Qisqacha
O'z xohishingizga ko'ra ishdan bo'shash uchun ish beruvchini 14 kalendar kun oldin yozma ogohlantirish kerak; muddat ish beruvchi arizani olgan kundan keyingi kundan boshlanadi (MKning 160-moddasi). Ish beruvchi bilan kelishib, ertaroq ketish mumkin, ishni davom ettirish imkonsiz bo'lsa — masalan, o'qishga kirganingiz yoki pensiyaga chiqqaningiz sababli — ish beruvchi siz so'ragan sanada bo'shatishi shart. Muddatning oxirgi kuni ish vaqti tugaguniga qadar arizani qaytarib olish mumkin. Bo'shatish kuni ish beruvchi buyruq nusxasini, mehnat daftarchasi yoki ko'chirmani beradi va barcha summalarni to'laydi.
- Umumiy ogohlantirish muddati
- 14 kalendar kun
- Muddat boshlanishi
- Ariza olingan kundan keyingi kun
- Arizani qaytarib olish
- Oxirgi kun ish vaqti tugaguniga qadar
- Hisob-kitob va hujjatlar
- Bo'shatish kuni
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Xodim nomuayyan muddatli ham, muddatli ham mehnat shartnomasini ish beruvchini o'n to'rt kalendar kun oldin yozma ogohlantirib bekor qilishga haqli (Mehnat kodeksi, MKning 160-moddasi). Muddat ish beruvchi arizani olgan kundan keyingi kundan boshlanadi. Arizani pochta orqali topshirish haqida xabarnoma bilan yuborish mumkin — bunda hisob ariza olingan sanadan keyingi kundan boshlanadi.
Muddatga dam olish va bayram kunlari ham kiradi. Muddatning oxirgi kuni ishlanmaydigan kunga to'g'ri kelsa, undan keyingi birinchi ish kuni muddat tugaydigan kun hisoblanadi (MKning 9-moddasi).
Ish beruvchi bilan kelishuvga ko'ra shartnomani muddatdan oldin bekor qilish mumkin. Muddat tugagach, siz ishni to'xtatishga haqlisiz, ish beruvchi esa buyruq nusxasini, mehnat daftarchasini yoki elektron mehnat daftarchasidan ko'chirmani berishi va hisob-kitob qilishi shart.
Agar ariza ishni davom ettirish imkonsizligi bilan bog'liq bo'lsa — ta'lim tashkilotiga qabul qilinish, pensiyaga chiqish, saylab qo'yiladigan lavozimga saylanish va boshqa hollar, — ish beruvchi shartnomani siz so'ragan muddatda bekor qilishi kerak (MKning 160-moddasi).
Ogohlantirish muddati boshqacha bo'lgan hollar
- Tashkilot rahbari — ikki oy; rahbar o'rinbosarlari, bosh buxgalter va alohida bo'linmalar rahbarlari — bir oy (MKning 489-moddasi).
- Mikrofirma xodimlari, yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT) xodimlari va uy ishchilari — yetti kalendar kun (MKning 506, 511 va 518-moddalari).
- Mavsumiy va vaqtinchalik xodimlar — uch kalendar kun (MKning 494 va 499-moddalari).
- Sinov muddatidagi xodim — uch kun; muddatni faqat taraflar kelishuvi bilan qisqartirish mumkin, ish beruvchi bo'shatishni kechiktirishga haqli emas (MKning 132-moddasi).
Arizani qanday qaytarib olish mumkin
Ogohlantirish muddati davomida, shu jumladan oxirgi kun ish vaqti tugaguniga qadar xodim arizasini qaytarib olishga haqli (MKning 160-moddasi). Buni yozma ravishda qiling va qabul qilingani haqida belgi qo'yilgan nusxani saqlang.
Agar muddat tugagan-u, shartnoma bekor qilinmagan va siz ishlashda davom etayotgan bo'lsangiz, ariza o'z kuchini yo'qotadi va unga asosan sizni bo'shatib bo'lmaydi.
Arizangizga ko'ra sizga keyinchalik bo'shatish sharti bilan foydalanilmagan ta'til berilgan bo'lsa, ta'tilning oxirgi kuni bo'shatish kuni hisoblanadi, arizani esa ta'til boshlanadigan kunga qadar qaytarib olish mumkin (MKning 235-moddasi).
Oxirgi kun va hisob-kitob
Oxirgi ish kuni mehnat shartnomasi bekor qilingan kun hisoblanadi (MKning 170-moddasi). Shu kuni ish beruvchi buyruq nusxasini va mehnat daftarchasini yoki elektron mehnat daftarchasidan ko'chirmani beradi (MKning 171-moddasi) hamda barcha summalarni to'laydi: oxirigacha olinmagan ish haqi va barcha foydalanilmagan ta'tillar uchun kompensatsiya (MKning 172 va 234-moddalari). Agar bo'shatish kuni ishlamagan bo'lsangiz, pul hisob-kitob talab qilganingizdan keyin uch kundan kechiktirmay to'lanadi (MKning 254-moddasi).
O'z xohishiga ko'ra bo'shaganda MK ishdan bo'shatish nafaqasini nazarda tutmaydi: bu asos MKning 173-moddasidagi ro'yxatda yo'q. Muddatli shartnomadan muddatidan oldin ketganda sizdan neustoyka faqat u miqdori bilan shartnomada aniq yozilgan bo'lsa talab qilinishi mumkin; ishni davom ettirish imkonsiz bo'lsa, u undirilmaydi (MKning 159-moddasi).
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Eng ko'p uchraydigan xato — ariza olinganiga ishonch hosil qilmasdan ketib qolish. Muddat faqat ish beruvchi arizani olgan paytdan hisoblanadi, shuning uchun uni sanali belgi qo'ydirib topshiring yoki pochta orqali topshirish haqida xabarnoma bilan yuboring. «Oxirgi kun» haqidagi og'zaki kelishuvlarni keyin isbotlash qiyin.
Muddat tugagach, ish beruvchi sizni ushlab tura olmaydi: qonun ishni to'xtatishga to'g'ridan-to'g'ri ruxsat beradi. Ammo uning roziligisiz ertaroq ishga chiqmay qo'yish xavfli — bunday yo'qlik mehnat intizomini buzish deb baholanishi mumkin.
Sizni «o'z xohishiga ko'ra» ariza yozishga majburlashsa, unga imzo qo'ymang yoki bosimni qayd eting: yozishmalar, guvohlar. Ishga tiklash nizolarini sud ko'radi, muddat — buyruq nusxasi topshirilgandan keyin uch oy (MKning 558 va 560-moddalari). Bunday vaziyatda imkoniyatlarni baholashda yurist yoki Traffic Law AI yordam beradi.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Ariza yozing
Mehnat shartnomasini o'z tashabbusingiz bilan bekor qilishni so'rayotganingizni va istalgan sanani ko'rsating. Ishni davom ettirish imkonsiz bo'lsa (o'qish, pensiya, saylanish), sababini yozing va tasdiqlovchi hujjatni ilova qiling.
Topshirilgan sanani qayd eting
O'z nusxangizga sanali qabul belgisini qo'ydiring yoki arizani pochta orqali topshirish haqida xabarnoma bilan yuboring. Muddat shu sanadan hisoblanadi.
Kerak bo'lsa, muddatni qisqartirishga kelishing
14 kundan oldin ketmoqchi bo'lsangiz, kelishuvni yozma rasmiylashtiring, masalan arizaga rahbarning rezolyutsiyasi bilan.
Hujjatlar va hisob-kitobni oling
Oxirgi kuni buyruq nusxasini, mehnat daftarchasi yoki ko'chirmani va hisob-kitob summasini, jumladan foydalanilmagan ta'til uchun kompensatsiyani tekshiring.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Ishdan bo'shash haqidagi ariza (qabul belgisi qo'yilgan nusxangiz)
- Agar bo'lsa, ishni davom ettirish imkonsizligini tasdiqlovchi hujjat: o'qishga qabul qilingani haqida ma'lumotnoma, pensiya tayinlangani haqidagi hujjat
- Mehnat shartnomasi — alohida muddatlar va neustoyka shartini tekshirish uchun
Muddatlar
- Ish beruvchini ogohlantirish
- 14 kalendar kun (umumiy qoida)
- Arizani qaytarib olish
- Oxirgi kun ish vaqti tugaguniga qadar
- Hujjatlar va hisob-kitob
- Bo'shatish kuni
- Oxirgi kuni ishlamagan bo'lsangiz, hisob-kitob
- Talab qilingandan keyin 3 kun
Xavflar va muhim jihatlar
- Ish beruvchining roziligisiz muddat tugashidan oldin o'zboshimchalik bilan ketib qolish.
- Muddatli shartnomadan oldin ketganda, agar shartnomada nazarda tutilgan bo'lsa, neustoyka.
- Muddat tugagach ishlashda davom etsangiz, ariza kuchini yo'qotadi va uni qaytadan berishga to'g'ri keladi.
- Bosim ostida imzolangan arizani faqat belgilangan muddatda nizolashish mumkin.
Misol: o'qishga kirganligi sababli bo'shash
Aziz Toshkentdagi kompaniyada dasturchi bo'lib ishlardi va magistraturaning kunduzgi bo'limiga o'qishga kirdi. U besh kundan keyin bo'shatishni so'rab ariza berdi, biroq rahbar to'liq 14 kun ishlab berishni talab qildi.
Qanday harakat qilish kerak
Azizning arizasi ta'lim tashkilotiga qabul qilinganligi bilan bog'liq, shuning uchun ish beruvchi shartnomani u so'ragan muddatda bekor qilishi shart (MKning 160-moddasi). Aziz o'qishga qabul qilingani haqidagi ma'lumotnomani ilova qiladi va qabul belgisini oladi. Oxirgi kuni unga buyruq nusxasi, elektron mehnat daftarchasidan ko'chirma va foydalanilmagan ta'til kompensatsiyasi bilan hisob-kitob beriladi (MKning 172-moddasi).
Ko'p beriladigan savollar
O'z xohishiga ko'ra bo'shaganda necha kun ishlab berish kerak?
Umumiy qoidaga ko'ra — ish beruvchi arizani olgan kundan keyingi kundan boshlab 14 kalendar kun (MKning 160-moddasi). Rahbarlar, mavsumiy va vaqtinchalik xodimlar, mikrofirma va YaTT xodimlari uchun muddatlar boshqacha.
Ishlab bermasdan ishdan bo'shash mumkinmi?
Ha, agar ish beruvchi shartnomani ertaroq bekor qilishga rozi bo'lsa. Uning roziligisiz — ariza ishni davom ettirish imkonsizligi bilan bog'liq bo'lsa: o'qishga kirish, pensiyaga chiqish, lavozimga saylanish (MKning 160-moddasi).
Ishdan bo'shash arizasini qaytarib olsa bo'ladimi?
Ha, ogohlantirish muddati davomida, shu jumladan oxirgi kun ish vaqti tugaguniga qadar (MKning 160-moddasi). Agar keyinchalik bo'shatish sharti bilan ta'til berilgan bo'lsa — ta'til boshlanadigan kunga qadar (MKning 235-moddasi).
Ish beruvchi hisob-kitobni qachon to'lashi kerak?
Bo'shatish kuni. Agar o'sha kuni ishlamagan bo'lsangiz — hisob-kitob talab qilganingizdan keyin uch kundan kechiktirmay; summa bo'yicha nizo bo'lsa, shubhasiz qismi shu muddatlarda to'lanadi (MKning 254-moddasi).
O'z xohishiga ko'ra bo'shaganda ishdan bo'shatish nafaqasi beriladimi?
Mehnat kodeksi uni nazarda tutmaydi: xodim tashabbusi bilan bo'shash MKning 173-moddasidagi asoslar orasida yo'q. Ammo barcha foydalanilmagan ta'tillar uchun kompensatsiya to'lanishi shart (MKning 234-moddasi).
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi — MKning 160-moddasi — shartnomani xodim tashabbusi bilan bekor qilishlex.uz · 28-oktabr, 2022-yil
- O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi — MKning 132, 489–518-moddalari — ogohlantirishning alohida muddatlarilex.uz · 28-oktabr, 2022-yil
- O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi — MKning 170–172, 234, 254-moddalari — rasmiylashtirish va hisob-kitoblex.uz · 28-oktabr, 2022-yil
- O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi — MKning 558, 560-moddalari — sudga murojaatlex.uz · 28-oktabr, 2022-yil
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.