Haydovchilik guvohnomasini almashtirish: qachon va qanday

Qonunda nima deyilgan

Almashtirish tartibi o'quv tashkilotlarini ro'yxatdan o'tkazish, imtihonlar o'tkazish va milliy haydovchilik guvohnomasini berish to'g'risidagi Nizomning 5-bobida (Vazirlar Mahkamasining 408-son qaroriga 2-ilova) belgilangan. Milliy guvohnomalarni hududiy YHXBning ro'yxatga olish va imtihon o'tkazish bo'limlari (RvaIOB) beradi (39-band).

• Guvohnoma egasining belgilangan shakldagi arizasi, oldingi guvohnoma (eski namunadagisi uchun — uning taloni ham) hamda pasport yoki uning o'rnini bosuvchi hujjat taqdim etilganidan so'ng almashtiriladi (57-band).
• Yaroqsiz holga kelgan guvohnoma ham shu tartibda almashtiriladi (63-band).
• Eski namunadagi guvohnomalar yangilariga umumiy asoslarda almashtiriladi (72-band).
• Amal qilish muddati guvohnomaning o'zida ko'rsatiladi: har bir toifa uchun 10-grafada ruxsat berilgan sana, 11-grafada muddat yoziladi (51-band).

Nizom muddat tugashi yoki familiya o'zgarishi kabi sabablarni alohida sanab o'tmaydi: bunday hollarda 57-banddagi umumiy tartib amal qiladi. Oddiy almashtirishda bu band imtihonni nazarda tutmaydi; imtihon faqat alohida hollarda talab qilinadi — masalan, xorijiy pravani almashtirishda (76-band) yoki 10 yildan ortiq stajga ega haydovchilarning «B» va «C» toifalarini «BE» va «CE»ga almashtirishda (73-band).

Guvohnoma yo'qolsa yoki o'g'irlansa

Yo'qolgan, o'g'irlangan, yong'in yoki tabiiy ofat oqibatida nobud bo'lgan guvohnomaning dublikati haydovchining arizasiga ko'ra, mas'ul xodim guvohnoma olinganligi haqidagi ma'lumotlarni Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali tekshirgandan so'ng imtihonsiz beriladi (66-band). Keyin eski guvohnoma topilsa, u haqiqiy emas deb hisoblanadi va yo'q qilish uchun RvaIOBga topshiriladi (71-band).

Hujjatning yo'qolishi boshqarish huquqini bekor qilmaydi: qonun bekor qilish asosi sifatida faqat tibbiy qarshi ko'rsatmalar va huquqbuzarlik uchun mahrum qilishni ko'rsatadi («Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonunning 46-moddasi). Haydovchi yonida ID-karta yoki biometrik pasport bo'lsa, guvohnomani olib yurish shart emas — u planshet orqali tekshiriladi (YHQning 7-bandi, MJtKning 135-moddasi). Ular bo'lmasa, guvohnomasiz yurish 1 BHM (440 000 so'm) jarimaga sabab bo'ladi (135-moddaning birinchi qismi).

Xorijiy va xalqaro guvohnomalar

• Xalqaro haydovchilik guvohnomalari va 1968-yilgi Vena konvensiyasi talablariga javob beradigan milliy guvohnomalar O'zbekistonda haqiqiy hisoblanadi (74-band; «Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonunning 44-moddasi).
• Biroq O'zbekiston fuqarolari uchun mamlakat hududida faqat O'zbekiston Respublikasining milliy guvohnomalari haqiqiy hisoblanadi (74-band).
• O'zbekiston fuqarolari, shuningdek chet el fuqarolari va fuqaroligi bo'lmagan shaxslar xorijda olgan guvohnomalar almashtirishdan oldin Tashqi ishlar vazirligi orqali tekshiriladi, tasdiqlangach esa nazariy va amaliy imtihonlar topshirilgandan so'ng almashtiriladi (76-band).
• Almashtirilgandan keyin xorijiy guvohnoma TIV orqali uni bergan tashkilotga yuboriladi (76-band).

Tibbiy ko'rik, to'lov va guvohnomani olish

Barcha haydovchilar Sog'liqni saqlash vazirligi belgilagan muddatlarda, tijorat asosida yo'lovchi tashiydiganlar esa yiliga bir marta tibbiy ko'rikdan o'tishi shart (34-band). Tibbiy komissiya qayta tekshiruv muddatini belgilagan bo'lsa, guvohnomaga «Tibbiy ma'lumotnoma majburiy» degan yozuv kiritiladi (53-band). Guvohnoma berishda to'lov to'langanligi haqidagi bank hujjati taqdim etiladi (44-band); Nizomda to'lov miqdori ko'rsatilmagan, uni RvaIOBda aniqlashtiring.

Tayyor guvohnoma RvaIOB yoki Davlat xizmatlari markazidan shaxsni tasdiqlovchi hujjat asosida shaxsan yoki pochta orqali olinadi. Guvohnoma ishonchnoma bilan berilmaydi (55-band).

Bu kimlarga tegishli

• Guvohnomasining amal qilish muddati tugayotgan haydovchilar.
• Pravasini yo'qotgan, o'g'irlatgan yoki yaroqsiz holga keltirganlar.
• Chet elda prava olgan O'zbekiston fuqarolari.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

1. 1

   Almashtirish asosini aniqlang

   11-grafa bo'yicha muddat tugashi, yaroqsizlik, ma'lumotlar o'zgarishi, yo'qotish yoki xorijiy pravani almashtirish — hujjatlar va imtihon zarurati shunga bog'liq.

2. 2

   Hujjatlarni tayyorlang

   Belgilangan shakldagi ariza, oldingi guvohnoma (bo'lsa) hamda pasport yoki ID-karta. Zarur bo'lsa — tibbiy ma'lumotnoma.

3. 3

   To'lovni amalga oshiring

   Bankning to'lov hujjatini saqlang: u guvohnoma berishda ilova qilinadi.

4. 4

   RvaIOBga ariza bering

   Dublikat uchun xodim ma'lumotlarni baza orqali tekshiradi; xorijiy prava uchun TIV orqali tekshiruv va imtihonlar kerak bo'ladi.

5. 5

   Guvohnomani oling

   RvaIOB yoki Davlat xizmatlari markazidan shaxsan yoki pochta orqali. Ishonchnoma bilan olib bo'lmaydi.

Xavflar va muhim jihatlar

Misol: Koreyada olingan prava

Ko'p beriladigan savollar

Rasmiy manbalar

1. Vazirlar Mahkamasining haydovchilarni tayyorlash, imtihonlar va haydovchilik guvohnomalarini berish to'g'risidagi 408-son qarori — Nizomning 5-bobi (408-son qarorga 2-ilova) — almashtirish va dublikatlex.uz · 31-may, 2018-yil · № 408
2. Vazirlar Mahkamasining haydovchilarni tayyorlash, imtihonlar va haydovchilik guvohnomalarini berish to'g'risidagi 408-son qarori — Nizomning 4-bobi — guvohnoma berish, tibbiy ko'riklex.uz · 31-may, 2018-yil · № 408
3. Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQning 7-bandi — haydovchi hujjatlari va ID-kartalex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
4. O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 135-modda — hujjatlarsiz boshqarishlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
5. O'zbekiston Respublikasining «Yo'l harakati to'g'risida»gi Qonuni — 44, 46-moddalar — boshqarish huquqi va uning bekor qilinishilex.uz · 19-yanvar, 2024-yil · ЗРУ-900

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.