faqat ayrim bo'shatish asoslarida beriladi.

To'liq bo'lmagan ish yili uchun kunlar qanday hisoblanadi

Ish yili 1-yanvardan emas, balki ishni haqiqatda boshlagan sanangizdan hisoblanadigan, ayni shu ish beruvchidagi o'n ikki oylik davrdir (MK 225-moddasi). Ishdan bo'shaganda joriy ish yilida foydalanilmagan ta'til uchun kompensatsiya oxirgi ish yilida ishlab berilgan vaqtga mutanosib hisoblanadi (MK 223-moddasi).

Asosiy va qo'shimcha ta'tillarning to'liq davomiyligi o'n ikkiga bo'linadi va to'liq ishlangan oylar soniga ko'paytiriladi (MK 224-moddasi).
O'n besh va undan ortiq kalendar kunlik qoldiq bir oyga yaxlitlanadi, o'n besh kundan kami hisobga olinmaydi.
Natijadagi 0,5 va undan katta kasr bir kunga yaxlitlanadi, 0,5 dan kichigi tashlab yuboriladi.
O'tgan ish yillarida foydalanilmagan kunlar natijaga to'liq qo'shiladi.

Ta'til huquqini beradigan stajga faqat haqiqatda ishlangan kunlar emas, ish o'rningiz saqlangan vaqt ham kiradi: ta'tilning o'zi, dam olish va bayram kunlari, qonunga xilof bo'shatilib, keyin ishga tiklanganda majburiy progul vaqti, shuningdek iltimosingizga ko'ra ish yili davomida ikki haftadan oshmagan haq saqlanmaydigan ta'tillar. Uzrsiz sabablarsiz ishga kelmagan vaqt va MK 405-moddasida nazarda tutilgan bola parvarishi ta'tillari kirmaydi (MK 226-moddasi). Bunday davrlar ko'p bo'lsa, ish yili yetishmagan vaqtga suriladi (MK 225-moddasi).

Summa nimadan kelib chiqadi

Kodeksda nazarda tutilgan barcha hollarda o'rtacha ish haqi hisoblanayotgan oydan oldingi o'n ikki oy uchun hisoblangan ish haqidan, kamroq ishlagan bo'lsangiz — haqiqatda ishlangan davr uchun aniqlanadi (MK 257-moddasi). Hisob davridan, xususan, o'rtacha ish haqi saqlangan kunlar hamda vaqtincha mehnatga layoqatsizlik yoki homiladorlik va tug'ish nafaqasi olingan davrlar chiqarib tashlanadi.

Pulli kompensatsiya to'lashda yakshanba kunlari hisobga olinmaydi (MK 234-moddasi). Ta'tilning o'zi uchun haq to'lashda ham xuddi shu qoida amal qiladi (MK 233-moddasi). Hisob varaqasini tekshiring: unda qancha ta'til kuni va qaysi ish yillari uchun kompensatsiya qilingani ko'rinib turishi kerak.

Ishdan bo'shamasdan ta'til o'rniga pul olish mumkinmi

Ish davrida xohishingizga ko'ra faqat MK 217-moddasida belgilangan eng kam 21 kalendar kundan ortiq qismini pul bilan almashtirish mumkin. 21 kunning o'zidan asli holida foydalanish kerak. Ijtimoiy ta'tillar, o'n sakkiz yoshga to'lmagan va I yoki II guruh nogironligi bo'lgan xodimlarning uzaytirilgan ta'tillari, shuningdek MK 481 va 483-moddalarida nazarda tutilgan qo'shimcha ta'tillar ish davrida pul bilan almashtirilmaydi (MK 234-moddasi). Ishdan bo'shaganda bu taqiq qo'llanilmaydi: barcha foydalanilmagan asosiy va qo'shimcha ta'tillar kompensatsiya qilinadi.

Ta'tilga chiqib, keyin ishdan bo'shash

Kompensatsiya o'rniga foydalanilmagan ta'tilni o'tkazib, undan keyin ishdan bo'shash mumkin. Bunga jamoa shartnomasi, ichki hujjat, mehnat shartnomasi yoki yozma arizangiz asosida ish beruvchi bilan kelishuvga ko'ra yo'l qo'yiladi, lekin aybli harakatlar uchun bo'shatishda emas (MK 235-moddasi). Bunda ta'tilning oxirgi kuni shartnoma bekor qilingan kun hisoblanadi, o'z tashabbusingiz bilan bo'shayotgan bo'lsangiz, arizani ta'til boshlanguniga qadar qaytarib olishingiz mumkin.

Muddatli shartnoma tugashi munosabati bilan bunday ta'til uning vaqti shartnoma muddatidan to'liq yoki qisman chiqib ketsa ham berilishi mumkin (MK 235-moddasi). Bunday ta'til uchun haq ta'til boshlanguniga qadar oxirgi ish kunidan kechiktirmay to'lanadi (MK 233-moddasi).

Ish beruvchi qachon ta'til uchun ushlab qolishi mumkin

Teskari holat: siz ish yili uchun to'liq ta'tilni oldindan olib bo'lgansiz, lekin yil tugamasdan bo'shayapsiz. Bunda ish beruvchi hisob-kitobdan ta'tilning ishlab berilmagan kunlari uchun summani yozma roziligingizsiz ham ushlab qolishi mumkin (MK 269-moddasi). Ushlab qolinadigan summa ham oxirgi ish yilida ishlab berilgan vaqtga mutanosib hisoblanadi (MK 223-moddasi).

Tashkilot tugatilganda, xodimlar soni yoki shtati o'zgartirilganda va malaka yetarli bo'lmagani sababli bo'shatilganda ushlab qolinmaydi.
Harbiy yoki muqobil xizmatga chaqirilganda, ishga avvalgi xodim tiklanganda, tashkilot sud qarori bilan tugatilganda va xodim vafot etganda ham ushlab qolinmaydi.
O'z xohishi bilan bo'shash ishni davom ettirishning imkoni yo'qligi bilan bog'liq bo'lsa — o'qishga kirish, pensiyaga chiqish, saylanadigan lavozimga saylanish va boshqa uzrli sabablarda ham ushlab qolinmaydi.
Har bir to'lovda barcha ushlab qolishlarning umumiy summasi hisoblangan ish haqining ellik foizidan oshmasligi kerak (MK 270-moddasi).

To'lov muddati va kechiktirish uchun javobgarlik

Barcha summalar, jumladan ta'til kompensatsiyasi, mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni to'lanadi. Agar o'sha kuni ishlamagan bo'lsangiz, ish beruvchi hisob-kitob talab qilinganidan keyin uch kundan kechiktirmay to'lashi shart. Summa miqdori bo'yicha nizo bo'lsa, shubhasiz tegishli qismi shu muddatlarda to'lanadi (MK 172 va 254-moddalari).

Shartnoma bekor qilingandagi to'lovlar kechiktirilsa, ish beruvchi har bir kechiktirilgan kun uchun to'lov muddatidan keyingi kundan haqiqiy hisob-kitob kunigacha (shu kun ham kiradi) foiz to'laydi. Uning miqdori Markaziy bank amaldagi qayta moliyalash stavkasining o'n foizi, shartnoma uni oshirishi mumkin, ish beruvchining aybi esa ahamiyatga ega emas (MK 333-moddasi). Mehnat to'g'risidagi qonunchilikni buzgan mansabdor shaxsga 5 BHMdan 10 BHMgacha (2 200 000 so'm – 4 400 000 so'm), bir yil ichida takroran sodir etilsa — 10 BHMdan 15 BHMgacha (4 400 000 so'm – 6 600 000 so'm) jarima solinadi (MJtKning 49-moddasi).

Ish beruvchi ixtiyoriy to'lamasa, o'z tanlovingizga ko'ra mehnat nizolari bo'yicha komissiyaga yoki to'g'ridan-to'g'ri sudga murojaat qilasiz (MK 545-moddasi). Muddat — huquq buzilganini bilgan yoki bilishingiz kerak bo'lgan kundan olti oy (MK 554 va 560-moddalari). Asosli deb topilgan pul talablari to'liq qanoatlantiriladi (MK 546-moddasi), xodimlar esa sud xarajatlaridan ozod qilinadi (MK 562-moddasi).

Bu kimlarga tegishli

Har qanday asosda ishdan bo'shayotgan va ta'tilini to'liq o'tkazmagan xodimlar.
O'tgan yillardan foydalanilmagan yoki ko'chirilgan ta'til kunlari to'plangan xodimlar.
To'liq ta'tilni oldindan olib, ish yili tugamasdan bo'shayotgan xodimlar.
Yakuniy hisob-kitobni tayyorlaydigan buxgalterlar va kadrlar xodimlari.

Traffic Law yuristi bahosi

Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.

Hisob-kitobdagi eng ko'p uchraydigan xato — faqat joriy yil uchun kompensatsiya. MK 172 va 234-moddalari barcha foydalanilmagan ta'tillar haqida gapiradi, shuning uchun bo'shashdan oldin kadrlar bo'limidan har bir ish yili bo'yicha qolgan kunlar haqida ma'lumotnoma so'rang va uni ta'til buyruqlaringiz bilan solishtiring.

Ikkinchi nizoli jihat — ish yili. U kalendar yil boshidan emas, ishga qabul qilingan sanangizdan hisoblanadi va progullar, bola parvarishi ta'tillari hamda uzoq haq saqlanmaydigan ta'tillar tufayli surilishi mumkin. Kompensatsiya qilinadigan kunlar soni oxirgi ish yilida nechta to'liq oy yig'ilganiga bog'liq.

Ish beruvchi oldindan olingan ta'til uchun pul ushlab qolgan bo'lsa, bo'shatish asosini tekshiring: qisqartirish, tugatish va o'z xohishi bilan bo'shashning bir qator uzrli sabablarida qonun bunday ushlab qolishni to'g'ridan-to'g'ri taqiqlaydi.

Talabni kechiktirmang: komissiya yoki sudga murojaat uchun olti oy bor, MK 333-moddasi bo'yicha kechiktirish foizlari esa avtomatik hisoblanadi. Hisob-kitobni tekshirish va talab tayyorlash uchun yuristga yoki Traffic Law AI'ga murojaat qilish mumkin.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

Qolgan ta'til kunlarini aniqlang
Kadrlar bo'limidan har bir ish yili bo'yicha foydalanilmagan kunlar haqida ma'lumotnoma so'rang va ta'til berish to'g'risidagi buyruqlar bilan solishtiring.
Joriy ish yili kunlarini hisoblang
Yillik to'liq ta'tilni o'n ikkiga bo'lib, oxirgi ish yilidagi to'liq oylar soniga ko'paytiring, MK 224-moddasidagi yaxlitlash qoidalarini qo'llang.
Pul yoki bo'shashdan oldin ta'til — tanlang
Ta'tilni o'tkazib, uning oxirgi kuni bo'shamoqchi bo'lsangiz, bo'shatish sanasidan oldin yozma ariza bering va buni ish beruvchi bilan kelishing.
Yakuniy hisob-kitobni tekshiring
Bo'shatilgan kuni hisob varaqasini ko'rib chiqing: kompensatsiya qilingan kunlar soni, yakshanbalar chiqarilgani va ushlab qolishlar asosliligi.
Qo'shimcha to'lovni yozma talab qiling
Summa kam yoki umuman to'lanmagan bo'lsa, ish beruvchiga hisob-kitob ilova qilingan yozma talab yuboring va qabul belgisi qo'yilgan nusxani saqlang.
Komissiyaga yoki sudga murojaat qiling
Rad etilsa, olti oy ichida mehnat nizolari bo'yicha komissiyaga ariza yoki sudga kompensatsiya va kechiktirish foizlarini undirish haqida da'vo bering.

Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi

Mehnat shartnomasi va ishga qabul qilish to'g'risidagi buyruq
Barcha ish yillari bo'yicha ta'til berish to'g'risidagi buyruqlar
Mehnat shartnomasini bekor qilish to'g'risidagi buyruq
Yakuniy hisob-kitob ko'rsatilgan hisob varaqasi
Pul tushgan sana ko'rsatilgan bank ko'chirmasi
Qabul belgisi qo'yilgan yozma hisob-kitob talabining nusxasi

Muddatlar

Kompensatsiyani to'lash: Mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni
Bo'shatilgan kuni ishlamagan bo'lsangiz: Hisob-kitob talabidan keyin 3 kundan kechiktirmay
Bo'shash oldidan ta'til puli: Ta'tildan oldingi oxirgi ish kunidan kechiktirmay
Komissiya yoki sudga murojaat: Huquq buzilganini bilgan kundan 6 oy

Xavflar va muhim jihatlar

Ish beruvchi faqat joriy yil kunlarini kompensatsiya qilib, o'tgan yillardagi foydalanilmagan ta'tillarni hisobga olmaydi.
Ish yili yoki to'liq oylar soni noto'g'ri aniqlanib, kunlar soni kamaytiriladi.
Qonun taqiqlagan holda — qisqartirish yoki tugatishda oldindan olingan ta'til uchun ushlab qolish.
Komissiya yoki sudga murojaat qilishning olti oylik muddatini o'tkazib yuborish.
Ta'til va to'lov sanalari haqida hujjatlar bo'lmasa, isbotlash qiyinlashadi.

Misol: ikki yillik ta'til qoldig'i bilan bo'shash

Dilnoza Samarqanddagi savdo kompaniyasida ishlaydi, unga yiliga 21 kalendar kunlik ta'til beriladi. O'tgan ish yilidan 7 kun foydalanilmay qolgan, joriy ish yilida esa 7 to'liq oy va yana 20 kun ishlab, o'z xohishi bilan bo'shadi. Buxgalteriya kompensatsiyani faqat joriy yil uchun hisobladi.

Qanday harakat qilish kerak

20 kunlik qoldiq o'n beshdan ko'p, shuning uchun u bir oyga yaxlitlanadi va hisobga 8 to'liq oy olinadi. Joriy yil uchun 21 / 12 × 8 = 14 kun to'g'ri keladi (MK 224-moddasi). Bunga o'tgan yilning 7 kuni qo'shiladi, jami 21 kunlik kompensatsiya (MK 172 va 234-moddalari). Dilnoza qo'shimcha to'lov haqida yozma talab yuboradi, har bir kechiktirilgan kun uchun MK 333-moddasi bo'yicha foiz hisoblanadi. Ish beruvchi rad etsa, olti oy ichida komissiyaga yoki sudga murojaat qiladi.

Ko'p beriladigan savollar

Bir necha yil foydalanilmagan ta'til uchun kompensatsiya to'lanadimi?

Ha. Mehnat shartnomasi bekor qilinganda barcha foydalanilmagan asosiy va qo'shimcha ta'tillar kompensatsiya qilinadi (MK 172 va 234-moddalari). Kodeksda yillar soni bo'yicha cheklov yo'q.

Intizomni buzgani uchun bo'shatilganda kompensatsiya to'lanadimi?

Ha. Foydalanilmagan ta'tillar uchun kompensatsiya to'lash majburiyati bo'shatish asosiga bog'liq emas (MK 172-moddasi). Ammo aybli harakatlar uchun bo'shatishda ta'tilni o'tkazib, keyin bo'shash mumkin emas (MK 235-moddasi).

Bir yildan kam ishlagan bo'lsam, kompensatsiya qanday hisoblanadi?

Yillik to'liq ta'til o'n ikkiga bo'linib, to'liq ishlangan oylar soniga ko'paytiriladi, 15 kundan ortiq qoldiq bir oyga yaxlitlanadi (MK 223 va 224-moddalari). Summa o'rtacha ish haqidan kelib chiqib aniqlanadi, to'lashda yakshanbalar hisobga olinmaydi (MK 234 va 257-moddalari).

Ishdan bo'shamasdan ta'til o'rniga pul olish mumkinmi?

Faqat eng kam 21 kundan ortiq qismi uchun va faqat xohishingizga ko'ra. Ijtimoiy ta'tillar, voyaga yetmaganlar va I yoki II guruh nogironligi bo'lgan xodimlarning uzaytirilgan ta'tillari ish davrida pul bilan almashtirilmaydi (MK 234-moddasi).

Ta'tilni oldindan olgan bo'lsam, pul ushlab qolinishi mumkinmi?

Ha, ish yili tugamasdan bo'shasangiz, ish beruvchi ta'tilning ishlab berilmagan kunlari uchun summani ushlab qolishi mumkin. Ammo tugatish, qisqartirish, malaka yetarli emasligi va boshqa ayrim asoslarda bunday qilinmaydi, ushlab qolishlar esa to'lovning ellik foizi bilan cheklangan (MK 269 va 270-moddalari).

Bo'shatilgan kuni ta'til kompensatsiyasi to'lanmasa nima qilish kerak?

Hisob-kitob haqida yozma talab yuboring: ish beruvchi summani har bir kechiktirilgan kun uchun foiz bilan birga to'lashi shart (MK 254 va 333-moddalari). Rad etilsa, olti oy ichida komissiyaga yoki sudga murojaat qiling, xodim sud xarajatlarini to'lamaydi (MK 560 va 562-moddalari).

Rasmiy manbalar

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.

Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.

Bu qonun sizning vaziyatingizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

Vaziyatingizni Traffic Law AI'ga yozing: u uni O'zbekiston qonunlari bo'yicha tahlil qiladi, normalarni ko'rsatadi va keyingi qadamni aytadi.

Masalan, shunday so'rang:«Ishdan bo'shayapman, kompaniyada 2 yil 5 oy ishladim, faqat bir marta 14 kunlik ta'til oldim. Menga necha kunlik kompensatsiya to'lanishi kerak?»