O'zbekistonda elektrosamokatlar uchun qoidalar

YHQ bo'yicha individual harakatlanish vositasi nima

Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori bilan tasdiqlangan Yo'l harakati qoidalarining 6-bandi individual harakatlanish vositalarini dvigatel yordamida odamning individual harakatlanishi uchun mo'ljallangan, bir yoki bir nechta g'ildirakli transport vositasi deb belgilaydi: elektrosamokat, elektr skeytbordlar, segveylar, unitsikllar, monog'ildirak va boshqa shunga o'xshash vositalar.

Samokatni yetaklab ketayotgan odam YHQ bo'yicha piyoda hisoblanadi (6-band). YHQning 8-bandidagi haydovchilik guvohnomasi toifalari ro'yxatida individual harakatlanish vositalari uchun alohida toifa yo'q.

Samokatni skuter bilan adashtirmang. YHQ bo'yicha skuter — elektrodvigatelining quvvati 0,25 dan 4 kilovattgacha, konstruktiv tezligi soatiga 25 km dan ortiq, lekin 50 km dan oshmaydigan transport vositasi. Skuterni 16 yoshdan va faqat tegishli toifadagi haydovchilik guvohnomasi bilan boshqarish mumkin (YHQning 6, 8 va 165-bandlari).

Qayerda va qanday harakatlanish mumkin

• Trotuar, piyodalar yo'lkasi, piyoda va velosiped yo'lkalarida — soatiga 10 km dan oshmagan tezlikda; ular bo'lmasa — qatnov qismining o'ng chetida soatiga 20 km dan oshmagan tezlikda (12²-band).
• Velosipedchilar uchun tasma yoki piyoda va velosiped yo'lkasi bo'lsa, ularda harakatlanishning imkoni bo'lmagan holatlardan tashqari, qatnov qismi, yo'l yoqasi yoki uning chetidan yurish mumkin emas (12¹-band).
• Piyodalar har doim ustunlikka ega: yo'lkada ularga xalaqit bersangiz, tushib yetaklashingiz yoki tezlikni piyoda tezligigacha pasaytirishingiz kerak (12³-band).
• Piyodalar o'tish joyidan faqat samokatni yetaklab o'tiladi; qatnov qismini minib kesib o'tish faqat velosiped yo'lkasida mumkin (12¹ va 168-bandlar).
• Qat'iy harakat yo'nalishi bo'yicha yurish, turar joy dahalaridan chiqishda boshqa ishtirokchilarga yo'l berish kerak (12²-band).
• Velosiped tasvirli svetofor individual harakatlanish vositasini boshqarayotganlarga ham taalluqli (34-band).

Nimalar taqiqlanadi va samokat qanday bo'lishi kerak

YHQning 12¹ va 168-bandlari individual harakatlanish vositasini boshqaradigan shaxslarga quyidagilarni taqiqlaydi:

• 14 yoshdan kichiklarning boshqarishi — turar joy dahalari, istirohat va hayvonot bog'lari, bolalar maydonchalari, ko'ngilochar joylar va yopiq hududlar bundan mustasno;
• odam tashish, shuningdek 0,5 metrdan ortiq chiqib turadigan yoki boshqaruvga xalaqit beradigan yuk tashish;
• telefondan foydalanish, rulni ushlamasdan yoki bir qo'lda ushlab harakatlanish;
• mast holda, sezgirlikni susaytiradigan dori ta'sirida, charchoq yoki betoblik holatida boshqarish;
• individual harakatlanish vositalarini shatakka olish yoki ularni shatakka olishda foydalanish;
• tormoz, rul yoki tovushli ishorasi nosoz, qorong'ida esa farasi, orqa chiroqlari yoki nur qaytargichlari ishlamaydigan vositada yurish.

Samokat tovushli ishora moslamasi va soz tormozga ega bo'lishi, old tomonida fara, orqa tomonida ogohlantirish chiroqlari yoki nur qaytargichlar bilan jihozlanishi shart (YHQning 167-bandi).

Qanday jarimalar bor

• Tartibga soluvchi signallarga bo'ysunmaslik, ustunlik beruvchi, taqiqlovchi yoki ko'rsatma beruvchi belgilarga rioya etmaslik — ogohlantirish yoki BHMning uchdan bir qismi miqdorida jarima (MJtK 138-moddasining 1-qismi).
• Shu qoidabuzarliklar avariya holatini vujudga keltirsa — 1 BHM (440 000 so'm) (138-moddaning 3-qismi).
• Nur qaytargich va chiroqlar bilan jihozlanmagan vositani boshqarish, shuningdek odam tashish — 0,5 BHM (220 000 so'm) (138-moddaning 5-qismi).
• Alkogol, giyohvandlik yoki boshqacha mastlik holatida qoidabuzarlik — 3 BHM (1 320 000 so'm) (138-moddaning 6-qismi).
• Mastlikni aniqlash uchun tekshiruvdan bo'yin tovlash — 3 BHM (1 320 000 so'm) (MJtK 136-moddasining 3-qismi).

Ma'muriy javobgarlik 16 yoshdan boshlanadi (MJtKning 13-moddasi). 16–18 yoshli o'smirlar 138-modda bo'yicha umumiy asoslarda javob beradi, biroq holatlarni hisobga olib ish tuman (shahar) bolalar masalalari bo'yicha komissiyasiga topshirilishi mumkin (MJtKning 14-moddasi).

Bu kimlarga tegishli

• Elektrosamokat, monog'ildirak, segvey va elektr skeytbord egalari hamda foydalanuvchilari.
• Ijaraga olinadigan samokatlardan foydalanuvchilar.
• Samokat haydaydigan bola va o'smirlarning ota-onalari.
• Ular bilan yo'lni baham ko'radigan piyodalar va haydovchilar.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

1. 1

   Yosh va vosita turini tekshiring

   Yo'llarda 14 yoshdan harakatlanish mumkin. Vositaning motori 0,25 dan 4 kilovattgacha va tezligi soatiga 25 km dan yuqori bo'lsa, u skuter emasligini tekshiring.

2. 2

   Samokatni tayyorlang

   Soz tormoz va tovushli ishora, oldida fara, orqasida chiroq yoki nur qaytargich bo'lishi kerak.

3. 3

   To'g'ri joyni tanlang

   Velosiped yo'lkasi yoki trotuar — soatiga 10 km gacha; ular bo'lmasa — qatnov qismining o'ng cheti, soatiga 20 km gacha.

4. 4

   Yo'ldan piyoda o'ting

   Piyodalar o'tish joyi oldida tushing va samokatni yetaklab o'ting.

5. 5

   Yo'lovchisiz va telefonsiz

   Bu YHQ 12¹-bandining to'g'ridan-to'g'ri taqiqlari; odam tashiganlik uchun 0,5 BHM jarima nazarda tutilgan.

Xavflar va muhim jihatlar

Misol: yo'lovchili samokat o'tish joyida

Ko'p beriladigan savollar

Rasmiy manbalar

1. Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQning 12¹–12³-bandlari — individual harakatlanish vositalari uchun taqiq va majburiyatlarlex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
2. Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQning 165–169-bandlari — yosh, harakatlanish joyi, jihozlarlex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
3. O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 138-modda — piyodalar va individual harakatlanish vositalari haydovchilarining qoidabuzarliklarilex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
4. O'zbekiston Respublikasining «Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonuni — 43-modda — yo'l harakati ishtirokchilarining huquq va majburiyatlarilex.uz · 19-yanvar, 2024-yil · ЗРУ-900

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.