Qisqacha
Eng kam yillik mehnat ta'tili — 21 kalendar kun. O'n sakkiz yoshga to'lmaganlarga va I hamda II guruh nogironligi bo'lgan xodimlarga 30 kalendar kun, davlat hokimiyati organlari va respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari xodimlariga 27 kun beriladi, bitta tashkilot yoki tarmoqda ishlangan har besh yil uchun esa yana ikki kun, jami sakkiz kundan ko'p bo'lmagan qo'shimcha ta'til qo'shiladi. Birinchi ta'tilni olti oy uzluksiz ishlagandan keyin olish mumkin, ta'til puli esa ta'tildan oldingi oxirgi ish kunidan kechiktirmay to'lanadi. Ishdan bo'shatilganda ish beruvchi barcha foydalanilmagan ta'tillar uchun kompensatsiya to'lashi shart.
- Eng kam ta'til
- 21 kalendar kun
- Uzaytirilgan ta'til
- 30 kun — 18 yoshgacha va I–II guruh nogironligida
- Birinchi ta'til huquqi
- 6 oy uzluksiz ishlagandan keyin
- Ta'til puli
- Ta'tildan oldingi oxirgi ish kunidan kechiktirmay
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Necha kun ta'til beriladi
Ish o'rni va o'rtacha ish haqi saqlangan holda har yilgi mehnat ta'tiliga barcha xodimlar, jumladan o'rindoshlar ham haqli (MK 216-moddasi). Har yilgi asosiy eng kam mehnat ta'tili 21 kalendar kunni tashkil etadi (MK 217-moddasi).
- 30 kalendar kunlik uzaytirilgan ta'til — o'n sakkiz yoshgacha bo'lgan xodimlarga va I hamda II guruh nogironligi bo'lgan xodimlarga (MK 218-moddasi).
- 27 kalendar kunlik uzaytirilgan ta'til — davlat hokimiyati organlari va respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari xodimlariga, agar ayrim toifalar uchun qonunda uzoqroq ta'til belgilanmagan bo'lsa (MK 218-moddasi).
- Ish staji uchun qo'shimcha ta'til — bitta tashkilot yoki tarmoqda ishlangan har besh yil uchun ikki kalendar kun, jami sakkiz kundan ko'p emas (MK 220-moddasi).
- Noqulay mehnat sharoitlari va noqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish uchun, shuningdek qonunchilik, jamoa yoki mehnat shartnomasida nazarda tutilgan boshqa hollarda qo'shimcha ta'tillar (MK 219-moddasi).
Qo'shimcha ta'tillar asosiy ta'tilga qo'shib jamlanadi, ammo qonunchilikda belgilangan ta'tillar jamlanganda bir ish yili uchun 56 kalendar kundan oshmasligi kerak. Bu cheklov ish beruvchi jamoa yoki mehnat shartnomasi bo'yicha qonundan ortiq qo'shgan ta'tillarga tatbiq etilmaydi (MK 222-moddasi). Ta'til kalendar kunlarda hisoblanadi, ta'tilga to'g'ri kelgan ishlanmaydigan bayram kunlari uning davomiyligiga kiritilmaydi (MK 221-moddasi).
Yillik ta'tildan alohida, o'n ikki yoshga to'lmagan ikki va undan ortiq bolaning yoki o'n olti yoshga to'lmagan nogironligi bo'lgan bolaning ota-onasidan biriga har yili kamida to'rt kalendar kunlik haq to'lanadigan qo'shimcha ta'til beriladi. Undan ish yili davomida foydalaniladi, keyingi yilga ko'chirish yoki pulga almashtirish mumkin emas (MK 401-moddasi).
Ta'til qachon va qanday beriladi
Birinchi ish yili uchun ta'til huquqi ish beruvchida olti oy uzluksiz ishlagandan keyin yuzaga keladi; taraflar kelishuvi bilan ta'til undan oldin ham berilishi mumkin. Olti oy o'tguncha xodimning xohishiga ko'ra ta'til, xususan, ayollarga homiladorlik va tug'ish ta'tilidan oldin yoki keyin, o'n to'rt yoshga to'lmagan bolani tarbiyalayotgan yolg'iz ota-onaga, o'n sakkiz yoshga to'lmaganlarga, I va II guruh nogironligi bo'lgan xodimlarga to'liq davomiylikda va to'liq haq bilan beriladi (MK 227-moddasi).
Ikkinchi yildan boshlab ta'til jadval asosida beriladi: uni ish beruvchi kalendar yil boshlanguniga qadar kasaba uyushmasi qo'mitasi bilan kelishib tasdiqlaydi, jadval ikkala taraf uchun majburiy. Ta'til boshlanishi haqida sizni kamida o'n besh kun oldin xabardor qilishlari kerak. Jadvaldagi vaqtni taraflar kelishuvi bilan o'zgartirish mumkin (MK 228-moddasi).
- Ta'tilni ish beruvchi bilan kelishib qismlarga bo'lish mumkin, ammo kamida bir qismi o'n to'rt kalendar kundan kam bo'lmasligi kerak (MK 231-moddasi).
- Ta'tildan faqat xodimning roziligi bilan chaqirib olish mumkin; o'n sakkiz yoshga to'lmaganlar, homilador ayollar va o'ta zararli hamda o'ta og'ir ishlardagi xodimlarni chaqirib olishga yo'l qo'yilmaydi (MK 232-moddasi).
- Ta'tildan oldin yoki ta'til davomida kasal bo'lib qolsangiz, ta'til ko'chiriladi yoki uzaytiriladi; bu haqda ish beruvchini yozma xabardor qilish kerak (MK 229-moddasi).
- Ta'til har yili berilishi kerak. Alohida hollarda xodimning roziligi bilan keyingi yilga faqat o'n to'rt kalendar kundan ortiq qismi ko'chiriladi, o'n sakkiz yoshga to'lmagan va nogironligi bo'lgan xodimlarga ta'til bermaslik taqiqlanadi (MK 230-moddasi).
Ta'til puli va pulli kompensatsiya
Ta'til davrida o'rtacha ish haqi saqlanadi; ta'til uchun haq to'lashda yakshanba kuni hisobga olinmaydi. Ta'til puli jamoa yoki mehnat shartnomasi yoxud ichki hujjatda belgilangan muddatlarda, biroq ta'til boshlanishidan oldingi oxirgi ish kunidan kechiktirmay to'lanadi (MK 233-moddasi). O'n besh kun oldin xabardor qilinmagan yoki ta'til puli o'z vaqtida to'lanmagan bo'lsangiz, ta'til arizangizga ko'ra boshqa muddatga ko'chiriladi (MK 229-moddasi), ta'til puli kechiktirilgani uchun esa ish beruvchi har bir kun uchun kompensatsiya to'laydi (MK 333-moddasi).
Ishdan bo'shatilganda barcha foydalanilmagan asosiy va qo'shimcha ta'tillar uchun pulli kompensatsiya to'lanadi. Ish davrida xodimning xohishiga ko'ra faqat eng kam 21 kundan ortiq qismini pulga almashtirish mumkin. Ijtimoiy ta'tillar, voyaga yetmaganlar va I hamda II guruh nogironligi bo'lgan xodimlarning uzaytirilgan ta'tillari, noqulay sharoitlar uchun qo'shimcha ta'tillardan faqat asli holida foydalaniladi (MK 234-moddasi).
Ishdan bo'shatilayotganda (aybli harakatlar uchun bo'shatish bundan mustasno) xodimning yozma arizasi va ish beruvchi bilan kelishuvga ko'ra avval foydalanilmagan ta'tilni olib, uning oxirgi kunida ishdan bo'shash mumkin. O'z tashabbusi bilan bo'shash haqidagi arizani bunday ta'til boshlanguniga qadar qaytarib olish mumkin (MK 235-moddasi).
Bu kimlarga tegishli
- Mehnat shartnomasi bo'yicha ishlaydigan barcha xodimlar, jumladan o'rindoshlar.
- Uzaytirilgan ta'til beriladigan voyaga yetmagan va nogironligi bo'lgan xodimlar.
- Ishdan bo'shayotgan va ta'tildan foydalanib ulgurmagan xodimlar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Yigirma bir kun — bu undan kamaytirib bo'lmaydigan minimum, lekin chegara emas. Jamoa shartnomasi va mehnat shartnomangizni ko'ring: u yerda ko'pincha qo'shimcha kunlar bo'ladi. Ish stajini ham unutmang: bitta tashkilot yoki tarmoqdagi har besh yil yana ikki kun beradi.
Eng ko'p uchraydigan qoidabuzarliklar — o'n besh kun oldin xabar qilmasdan ta'tilga chiqarish va ta'til pulini «ta'tildan keyin» to'lash. Ikkala holatda ham qonun sizga arizangiz bilan ta'tilni ko'chirish huquqini beradi, to'lovning kechiktirilishi esa MK 333-moddasi bo'yicha kompensatsiya uchun ham asos. Xabarnoma va pul kelgan sanalarni qayd etib boring.
«Dam olish o'rniga pul ol» degan taklif faqat ta'tilning 21 kundan ortiq qismi uchun va faqat sizning xohishingiz bilan qonuniy. Eng kam ta'tilni, voyaga yetmaganlar va nogironligi bo'lgan shaxslarning ta'tillarini, zararli sharoitlar uchun ta'tillarni ish davrida pulga almashtirib bo'lmaydi.
Ishdan bo'shatilganda hisob-kitobni tekshiring: kompensatsiya faqat oxirgi yil uchun emas, barcha foydalanilmagan ta'tillar uchun to'lanadi. Ish beruvchi summaga rozi bo'lmasa, shubhasiz qismini darhol to'lashi shart, nizoni esa mehnat nizolari bo'yicha komissiyaga yoki sudga berish mumkin. Hisob-kitobni yurist bilan yoki Traffic Law AI'da tekshirish qulay.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Kunlaringizni hisoblang
Kamida 21 kalendar kun, unga qonun, jamoa yoki mehnat shartnomasi bo'yicha tegishli uzaytirilgan yoki qo'shimcha ta'til qo'shiladi.
Ta'tillar jadvalini tekshiring
Jadval yil boshlanguniga qadar tasdiqlanadi. Sanalarni o'zgartirmoqchi bo'lsangiz, ish beruvchi bilan yozma kelishib oling (MK 228-moddasi).
Xabarnomani kuting
Ish beruvchi ta'til boshlanishi haqida kamida o'n besh kun oldin xabar qilishi kerak. Xabar bo'lmasa, ta'tilni ko'chirishni so'rashga haqlisiz (MK 229-moddasi).
Ta'til pulini tekshiring
Pul ta'tildan oldingi oxirgi ish kunidan kechiktirmay kelishi kerak. To'lovda yakshanba kunlari hisobga olinmaydi (MK 233-moddasi).
Kasal bo'lsangiz — yozma xabar bering
Ta'tildan oldin yoki ta'til paytidagi kasallik uni uzaytirish yoki ko'chirishga asos bo'ladi. Ish beruvchini yozma xabardor qiling va tasdiqlovchi hujjatlarni saqlang.
Bo'shatilganda kompensatsiyani tekshiring
Yakuniy hisob-kitobga barcha foydalanilmagan ta'tillar uchun kompensatsiya kirishi kerak (MK 234-moddasi).
Muddatlar
- Birinchi ta'til huquqi
- 6 oy uzluksiz ishlagandan keyin
- Ta'til boshlanishi haqida xabar
- Kamida 15 kun oldin
- Ta'til pulini to'lash
- Ta'tildan oldingi oxirgi ish kunidan kechiktirmay
- Bo'lishda eng kam qism
- 14 kalendar kun
- Qonun bo'yicha ta'tillar chegarasi
- Ish yili uchun 56 kalendar kun
Xavflar va muhim jihatlar
- Eng kam 21 kunni ish davrida pulga almashtirib bo'lmaydi — bunday kelishuv qonunga zid.
- Kasallik haqida yozma xabar berilmasa, ish beruvchi ta'tilni uzaytirmasligi mumkin.
- Foydalanilmagan ta'tilni cheksiz to'plab bo'lmaydi: keyingi yilga faqat o'n to'rt kundan ortiq qismi va faqat alohida hollarda ko'chiriladi.
- Ta'til boshlangandan keyin to'langan ta'til puli qoidabuzarlik, ammo kechiktirish uchun kompensatsiyani talab qilishga to'g'ri keladi.
Misol: ta'til puli to'lanmagan ta'til
Feruza Farg'onadagi xususiy kompaniyada sakkizinchi yildan beri iqtisodchi bo'lib ishlaydi. Jadval bo'yicha uning ta'tili 1-avgustdan boshlanadi, ammo xabarnomani unga 25-iyulda topshirishdi, ta'til pulini esa «oy o'rtasida» o'tkazishni va'da qilishdi.
Qanday harakat qilish kerak
Feruzaga 21 kun asosiy ta'til va bitta tashkilotdagi besh yildan ortiq staj uchun 2 kun — jami 23 kalendar kun beriladi (MK 217 va 220-moddalari). Uni o'n besh kun oldin xabardor qilishmagani va ta'til puli oldindan to'lanmagani uchun u ta'tilni boshqa muddatga ko'chirish haqida ariza beradi (MK 229-moddasi). Agar u baribir ta'tilga chiqsa-yu, pul keyin kelsa, ish beruvchi har bir kechiktirilgan kun uchun kompensatsiya to'lashi kerak (MK 333-moddasi).
Ko'p beriladigan savollar
Qonun bo'yicha yillik ta'til necha kun?
Kamida 21 kalendar kun (MK 217-moddasi). O'n sakkiz yoshga to'lmaganlar va I hamda II guruh nogironligi bo'lgan xodimlarga — 30 kalendar kun, davlat hokimiyati organlari va respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari xodimlariga — 27 kun (MK 218-moddasi).
Yangi ishda birinchi ta'tilni qachon olish mumkin?
Olti oy uzluksiz ishlagandan keyin, ish beruvchi bilan kelishuvga ko'ra esa undan oldin ham. Ayrim toifalarga, masalan voyaga yetmaganlarga va o'n to'rt yoshgacha bolasi bor yolg'iz ota-onaga ta'til ularning xohishiga ko'ra olti oydan oldin beriladi (MK 227-moddasi).
Ta'til o'rniga pul olsa bo'ladimi?
Ish davrida — faqat eng kam 21 kundan ortiq qismi uchun va sizning xohishingiz bilan. Ishdan bo'shatilganda barcha foydalanilmagan ta'tillar uchun kompensatsiya to'lanadi (MK 234-moddasi).
Ta'tilni qismlarga bo'lish mumkinmi?
Ha, ish beruvchi bilan kelishuvga ko'ra, lekin kamida bir qismi o'n to'rt kalendar kundan kam bo'lmasligi kerak (MK 231-moddasi).
Ta'til paytida kasal bo'lib qolsam nima qilishim kerak?
Ta'til kasallik kunlariga uzaytiriladi yoki ish beruvchi bilan kelishib foydalanilmagan qismi boshqa muddatga ko'chiriladi. Kasallik haqida ish beruvchini yozma xabardor qilish kerak (MK 229-moddasi).
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi — MK 216–222-moddalar — har yilgi mehnat ta'tilining davomiyligilex.uz · 28-oktabr, 2022-yil
- O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi — MK 227–232-moddalar — ta'til berish tartibilex.uz · 28-oktabr, 2022-yil
- O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi — MK 233–235-moddalar — ta'til puli va kompensatsiyalex.uz · 28-oktabr, 2022-yil
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.