Qisqacha
Tartibga solinmagan piyodalar o'tish joyiga yaqinlashayotgan haydovchi yo'lni kesib o'tayotgan piyodalarni o'tkazib yuborish uchun tezlikni kamaytirishi yoki to'xtashi shart (YHQning 109-bandi), tartibga solingan o'tish joyida esa yashil ishora yongan bo'lsa ham piyodalarga o'tishni tugatishga imkon berishi kerak (YHQning 111-bandi). O'tish joylaridan o'tish qoidalarini buzish MJtKning 128-moddasiga ko'ra 1 BHM (440 000 so'm) jarimaga sabab bo'ladi va uni kamera ham qayd etishi mumkin. Piyoda keskin to'xtashga yoki chetga sakrashga majbur bo'lsa, bu avariya holatini yuzaga keltirish deb baholanishi mumkin — 128⁵-moddaning 2-qismi bo'yicha 10 BHM (4 400 000 so'm). Piyoda jarohatlansa, guvohnomadan mahrum qilish yoki jinoiy javobgarlik qo'llanadi.
- Piyodaga yo'l bermaslik
- 1 BHM (440 000 so'm), MJtKning 128-moddasi
- Avariya holati
- 10 BHM (4 400 000 so'm), 128⁵-moddaning 2-qismi
- Yengil tan jarohati
- 5–7 BHM yoki 1–3 yilga huquqdan mahrum qilish
- O'tish joyi oldida to'xtash
- O'tish joyida va undan 10 m oldin taqiqlanadi
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Piyodalar o'tish joylaridan o'tish qoidalari Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori bilan tasdiqlangan Yo'l harakati qoidalarining 17-bobida jamlangan. Asosiylari:
- tartibga solinmagan o'tish joyiga yaqinlashganda haydovchi qatnov qismini kesib o'tayotgan piyodalarni o'tkazib yuborish uchun tezlikni kamaytirishi yoki to'xtashi shart (109-band);
- o'tish joyi oldida boshqa mashina sekinlashsa yoki to'xtasa, qo'shni tasmalardagi haydovchilar uning oldida piyoda yo'qligiga ishonch hosil qilgandan keyingina harakatni davom ettiradi (110-band);
- tartibga solingan o'tish joyida ruxsat etuvchi ishora yonganda ham piyodalarga shu yo'nalishda o'tishni tugatishga imkon berish kerak (111-band);
- o'tish joyidan keyin tirbandlik bo'lib, o'tish joyining o'zida to'xtab qolish xavfi bo'lsa, unga kirish taqiqlanadi (112-band);
- oq hassa bilan ishora berayotgan ko'zi ojiz piyoda barcha hollarda, o'tish joyidan tashqarida ham o'tkazib yuboriladi (113-band);
- yo'lovchilar qatnov qismidan chiqayotgan yoki tushayotgan bo'lsa, bekatda turgan avtobus eshiklari tomon ketayotgan piyodalarga yo'l beriladi (114-band).
Piyodalar o'tish joyi — 5.16.1, 5.16.2, 5.48 yo'l belgilari hamda 1.14.1–1.14.4 yoki 1.29.1–1.29.3 yo'l chiziqlari bilan belgilangan joy. Chiziqlar bo'lmasa, o'tish joyining kengligi 5.16.1 va 5.16.2 belgilari orasidagi masofa bilan aniqlanadi (YHQning 6-bandi).
Piyodaga faqat «zebra»da emas, yo'l beriladi
- Chapga yoki o'ngga burilayotgan haydovchi burilayotgan yo'lining qatnov qismidan o'tayotgan piyodalarga yo'l berishi kerak (96-band).
- Svetoforning ruxsat etuvchi ishorasi yonganda o'tishni tugallayotgan piyodalarga yo'l beriladi (103-band).
- Yondosh hududdan (hovli, avtoturargoh, yoqilg'i quyish shoxobchasi) chiqayotganda piyodalarga, yo'ldan chiqishda esa yo'lini kesib o'tayotgan piyodalarga yo'l beriladi (54-band).
O'tish joylarining o'zida qayrilib olish (62-band) va quvib o'tish (86-band) taqiqlanadi, to'xtash esa o'tish joyida va undan oldin 10 metrdan kam masofada man etiladi (91-band). Umuman olganda, haydovchi harakatlanish vaqtida boshqa ishtirokchilar, ayniqsa piyodalar, bolalar va keksalar xavfsizligini ta'minlashi shart (YHQ 11-bandining «g» kichik bandi).
Haydovchiga qanday javobgarlik tahdid soladi
- Piyodalar o'tish joylaridan o'tish qoidalarini buzish — 1 BHM (440 000 so'm) jarima (MJtKning 128-moddasi). Bunday qoidabuzarliklar avtomatlashtirilgan kameralar orqali ham qayd etiladi (MJtKning 17¹-moddasi), bunda qaror mashina mulkdoriga keladi.
- Qoidabuzarlik piyodani tezligini, yo'nalishini keskin o'zgartirishga yoki o'z xavfsizligi uchun boshqa choralar ko'rishga majbur qilsa, u avariya holatini yuzaga keltirish deb baholanishi mumkin — 10 BHM (4 400 000 so'm) (128⁵-moddaning 2-qismi) va jarima ballari (MJtKning 34¹-moddasi).
- Yengil tan jarohatiga olib kelgan qoidabuzarlik — 5 dan 7 BHMgacha (2 200 000 so'm – 3 080 000 so'm) jarima yoki 1 yildan 3 yilgacha boshqarish huquqidan mahrum qilish (MJtKning 133-moddasi).
- O'rtacha og'ir yoki og'ir tan jarohati — jinoyat: 3 yilgacha muayyan huquqdan mahrum qilib 50 BHMgacha (22 000 000 so'm) jarima, 3 yilgacha ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish; odam o'lsa — muayyan huquqdan mahrum qilib 7 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish (JKning 266-moddasi).
Piyodani urib ketib, hodisa joyini tark etish alohida huquqbuzarlik: 15 BHM (6 600 000 so'm), piyoda yengil tan jarohati olgan bo'lsa — 30 BHM (13 200 000 so'm), 3 yilga huquqdan mahrum qilish yoki 15 sutkagacha qamoq (MJtKning 137-moddasi).
Piyoda aybdor bo'lsa
Piyodalar yo'lni o'tish joylaridan, ular bo'lmasa — chorrahalarda trotuar yoki yo'l yoqasi chizig'i bo'ylab kesib o'tishi kerak (YHQning 17-bandi). Tartibga solinmagan o'tish joyida qatnov qismiga mashinalargacha masofa va ularning tezligini chamalab, xavfsizlikka ishonch hosil qilgandan keyin chiqiladi; qatnov qismida, shu jumladan o'tish joyida telefondan foydalanish taqiqlanadi (YHQning 19-bandi).
Belgilanmagan joydan o'tish yoki qatnov qismida telefondan foydalanish uchun piyodaga ogohlantirish yoki BHMning uchdan bir qismi miqdorida jarima, avariya holatini keltirib chiqarsa — 1 BHM (440 000 so'm) jarima solinadi (MJtKning 138-moddasi). Piyodaning qoidabuzarligi haydovchini ehtiyotkorlik majburiyatidan ozod qilmaydi: urib yuborishdan keyin ikkalasining harakatlari tekshiriladi.
Bu kimlarga tegishli
- Piyodalar o'tish joylaridan o'tadigan va chorrahalarda buriladigan haydovchilar.
- Kamera ma'lumotlari bo'yicha jarima olgan mashina egalari.
- O'tish joyida jabrlangan yoki yo'lni boshqa joydan kesib o'tayotgan piyodalar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
1 BHM jarima unchalik katta emas, asosiy xavf boshqa joyda. Piyoda orqaga sakrashga yoki yo'l o'rtasida qotib qolishga majbur bo'lsa, haydovchining harakati avariya holatini yuzaga keltirish deb baholanishi mumkin — bu 10 BHM va jarima ballari. Urib yuborilganda esa gap guvohnomadan mahrum qilish yoki jinoyat ishiga borib taqaladi.
109-band keng ifodalangan: faqat sizning tasmangizdagi emas, qatnov qismini kesib o'tayotgan barcha piyodalarni o'tkazib yuborish kerak. Xavfsiz odat — har bir tartibga solinmagan o'tish joyi oldida tezlikni pasaytirish va odam yo'lga qadam qo'ysa, to'xtash. Qo'shni mashina o'tish joyi oldida to'xtab, ko'rinishni to'sib qo'ygan holat ayniqsa xavfli (110-band).
Jarima kameradan kelgan bo'lsa-yu, hech kimga xalaqit bermaganingizga ishonchingiz komil bo'lsa, ish materiallari bilan tanishing — bu sizning huquqingiz (MJtKning 294-moddasi): videoyozuv ko'pincha nizoni hal qiladi. Shikoyat qaror nusxasi olingan kundan boshlab 10 kun ichida beriladi (MJtKning 316-moddasi). Urib yuborilganda darhol YHQning 13-bandidagi majburiyatlarni bajaring va yuristga murojaat qiling; vaziyatni oldindan Traffic Law AI'da tahlil qilish mumkin.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Tezlikni oldindan pasaytiring
Piyodalar o'tish joyi belgisi yoki «zebra»ni ko'rganingizda to'xtashga ulguradigan darajada tezlikni kamaytiring.
O'tayotgan barchani o'tkazib yuboring
Piyoda qatnov qismiga qadam qo'ysa, to'xtang va u o'tib ketmaguncha harakatni boshlamang.
Qo'shni tasmani kuzating
Qo'shni mashina o'tish joyi oldida to'xtagan bo'lsa, uning oldida hech kim yo'qligiga ishonch hosil qilgandan keyingina yo'lda davom eting.
O'tish joyida to'xtamang
Undan keyin tirbandlik bo'lsa, o'tish joyiga kirmang va undan 10 metrdan yaqinroqda to'xtamang.
Urib yuborilsa, YHQning 13-bandiga amal qiling
To'xtang, avariya ishorasini yoqing, birinchi yordam ko'rsating, tez yordam chaqiring va IIOga xabar bering. Hodisa joyini tark etish mumkin emas.
Xavflar va muhim jihatlar
- MJtKning 128-moddasi bo'yicha 1 BHM jarima, shu jumladan kamera ma'lumotlari asosida.
- Avariya holatini yuzaga keltirish deb baholanishi — 10 BHM va jarima ballari.
- Piyoda yengil tan jarohati olsa, 3 yilgacha huquqdan mahrum qilish (MJtKning 133-moddasi).
- Og'irroq oqibatlarda JKning 266-moddasi bo'yicha jinoiy javobgarlik.
Misol: qo'shni tasmadagi mashina piyodani to'sib qo'ydi
Aziz o'ng tasmada ketayotgan edi. Tartibga solinmagan o'tish joyi oldida chap tasmadagi mashina to'xtadi, Aziz esa tezlikni kamaytirmay o'tib ketdi. To'xtagan mashina ortidan chiqqan piyoda orqaga sakrashga majbur bo'ldi. Buni YPX inspektori ko'rib qoldi.
Qanday harakat qilish kerak
Aziz YHQning 109 va 110-bandlarini buzdi: tezlikni kamaytirishi va to'xtagan mashina oldida piyoda yo'qligiga ishonch hosil qilgachgina harakatlanishi kerak edi. Eng kam javobgarlik — MJtKning 128-moddasi bo'yicha 1 BHM. Biroq piyoda keskin chekinishga majbur bo'lgani uchun inspektor harakatni 128⁵-moddaning 2-qismi bo'yicha baholashi mumkin — 10 BHM va jarima ballari. Aziz bunga rozi bo'lmasa, bayonnomaga tushuntirish yozadi va qaror ustidan 10 kun ichida shikoyat qiladi.
Ko'p beriladigan savollar
Piyodaga yo'l bermaganlik uchun qancha jarima?
Piyodalar o'tish joylaridan o'tish qoidalarini buzish MJtKning 128-moddasiga ko'ra 1 BHM (440 000 so'm) jarimaga sabab bo'ladi. Piyoda tezlikni yoki yo'nalishni keskin o'zgartirishga majbur bo'lsa, qoidabuzarlik 128⁵-moddaning 2-qismi bo'yicha baholanishi mumkin — 10 BHM (4 400 000 so'm).
Piyoda o'tish joyi yonida shunchaki turgan bo'lsa ham to'xtash kerakmi?
YHQning 109-bandi qatnov qismini kesib o'tayotgan piyodalar haqida. Odam hali trotuarda bo'lsa, tezlikni kamaytiring va to'xtashga tayyor turing: u istalgan paytda yo'lga qadam qo'yishi mumkin, shunda uni o'tkazib yuborish majburiyati darhol yuzaga keladi.
Piyodaga yo'l bermaganlik uchun kamera jarima solishi mumkinmi?
Ha. MJtKning 128-moddasidagi qoidabuzarliklar maxsus avtomatlashtirilgan foto va video qayd etish vositalari orqali qayd etiladiganlar ro'yxatiga kiradi (MJtKning 17¹-moddasi). Mashina mulkdori javob beradi; shikoyat ko'rilayotganda mashina boshqa shaxs egaligida bo'lgani aniqlansa, u javobgarlikdan ozod qilinadi.
O'tish joyida piyodani urib yuborsa, nima bo'ladi?
Oqibatga bog'liq. Yengil tan jarohati — 5 dan 7 BHMgacha jarima yoki 1–3 yilga huquqdan mahrum qilish (MJtKning 133-moddasi). O'rtacha og'ir yoki og'ir jarohat — JKning 266-moddasi bo'yicha jinoiy javobgarlik, 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilishgacha, odam o'lsa — 7 yilgacha.
Yashil chiroqda burilayotganda piyodaga yo'l berish shartmi?
Ha. Chapga yoki o'ngga burilayotgan haydovchi burilayotgan yo'lining qatnov qismidan o'tayotgan piyodalarga yo'l beradi (YHQning 96-bandi), yashil ishora yonganda esa o'tishni tugatmagan piyodalarni o'tkazib yuboradi (103-band).
Rasmiy manbalar
- Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQning 109–115-bandlari — piyodalar o'tish joylaridan o'tishlex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
- Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQning 54, 96, 103-bandlari — burilishda va chiqishda piyodalarga yo'l berishlex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 128, 128⁵-moddalar — o'tish joylaridan o'tish qoidalarini buzish, avariya holatilex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 133, 137, 138-moddalar — jabrlanuvchili YTH, hodisa joyini tark etish, piyodalar qoidabuzarligilex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi — JKning 266-moddasi — og'ir oqibatli qoidabuzarliklex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.