Qisqacha
«Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonun O'zbekistonda foydalanishda bo'lgan va belgilangan tartibda ro'yxatga olingan barcha transport vositalarini majburiy texnik ko'rikdan o'tkazishni talab qiladi; uni o'tkazish tartibini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi. YHQ texnik ko'rikdan o'tmagan mashinadan foydalanishni taqiqlaydi, uni boshqarish uchun MJtK 125-moddasining ikkinchi qismiga ko'ra ogohlantirish yoki 0,5 BHM (220 000 so'm) jarima solinadi. Qog'oz hujjatni olib yurish shart emas: texnik ko'rik ma'lumotini inspektor planshetda tekshiradi.
- Kim majbur
- Ro'yxatdan o'tgan barcha transport vositalari egalari
- Tartib va muddatlar
- Vazirlar Mahkamasi belgilaydi
- Ko'riksiz boshqarish
- Ogohlantirish yoki 0,5 BHM (220 000 so'm)
- Ko'rik haqidagi hujjat
- Inspektor planshetda tekshiradi
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
«Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonunning (O'RQ-900, 2024-yil 21-iyuldan amal qiladi) 37-moddasi transport vositalarining texnik holati va uskunalari yo'l harakati sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq bo'lishini talab qiladi va to'g'ridan-to'g'ri belgilaydi: O'zbekiston hududida foydalanishda bo'lgan va belgilangan tartibda ro'yxatga olingan transport vositalari majburiy texnik ko'rikdan o'tkaziladi. Uni o'tkazish tartibini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
Shu qonunning 10-moddasiga ko'ra, Davlat yo'l harakati xavfsizligi xizmati (YHXB) transport vositalarining texnik holatini nazorat qiladi va majburiy texnik ko'rikni o'tkazadi — jismoniy shaxslarga tegishli M1 toifasidagi transport vositalari bundan mustasno. M1 toifasi — yo'lovchi tashish uchun foydalaniladigan, haydovchi o'rindig'idan tashqari o'rindiqlar soni 8 tadan oshmaydigan, ya'ni oddiy yengil avtomobillar (YHQga 3-ilova).
10-moddadagi istisno faqat fuqarolarning yengil mashinalarini YHXBning o'zi ko'rikdan o'tkazmasligini bildiradi. 37-moddadagi texnik ko'rikdan o'tish majburiyati ro'yxatdan o'tgan barcha transport vositalariga taalluqli. Ko'rikdan qayerda va qanday davriylikda o'tish Vazirlar Mahkamasi qarori bilan belgilanadi — amaldagi tartibni YHXBdan yoki texnik ko'rik o'tkazuvchi tashkilotdan aniqlang.
YHQ nimani taqiqlaydi
- Belgilangan tartibda davlat texnik ko'rigidan o'tmagan transport vositalaridan foydalanish (YHQning 179-bandi).
- Texnik holati foydalanishni taqiqlaydigan nosozliklar va shartlar ro'yxatiga (YHQga 3-ilova) mos kelmaydigan mashinalardan foydalanish: tormoz, rul boshqaruvi, yoritish asboblari, oyna tozalagichlar, shinalar, dvigatel va boshqa qismlar.
- Transport vositalarining texnik holatiga mas'ul mansabdor shaxslarga — nosoz, ro'yxatdan yoki texnik ko'rikdan o'tmagan mashinalarni yo'lga chiqarish (YHQning 180-bandi).
Yengil avtomobillar uchun 3-ilova tibbiyot qutichasi, o't o'chirgich, avariya to'xtash belgisi (yoki miltillovchi qizil chiroq) va nur qaytargichli kamzul bo'lishini talab qiladi; shina protektori naqshining qoldiq balandligi 1,6 mm dan kam bo'lmasligi kerak.
Yo'lda texnik ko'rik qanday tekshiriladi
Texnik ko'rik haqidagi qog'oz hujjatni olib yurish shart emas: texnik ko'rikdan o'tganlik haqidagi ma'lumotni YHXB xodimlari planshet orqali tekshiradi — ID-kartasi bor haydovchilarda ham, boshqalarda ham (YHQning 7-bandi).
Mashinada harakat xavfsizligiga tahdid soluvchi texnik nosozliklar bo'lsa, undan foydalanishni YHXBning vakolatli mansabdor shaxslari qonunchilikda belgilangan tartibda taqiqlaydi («Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonunning 39-moddasi).
Qanday jarima bor
- Majburiy texnik ko'rikdan o'tmagan, ro'yxatdan o'tmagan, foydalanish taqiqlanadigan nosozligi bor yoki tibbiyot qutichasi, o't o'chirgich, avariya belgisi va kamzul bilan butlanmagan mashinani boshqarish — ogohlantirish yoki 0,5 BHM (220 000 so'm) (MJtK 125-moddasining 2-qismi).
- Tormoz tizimi, rul boshqaruvi yoki ulovchi qurilmasi nosoz yoxud ruxsatsiz qayta jihozlangan mashinani boshqarish — 1 BHM (440 000 so'm) (125-moddaning 3-qismi).
- Belgilangan tartibda foydalanish man etilgan transport vositasini boshqarish — 5 BHM (2 200 000 so'm) (125-moddaning 5-qismi).
- Mas'ul shaxs tomonidan texnik ko'rikdan o'tmagan mashinani yo'lga chiqarish — 2 BHM (880 000 so'm), nosozini — 5 BHM (2 200 000 so'm) (MJtKning 139-moddasi).
Texnik ko'riksiz boshqarish (125-moddaning 2-qismi) uchun jarima ballari hisoblanmaydi, 125-moddaning 3 va 5-qismlari uchun esa hisoblanadi (MJtKning 34¹-moddasi). 125-moddaning 2-qismi MJtK 291-moddasidagi transport vositasini ushlab turish asoslari ro'yxatiga kirmaydi, 3, 5 va 6-qismlari esa kiradi.
Bu kimlarga tegishli
- Shaxsiy yengil avtomobil egalari.
- O'z avtoparkiga ega kompaniyalar va yakka tartibdagi tadbirkorlar.
- Mashinalarni yo'lga chiqarishga mas'ul mexaniklar va boshqa shaxslar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Texnik ko'rik yo'qligi uchun jarimaning o'zi ramziy — ogohlantirish yoki yarim BHM. Ammo xotirjam bo'lmang: inspektor tormoz yoki rul nosozligini aniqlasa, bu 1 BHM va jarima ballari, mashinadan foydalanish rasman taqiqlangan bo'lsa — 5 BHM va ushlab turish ehtimoli.
2024-yilgi qonun fuqarolarning yengil mashinalarini texnik ko'rikdan ozod qilmaydi: 10-moddadagi istisno faqat ko'rikni kim o'tkazishiga taalluqli. Turli toifadagi mashinalar uchun tartib va davriylikni Vazirlar Mahkamasi belgilaydi, shuning uchun mashinangiz amaldagi qoidalar bo'yicha qachon ko'rikdan o'tishi kerakligini oldindan aniqlang.
Kompaniya va YaTTlar uchun xavf yuqoriroq: mas'ul shaxs texnik ko'riksiz (2 BHM) yoki nosoz (5 BHM) mashinani yo'lga chiqargani uchun MJtKning 139-moddasi bo'yicha, haydovchi esa alohida 125-modda bo'yicha javob beradi. Ko'rikdan o'tgan bo'lsangiz-u, jarima solishgan bo'lsa, tasdiqlovchi hujjatni saqlang va qaror ustidan uning nusxasi olingan kundan boshlab 10 kun ichida shikoyat qiling (MJtKning 316-moddasi); imkoniyatlarni Traffic Law AI yordamida baholang.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Mashinangiz uchun tartibni aniqlang
Texnik ko'rikdan qayerda va qanday davriylikda o'tishni Vazirlar Mahkamasi belgilaydi; talablarni YHXBdan yoki ko'rik o'tkazuvchi tashkilotdan aniqlang.
Avtomobilni tayyorlang
YHQga 3-ilova bo'yicha tormoz, rul boshqaruvi, yoritish asboblari, oyna tozalagichlar va shinalarni tekshiring.
Mashinani butlang
Yengil avtomobillarda tibbiyot qutichasi, o't o'chirgich, avariya to'xtash belgisi va nur qaytargichli kamzul bo'lishi shart.
Tasdiqni saqlang
Yo'lda ma'lumot planshetda tekshiriladi, ammo bazada xato bo'lsa, ko'rik hujjatining nusxasi yordam beradi.
Jarimaga rozi bo'lmasangiz — shikoyat qiling
Shikoyat qaror nusxasi olingan kundan boshlab 10 kun ichida, ko'rikdan o'tganlikni tasdiqlovchi hujjat ilova qilingan holda beriladi.
Xavflar va muhim jihatlar
- Texnik ko'riksiz boshqarish uchun ogohlantirish yoki 0,5 BHM jarima.
- Tormoz yoki rul nosoz bo'lsa, 1 BHM va jarima ballari.
- Mashinadan foydalanish belgilangan tartibda taqiqlangan bo'lsa, 5 BHM va ushlab turish.
- Texnik ko'riksiz mashinani yo'lga chiqargani uchun kompaniya va mas'ul shaxs javobgarligi.
Misol: bazada texnik ko'rik ma'lumoti yo'q
Baxtiyorning o'z nomiga rasmiylashtirilgan oilaviy sedani bor. Postda inspektor planshet orqali ma'lumotlarni tekshirib, texnik ko'rikdan o'tganlik haqida ma'lumot yo'qligini aytdi. Boshqa qoidabuzarlik aniqlanmadi.
Qanday harakat qilish kerak
Texnik ko'rik ma'lumoti planshetda tekshiriladi (YHQning 7-bandi), shuning uchun mashinadagi qog'oz emas, bazadagi ma'lumot ahamiyatli. Agar ko'rikdan haqiqatan o'tilmagan bo'lsa, Baxtiyorga MJtK 125-moddasining 2-qismi bo'yicha ogohlantirish yoki 0,5 BHM jarima tahdid qiladi; bu asos bo'yicha mashinani ushlab turish 291-moddada nazarda tutilmagan. Ko'rikdan o'tgan bo'lsa-yu, bazada xato bo'lsa, u buni bayonnomaga tushuntirishda yozadi va tasdiqni shikoyatga ilova qiladi.
Ko'p beriladigan savollar
Yengil mashina texnik ko'rikdan o'tishi shartmi?
Ha. O'zbekistonda foydalanishda bo'lgan va belgilangan tartibda ro'yxatga olingan barcha transport vositalari majburiy texnik ko'rikdan o'tkaziladi («Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonunning 37-moddasi). Qonunning 10-moddasidagi istisno faqat fuqarolarga tegishli M1 toifasidagi yengil mashinalarni YHXB ko'rikdan o'tkazmasligiga taalluqli.
Texnik ko'rikdan qancha vaqtda bir marta o'tish kerak?
Qonunning o'zi davriylikni ko'rsatmaydi: u majburiy texnik ko'rikni o'tkazish tartibini belgilashni Vazirlar Mahkamasiga yuklaydi («Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonunning 37-moddasi). Mashinangiz uchun amaldagi muddatlarni YHXBdan yoki ko'rik o'tkazuvchi tashkilotdan aniqlang.
Texnik ko'riksiz haydash uchun qancha jarima?
MJtK 125-moddasining 2-qismiga ko'ra ogohlantirish yoki 0,5 BHM (220 000 so'm). Bu qoidabuzarlik uchun jarima ballari hisoblanmaydi (MJtKning 34¹-moddasi).
Texnik ko'rik hujjatini olib yurish kerakmi?
Yo'q. Texnik ko'rikdan o'tganlik haqidagi ma'lumotni YHXB xodimlari planshet orqali tekshiradi (YHQning 7-bandi).
Texnik ko'rik muddati o'tgani uchun mashinani jarima maydonchasiga olib ketishlari mumkinmi?
Transport vositalarini ushlab turish asoslarini sanab o'tgan MJtKning 291-moddasida 125-moddaning 2-qismi (texnik ko'riksiz boshqarish) ko'rsatilmagan. Ushlab turish, masalan, foydalanish belgilangan tartibda man etilgan yoki tormozi va rul boshqaruvi nosoz mashinani boshqarganda mumkin.
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining «Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonuni — 37-modda — majburiy texnik ko'rik; 10-modda — uni kim o'tkazadilex.uz · 19-yanvar, 2024-yil · ЗРУ-900
- Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQning 179–180-bandlari — texnik ko'rikdan o'tmagan vositadan foydalanish taqiqilex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
- Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQga 3-ilova — foydalanish taqiqlanadigan nosozliklarlex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 125, 139-moddalar — texnik ko'riksiz boshqarish va yo'lga chiqarishlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.