Ta'mirlash brigadasi muddatni o'tkazdi yoki ishni buzdi: buyurtmachining huquqlari

Kvartira ta'miriga qaysi qoidalar qo'llaniladi

Buyurtma asosida kvartirani ta'mirlash pudrat shartnomasidir: pudratchi ishni bajarib, natijasini belgilangan muddatda topshiradi, buyurtmachi esa uni qabul qilib, haqini to'laydi. Fuqaroning shaxsiy ehtiyojlari uchun ta'mirni tadbirkor yoki firma bajarsa, bu maishiy pudrat hisoblanadi (FKning 656-moddasi). U buyurtma qabul qilinganini tasdiqlovchi patta yoki boshqa hujjat berilgan paytdan tuzilgan hisoblanadi, ammo bunday hujjat bo'lmasa ham shartnoma va uning shartlarini guvohlar ko'rsatmasi bilan tasdiqlash mumkin.

Iste'molchilar huquqlarini himoya qilish to'g'risidagi Qonun ijrochi deb ishlarni, jumladan ta'mirlash-qurilish sohasida bajaradigan korxona, yakka tartibdagi tadbirkor yoki o'zini o'zi band qilgan shaxsni tushunadi (Qonunning 1-moddasi). Demak, bunday brigadaga shu Qonun qoidalari ham, jumladan neustoyka va sudga bepul murojaat qilish qoidalari ham qo'llaniladi. Ta'mirni tadbirkorlik bilan shug'ullanmaydigan xususiy shaxs bajarsa, FKning pudrat haqidagi umumiy qoidalari amal qiladi.

Pudratchi muddatni buzsa

Pudrat shartnomasida ishni boshlash va tugatish muddatlari ko'rsatiladi, bosqichlarning oraliq muddatlari ham belgilanishi mumkin. Shartnomada boshqacha qoida bo'lmasa, pudratchi ularning har birini buzganlik uchun javob beradi (FKning 635-moddasi). Shuning uchun boshlanish, tugash va bosqichlar sanalari shartnoma yoki smetada yozilgan bo'lishi muhim.

Pudratchi ishga o'z vaqtida kirishmasa yoki shunchalik sust ishlasaki, uni muddatida tugatish mumkin emasligi aniq bo'lib qolsa, buyurtmachi shartnomadan voz kechib, zararni qoplashni talab qilishga haqli (FKning 642-moddasi, Qonunning 19-moddasi). Bundan tashqari, tadbirkor-ijrochi ishni boshlash va tugatish kechiktirilgan har bir kun uchun ish qiymatining (ish narxi alohida belgilanmagan bo'lsa, butun buyurtma qiymatining) 1 foizi miqdorida neustoyka to'laydi. Neustoyka summasi ish yoki buyurtma bahosidan oshmaydi, uni to'lash ishni oxiriga yetkazish majburiyatidan ozod qilmaydi (Qonunning 19-moddasi).

Maishiy pudrat bo'yicha buyurtmachi brigada hech narsani buzmagan bo'lsa ham, ish topshirilguncha istalgan vaqtda shartnomadan voz kechishi mumkin. Bunda u xabarnomagacha bajarilgan ishga mutanosib haqni va pudratchining shu paytgacha qilgan xarajatlarini to'laydi. Buyurtmachini bu huquqdan mahrum qiluvchi shart o'z-o'zidan haqiqiy emas (FKning 657-moddasi).

Ish sifatsiz bajarilsa

Buyurtmachi pudratchining faoliyatiga aralashmagan holda istalgan vaqtda ishning borishi va sifatini tekshira oladi. Ta'mir jarayonidayoq ish lozim darajada bajarilmasligi aniq bo'lsa, kamchiliklarni tuzatish uchun oqilona muddat belgilash, pudratchi uni bajarmasa, shartnomadan voz kechish yoki tuzatishni pudratchi hisobidan boshqa ustaga topshirish va zararni qoplashni talab qilish mumkin (FKning 642-moddasi).

Ish natijasida kamchiliklar bo'lsa, buyurtmachi o'z xohishiga ko'ra quyidagilarni talab qilishga haqli (FKning 650-moddasi):

• kamchiliklarni oqilona muddatda bepul bartaraf etish;
• ish uchun belgilangan bahoni mutanosib ravishda kamaytirish;
• shartnomada shunday huquq nazarda tutilgan bo'lsa, kamchiliklarni o'zi bartaraf etishga qilgan xarajatlarni qoplash.

Pudratchi kamchiliklarni tuzatish o'rniga ishni yangidan bepul bajarib, kechiktirish tufayli yetkazilgan zararni qoplashi mumkin. Kamchiliklar jiddiy va bartaraf etib bo'lmaydigan bo'lsa yoki buyurtmachi belgilagan oqilona muddatda tuzatilmasa, buyurtmachi shartnomadan bosh tortib, zararni qoplashni talab qila oladi (FKning 650-moddasi). Iste'molchi uchun Qonun kamchiliklarni bartaraf etish muddatini ham belgilaydi: shartnomada qisqaroq muddat bo'lmasa, talab qo'yilgan kundan 20 kun, buzilsa kuniga 1 foiz neustoyka (Qonunning 19-moddasi).

Pudratchi ishni o'z materialidan bajargan bo'lsa, material sifati uchun sifatsiz tovar sotgan sotuvchi kabi javob beradi (FKning 650-moddasi). Maishiy pudrat bo'yicha ish lozim darajada yoki umuman bajarilmasa, buyurtmachi sifatsiz tovar xaridorining huquqlaridan foydalanishi mumkin (FKning 665-moddasi).

Ishni qabul qilish: huquqlar ko'pincha shu yerda yo'qotiladi

Buyurtmachi ishni pudratchi ishtirokida ko'rib chiqib qabul qilishi, kamchilik sezsa, bu haqda darhol aytishi shart. Qabul paytida aniqlangan kamchiliklarni keyinchalik faqat ular dalolatnoma yoki qabul qilishni tasdiqlovchi boshqa hujjatda yozilgan bo'lsa, vaj qilish mumkin. Ishni tekshirmasdan qabul qilgan buyurtmachi oddiy qabul qilishda ko'rinadigan ochiq kamchiliklarni dalil qilish huquqini yo'qotadi (FKning 646-moddasi).

Oddiy qabul qilishda aniqlab bo'lmaydigan yashirin kamchiliklar, jumladan pudratchi qasddan yashirganlari haqida ular aniqlangandan keyin 10 kun ichida pudratchiga xabar qilish kerak. Kamchiliklar yoki ularning sabablari bo'yicha nizo bo'lsa, istalgan tarafning talabi bilan ekspertiza tayinlanadi. Uning xarajatini pudratchi to'laydi, ekspertiza shartnoma buzilmaganini yoki kamchiliklar pudratchining harakatlari bilan bog'liq emasligini aniqlagan hollar bundan mustasno (FKning 646-moddasi).

Kafolat va talab qo'yish muddatlari

Ijrochi xizmatlarga kafolat muddatini belgilashi shart, u iste'molchiga beriladigan hujjatda ko'rsatiladi (Qonunning 11-moddasi). Shartnomada boshqacha qoida bo'lmasa, ishga kafolat muddati natija qabul qilingan yoki qabul qilinishi lozim bo'lgan paytdan boshlanadi. Kafolat muddati ichida aniqlangan kamchiliklar bo'yicha talablar shu muddatda qo'yiladi (FKning 651 va 663-moddalari).

• Iste'molchi ishdagi kamchiliklar bo'yicha talabni ishni qabul qilishda yoki u bajarilayotganda, kafolat muddati davomida, kafolat bo'lmasa — ish qabul qilingan kundan olti oy ichida qo'yishi mumkin (Qonunning 19-moddasi).
• Imorat yoki boshqa ko'chmas mulkdagi kamchiliklar uchun Qonun ular aniqlangan kundan ikki yil muddat beradi (Qonunning 19-moddasi).
• Pudratning umumiy qoidalariga ko'ra, kafolat bo'lmasa, kamchiliklar oqilona muddatda, biroq ish natijasi topshirilgan kundan ikki yil ichida aniqlanishi kerak (FKning 651-moddasi).
• Kafolat ikki yildan kam bo'lib, kamchilik undan keyin, lekin ikki yil ichida aniqlansa, buyurtmachi sababi ish topshirilgunga qadar paydo bo'lganini isbotlasa, pudratchi javob beradi (FKning 651-moddasi).
• Maishiy pudrat bo'yicha hayot yoki sog'liq uchun xavfli kamchiliklarni bepul tuzatishni ish qabul qilinganidan 10 yil davomida, kafolat tugagan bo'lsa ham, talab qilish mumkin (FKning 663-moddasi).

Narx, avans va qo'shimcha ishlar

Maishiy pudratda ish bahosi taraflar kelishuvi bilan belgilanadi va pudratchi e'lon qilgan preyskurantdagidan yuqori bo'lishi mumkin emas. Umumiy qoidaga ko'ra ish to'liq topshirilgandan keyin to'lanadi, oldindan to'liq to'lov yoki avans faqat taraflar kelishuvi bilan beriladi (FKning 662-moddasi). Pudratchi haq evaziga qo'shimcha ishlarni majburlay olmaydi, majburan qo'shilgan ish uchun to'lashdan bosh tortish mumkin (FKning 657-moddasi).

Bu kimlarga tegishli

• Brigada yoki ta'mirlash firmasini yollagan kvartira va uy egalari.
• Avans bergan, shundan keyin ish to'xtab qolgan yoki juda sekin ketayotgan buyurtmachilar.
• Ta'mir qabul qilingach yoriq, suv oqishi, plitka ko'chishi kabi nuqsonlarni sezgan odamlar.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

1. 1

   Hujjatlarni yig'ing va holatni qayd eting

   Shartnoma, smeta, patta, yozishmalar, avans tilxatlari. Obyekt holatini sanasi bilan suratga va videoga oling: qancha ish qilingan, qanday nuqsonlar ko'rinib turibdi.

2. 2

   Yozma talabnoma yuboring

   Buzilishni (muddat yoki kamchilik), nimani talab qilayotganingizni — ishni sanaga qadar tugatish, bepul tuzatish, narxni kamaytirish — oqilona muddat va kuniga 1 foiz neustoyka hisobini yozing. Imzo qo'ydirib topshiring yoki yuborilganini tasdiqlovchi usulda jo'nating.

3. 3

   Dalolatnomani izohsiz imzolamang

   Qabul qilishda sezilgan barcha kamchiliklarni yoki keyinroq talab qo'yish huquqini dalolatnomaga yozing. Yashirin nuqsonlar haqida ular aniqlangandan keyin 10 kun ichida pudratchiga xabar bering.

4. 4

   Nizo bo'lsa ekspertiza talab qiling

   Pudratchi nuqsonni tan olmasa, ekspertiza tayinlashni talab qiling. Umumiy qoidaga ko'ra kamchiliklar tasdiqlansa, xarajatni pudratchi to'laydi.

5. 5

   Shartnomadan voz keching yoki ishni boshqa ustaga bering

   Pudratchi belgilangan muddatda kamchilikni tuzatmasa yoki orqada qolishni qoplamasa, shartnomadan yozma voz keching, bajarilmagan qism uchun avansni qaytarish va zararni qoplashni talab qiling.

6. 6

   Sudga murojaat qiling

   Pudratchi tadbirkor yoki firma bo'lsa, iste'molchi da'voni javobgar joylashgan yerdagi, o'zi yashaydigan yoki zarar yetkazilgan joydagi sudga beradi va davlat bojidan ozod qilinadi.

Xavflar va muhim jihatlar

Misol: hammom ta'miri bir oyga cho'zildi

Ko'p beriladigan savollar

Rasmiy manbalar

1. O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (ikkinchi qism) — 635, 642-moddalar — ish muddatlari va buyurtmachining huquqlarilex.uz · 29-avgust, 1996-yil
2. O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (ikkinchi qism) — 646–651-moddalar — ishni qabul qilish, kamchiliklar va ularni aniqlash muddatlarilex.uz · 29-avgust, 1996-yil
3. O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (ikkinchi qism) — 656–665-moddalar — maishiy pudratlex.uz · 29-avgust, 1996-yil
4. O'zbekiston Respublikasining «Iste'molchilarning huquqlarini himoya qilish to'g'risida»gi Qonuni — 19-modda — ish bajarish shartnomasi buzilganda iste'molchining huquqlarilex.uz · 26-aprel, 1996-yil · № 221-I
5. O'zbekiston Respublikasining «Iste'molchilarning huquqlarini himoya qilish to'g'risida»gi Qonuni — 11, 22, 29-moddalar — kafolat muddati, ma'naviy zarar, sudlex.uz · 26-aprel, 1996-yil · № 221-I

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.