Qisqacha
YHQning 7-bandiga ko'ra, haydovchi haydovchilik guvohnomasi, transport vositasini ro'yxatdan o'tkazish guvohnomasi va OSAGO polisini (elektron ko'rinishda ham bo'lishi mumkin), mashina egasi yonida bo'lmasa — undan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatni yonida olib yurishi va IIO xodimi talab qilganda ko'rsatishi shart. O'zbekiston IIO yoki konsullik muassasasi bergan biometrik pasport yoki ID-karta yoningizda bo'lsa, guvohnoma, texpasport va polisni olib yurish shart emas: inspektor ularni planshet orqali tekshiradi. Majburiy hujjatlarsiz boshqarish uchun MJtKning 135-moddasi birinchi qismiga ko'ra 1 BHM (440 000 so'm) jarima solinadi.
- Asosiy to'plam
- Guvohnoma, texpasport, OSAGO polisi, foydalanish huquqi hujjati
- ID-karta yoki biometrik pasport bo'lsa
- Guvohnoma, texpasport va polis shart emas
- Hujjat yonida bo'lmasa
- 1 BHM (440 000 so'm), MJtK 135-moddasi 1-qismi
- Boshqarish huquqi bo'lmasa
- 5 BHM (2 200 000 so'm), MJtK 135-moddasi 2-qismi
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori bilan tasdiqlangan Yo'l harakati qoidalarining 7-bandi mexanik transport vositasi haydovchisini hujjatlarni yonida olib yurishga va ichki ishlar organlari xodimlari talab qilganda tekshirish uchun berishga majbur qiladi. Asosiy ro'yxat quyidagicha:
- tegishli toifadagi haydovchilik guvohnomasi (eski namunadagi guvohnoma bo'lsa — uning taloni), guvohnoma belgilangan tartibda olib qo'yilgan bo'lsa — vaqtincha ruxsatnoma;
- vaqtincha ruxsatnoma bilan boshqarayotgan bo'lsangiz — shaxsni tasdiqlovchi hujjat;
- transport vositasini, tirkama bo'lsa — tirkamani ro'yxatdan o'tkazish haqidagi guvohnoma;
- mashina egasi yonida bo'lmasa — unga egalik qilish, foydalanish yoki tasarruf etish huquqini tasdiqlovchi hujjat; OSAGO polisi bo'yicha boshqarishga yo'l qo'yilgan egasining yaqin qarindoshlari (ota-ona, er-xotin, bolalar, aka-uka, opa-singillar) bundan mustasno;
- OSAGO sug'urta polisi — YHQ uni elektron ko'rinishda ko'rsatishga to'g'ridan-to'g'ri ruxsat beradi;
- «Nogironligi bo'lgan shaxs» belgisi o'rnatilgan mashinani I yoki II guruh nogironligi bo'lgan shaxs boshqarayotganda — nogironlikni tasdiqlovchi hujjat.
Ayrim hollarda qo'shimcha hujjatlar kerak bo'ladi: qonunchilikda nazarda tutilgan bo'lsa, litsenziya guvohnomasi, yuridik shaxs bergan ishonchnoma yoki yo'l varaqasi va yuk hujjatlari, shuningdek yuridik shaxs haydovchilari uchun malaka oshirish sertifikati. Xorijiy avtomobil haydovchilari qo'shimcha ravishda mashinani qaytarib olib chiqish majburiyatnomasi va oynalarni qoraytirish uchun majburiy yig'im to'langanligi haqidagi kvitansiyani olib yuradi.
Inspektor planshet orqali nimani tekshiradi
Ba'zi ma'lumotlarni qog'oz bilan tasdiqlash shart emas: notarial tasdiqlangan ishonchnoma, oynalarni qoraytirishga ruxsatnoma va texnik ko'rikdan o'tganlik haqidagi ma'lumotni YHXB xodimlari planshet orqali tekshiradi (YHQning 7-bandi).
Haydovchining yonida O'zbekiston IIO yoki konsullik muassasasi bergan biometrik pasport yoki ID-karta bo'lsa, undan haydovchilik guvohnomasi, texpasport, egasi yo'qligida mashinadan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar va OSAGO polisi talab etilmaydi. Bu ma'lumotlar planshet orqali tekshiriladi; polis — planshetda aniqlashning imkoni bo'lmagan va favqulodda holatlar bundan mustasno. Xuddi shu qoida MJtK 135-moddasining oxirgi qismida ham mustahkamlangan, u yerda oynalarni qoraytirish ruxsatnomasi ham alohida tilga olingan.
ID-karta yuridik shaxs bergan ishonchnoma yoki yo'l varaqasini, shuningdek tashilayotgan yuk hujjatlarini almashtirmaydi — ular har qanday holatda yoningizda bo'lishi kerak.
O'zganing mashinasini boshqarsangiz
YHQning 8-bandiga ko'ra, tegishli toifadagi guvohnomasi bor shaxs o'ziga tegishli bo'lmagan mashinani egasi yoki foydalanish va tasarruf etish haqidagi ishonchnomasi bor shaxs ishtirokida (ularning roziligi bilan) boshqarishi mumkin — faqat OSAGO polisi haydovchilar soni cheklanmagan holda tuzilgan yoki haydovchi polisda ko'rsatilgan bo'lsa. OSAGO polisi bo'yicha boshqarishga yo'l qo'yilgan egasining yaqin qarindoshlari mashinadan mustaqil foydalanishi mumkin.
Polisda ko'rsatilmagan davrda boshqarish yoki haydovchilar soni cheklangan polisda ismingiz yo'qligi alohida huquqbuzarlik: MJtKning 135¹-moddasiga ko'ra ogohlantirish yoki 0,5 BHM (220 000 so'm) jarima.
Qanday jarimalar bor
- Guvohnoma, texpasport, foydalanish huquqi hujjati, OSAGO polisi, qoraytirish ruxsatnomasi, nazarda tutilgan hollarda yo'l varaqasi yoki sertifikat yonida bo'lmasa: 1 BHM (440 000 so'm) (MJtK 135-moddasi 1-qismi).
- Boshqarish huquqisiz yoki aynan shu mashinani boshqarish huquqini beruvchi hujjatsiz boshqarish, shuningdek rulni huquqi yo'q shaxsga topshirish: 5 BHM (2 200 000 so'm) (135-moddaning 2-qismi).
- Boshqarish huquqidan mahrum etilgan shaxsning boshqarishi: 50 BHM (22 000 000 so'm) (135-moddaning 3-qismi).
- IIO xodimining hujjatlarni ko'rsatish haqidagi qonuniy talabini bajarmaslik: 5 dan 12 BHMgacha (2 200 000 so'm – 5 280 000 so'm) (MJtKning 194-moddasi).
MJtKning 135-moddasi buzilganda mashina sabab bartaraf etilgunga va ish ko'rilgunga qadar ushlab turilishi mumkin (MJtKning 291-moddasi). Faqat OSAGO polisi yoki malaka oshirish sertifikati yonida bo'lmagan holat bundan mustasno.
Bu kimlarga tegishli
- Shaxsiy avtomobil haydovchilari.
- Qarindoshi, do'sti mashinasida yoki ishonchnoma bilan yuradiganlar.
- Yuridik shaxslar xizmat transporti haydovchilari.
- Xorijda ro'yxatdan o'tgan avtomobillar haydovchilari.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Bugun eng muhim hujjat — ID-karta yoki biometrik pasport: ular bo'lsa, guvohnoma, texpasport va polisni olib yurmasangiz ham bo'ladi, hammasi bazadan tekshiriladi. Ammo bu baza ma'lumotlari dolzarb bo'lgandagina ishlaydi. Mashinani yaqinda sotib olgan, polis yoki ishonchnoma rasmiylashtirgan bo'lsangiz, yo'lda tortishmaslik uchun bir muddat hujjatlarning o'zini ham olib yurgan ma'qul.
Muammolar ko'pincha o'zganing mashinasini haydovchilarda chiqadi. Unutilgan ishonchnoma — 1 BHM, lekin haydovchi cheklangan OSAGO polisida bo'lmasa, 135¹-modda qo'llanadi, aynan shu mashinani boshqarish huquqi bo'lmasa — 5 BHM. Yo'lga chiqishdan oldin polisda kim ko'rsatilgani va u qachongacha amal qilishini tekshiring.
«Yonida yo'q» va «umuman yo'q» holatlarini adashtirmang. Uyda qolgan guvohnoma uchun jarima kichik, boshqarish huquqisiz yoki undan mahrum bo'lgandan keyin boshqarish esa bir necha baravar qattiqroq jazolanadi. Inspektor moddaning qattiqroq qismini qo'llagan, hujjatlaringiz esa bor bo'lsa, ularning nusxasini saqlang va qaror ustidan uning nusxasi olingan kundan boshlab 10 kun ichida shikoyat qiling (MJtKning 316-moddasi). Aniq vaziyatni Traffic Law AI yordamida tahlil qilishingiz mumkin.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
ID-karta yoki biometrik pasportni yoningizda tuting
Hujjat O'zbekiston IIO yoki konsullik tomonidan berilgan bo'lsa, tekshiruvda guvohnoma, texpasport va OSAGO polisi o'rnini bosadi.
OSAGO polisini tekshiring
Polis haydovchilar soni cheklangan holda tuzilgan bo'lsa, unda ko'rsatilganingiz va muddati tugamaganiga ishonch hosil qiling.
O'zganing mashinasi uchun hujjat rasmiylashtiring
Egasi yo'qligida, agar siz polis bo'yicha yo'l qo'yilgan yaqin qarindosh bo'lmasangiz, ishonchnoma kerak. Notarial ishonchnomani inspektor planshetda tekshiradi.
To'xtatilganda hujjatlarni ko'rsating
IIO xodimi talab qilganda hujjatlar tekshirish uchun beriladi. Siz ham inspektordan xizmat guvohnomasini ko'rsatishni so'rashga haqlisiz (YHQning 11-bandi).
Rozi bo'lmasangiz — qayd eting
Ko'rsatgan yoki bazada bor hujjatingiz yo'q deb ayblashsa, buni bayonnomaga tushuntirishda yozing va hujjatlar suratini saqlang.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Haydovchilik guvohnomasi yoki vaqtincha ruxsatnoma
- Transport vositasini ro'yxatdan o'tkazish guvohnomasi
- OSAGO polisi (elektron ko'rinishda ham bo'ladi)
- Ishonchnoma — egasisiz yurganda, agar polis bo'yicha yo'l qo'yilgan yaqin qarindosh bo'lmasangiz
- ID-karta yoki biometrik pasport
- Yo'l varaqasi va yuk hujjatlari — xizmat safarlari uchun
Xavflar va muhim jihatlar
- Majburiy hujjat yonida bo'lmasa, 1 BHM jarima.
- Masalan, guvohnoma yoki texpasport bo'lmasa, mashinani sabab bartaraf etilgunga qadar ushlab turish (MJtKning 291-moddasi).
- Aynan shu mashinani boshqarish huquqi bo'lmasa, MJtK 135-moddasining 2-qismi bo'yicha qattiqroq jazo (5 BHM).
- Hujjatni ko'rsatishdan bosh tortish uchun 194-modda bo'yicha 5 dan 12 BHMgacha jarima.
Misol: otaning mashinasi va unutilgan guvohnoma
Dilshod bolalarini maktabga olib borish uchun otasining mashinasini oldi. Haydovchilik guvohnomasini uyda unutdi, ammo ID-kartasi yonida edi. Otasi mashinada yo'q edi, OSAGO polisi haydovchilar soni cheklangan holda tuzilgan va Dilshod unda ko'rsatilgan.
Qanday harakat qilish kerak
Inspektor hujjatlarni tekshirishga haqli, lekin guvohnoma yonida yo'qligi uchun jarima solishga asos yo'q: ID-karta bo'lsa, guvohnoma, texpasport va polis talab qilinmaydi, ular planshetda tekshiriladi (YHQning 7-bandi, MJtKning 135-moddasi). Dilshodga ishonchnoma ham kerak emas: u egasining o'g'li va polisda ko'rsatilgan. Agar polisda bo'lmaganida, unga 135¹-modda bo'yicha javobgarlik tahdid qilardi.
Ko'p beriladigan savollar
ID-karta bo'lsa, guvohnomasiz haydash mumkinmi?
Ha, agar ID-karta yoki biometrik pasport O'zbekiston IIO yoki konsullik muassasasi tomonidan berilgan bo'lsa. Bunda guvohnoma, texpasport, foydalanish huquqi hujjatlari va OSAGO polisini yoningizda olib yurish shart emas — inspektor ularni planshetda tekshiradi (YHQning 7-bandi, MJtKning 135-moddasi). Albatta, boshqarish huquqining o'zi sizda bo'lishi kerak.
OSAGO polisining qog'oz nusxasini olib yurish shartmi?
Yo'q. YHQ polisni elektron ko'rinishda ko'rsatishga ruxsat beradi, ID-karta bo'lsa esa u planshet orqali tekshiriladi — planshetda aniqlashning imkoni bo'lmagan va favqulodda holatlar bundan mustasno (YHQning 7-bandi).
Guvohnomani uyda unutsam, qancha jarima?
Boshqarish huquqini beruvchi hujjat yonida bo'lmasa — MJtK 135-moddasining 1-qismiga ko'ra 1 BHM (440 000 so'm) jarima. Agar guvohnoma umuman bo'lmasa, bu o'sha moddaning 2-qismi — 5 BHM (2 200 000 so'm).
Erimning mashinasini haydash uchun ishonchnoma kerakmi?
Agar OSAGO polisi bo'yicha boshqarishga yo'l qo'yilgan bo'lsangiz, kerak emas: egasining yaqin qarindoshlari — ota-ona, er-xotin, bolalar, aka-uka va opa-singillar mashinadan mustaqil foydalanishi mumkin (YHQning 7 va 8-bandlari). Boshqalarga egasi yo'qligida ishonchnoma kerak.
Qoraytirish ruxsatnomasi va texnik ko'rik hujjatini olib yurish kerakmi?
Texnik ko'rik ma'lumoti va qoraytirish ruxsatnomasini YHXB xodimlari planshetda tekshiradi (YHQning 7-bandi). Biroq MJtKning 135-moddasi ID-karta yoki biometrik pasporti bo'lmagan haydovchi uchun qoraytirish ruxsatnomasi yonida bo'lmasligini jazolanadigan holatlar qatorida sanaydi. Ular yoningizda bo'lmasa, ruxsatnomani olib yurgan ishonchliroq.
Rasmiy manbalar
- Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQning 7–8-bandlari — haydovchi hujjatlari va o'zganing mashinasini boshqarishlex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 135, 135¹-moddalar — hujjatsiz va OSAGO shartlarini buzib boshqarishlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 194, 291-moddalar — IIO xodimining talablari va transport vositasini ushlab turishlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.