O'zbekistonda ID-karta: qanday olinadi, almashtiriladi va qancha turadi

Qonunda nima deyilgan

ID-kartalar Prezidentning 2020-yil 22-sentabrdagi PF-6065-son Farmoni bilan joriy etilgan va u bilan O'zbekiston Respublikasi fuqarosining identifikatsiya ID-kartasi to'g'risidagi nizom tasdiqlangan. ID-karta O'zbekiston hududida egasining shaxsini va fuqaroligini tasdiqlaydi hamda shaxsiy biografik va biometrik ma'lumotlar kiritilgan chipga ega (Nizomning 2, 21-bandlari). Yashash va turgan joy bo'yicha ro'yxatdan o'tkazish to'g'risidagi Qonunga ko'ra u egasining yashash joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tganligini ham tasdiqlaydi (Qonunning 5-moddasi).

• Chipga biografik ma'lumotlar, ingliz tilidagi familiya va ism, millat, raqamli surat, 16 yoshdan esa barmoq izlari va karta amal qilgan butun muddat davomida haqiqiy bo'lgan elektron raqamli imzo kaliti sertifikati kiritiladi (Nizomning 8-bandi).
• Biometrik pasportlarni ID-kartalarga almashtirish 2023-yil 1-yanvardan 2030-yil 31-dekabrgacha majburiy tartibda amalga oshiriladi; 2011-yilgi namunadagi biometrik pasport 2031-yil 1-yanvardan haqiqiy emas (Farmonning 5-bandi).
• Yangi tug'ilgan bolaga ID-karta tug'ilish qayd etilgach, majburiy emas, ota-onaning xohishiga ko'ra rasmiylashtiriladi (Farmonning 2-bandi).

ID-kartani qachon olish yoki almashtirish kerak

ID-karta quyidagi hollarda rasmiylashtiriladi va beriladi (Nizomning 9-bandi):

• ota-ona, vasiylarning xohishiga ko'ra — bola tug'ilgandan 16 yoshga to'lguncha;
• 16 yoshga to'lganda;
• O'zbekiston fuqaroligiga qabul qilinganda yoki fuqaro deb tan olinganda;
• amal qilish muddati tugaganda;
• familiya, ism, otasining ismi, millat, tug'ilgan sana yoki jins o'zgarganda;
• ma'lumotlarda noaniqlik, xato va texnik nuqsonlar aniqlanganda, karta yoki chip yaroqsiz holga kelganda;
• karta ashyoviy dalil sifatida olib qo'yilganda va yo'qolganda.

Amal qilish muddati tugagach, tegishli yoshga to'lgach yoki familiya, ism, otasining ismi, tug'ilgan yil va millat o'zgargach, bir oy ichida ariza berish kerak (Nizomning 10-bandi). Kartaning amal qilish muddati: bir yoshgacha — 2 yil, bir yoshdan 16 yoshgacha — 5 yil, 16 yoshdan — 10 yil (Nizomning 4-bandi).

ID-kartani qanday olish mumkin

• O'z xohishingizga ko'ra ichki ishlar organlarining istalgan migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish bo'linmasiga yoki davlat xizmatlari markaziga murojaat qilishingiz mumkin (Farmonning 2-bandi).
• Hujjatlar: ariza-anketa, ilgari berilgan pasport yoki ID-karta, tug'ilganlik haqidagi guvohnoma (birinchi marta olishda), vakolatli organ qarori (karta olib qo'yilganda) va boj to'langanligi kvitansiyasi; elektron to'lov tizimlari orqali to'langanda kvitansiya majburiy emas (Nizomning 11-bandi).
• Ma'lumotlarni yig'ish punktida barmoq izlari olinadi va old tomondan suratga olinadi. Barmoq izlarini topshirishdan bosh tortsangiz yoki ko'zoynak yoxud bosh kiyimda suratga tushishni talab qilsangiz, rasmiylashtirish rad etiladi (Nizomning 15, 17-bandlari).
• Karta hujjatlar to'liq qabul qilingandan keyin bir ish kuni ichida beriladi (Nizomning 12-bandi). 16 yoshga to'lmaganlarning kartalari ota-ona yoki vasiylarga beriladi.
• O'zgalar yordamiga muhtoj qariyalar, harakatlanishi cheklangan va nogironligi bo'lgan shaxslarga karta 15 kun ichida uyiga borib, qo'shimcha to'lovsiz rasmiylashtiriladi (Nizomning 13-bandi).
• Yangi karta berilganda avvalgi biometrik pasport yoki ID-karta yo'q qilish uchun olib qolinadi (Nizomning 26-bandi).

Davlat boji, yo'qotish va javobgarlik

• ID-karta uchun davlat boji — BHMning 89 foizi (391 600 so'm) («Davlat boji to'g'risida»gi Qonun ilovasining 6-bandi); Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali mustaqil murojaat qilinganda — shu summaning 90 foizi (Qonunning 22¹-moddasi).
• Bojdan, xususan, yetim bolalar va ota-ona qaramog'idan mahrum bo'lgan bolalar hamda to'liq davlat ta'minotidagi shaxslar ozod. Favqulodda vaziyatlardan jabrlanganlar, yolg'iz qariyalar va parvarishga muhtoj nogironligi bo'lgan shaxslar yo'qolgan yoki yaroqsiz holga kelgan kartani almashtirish uchun boj to'lamaydi (Qonunning 13-moddasi).
• Texnik nuqsonga ma'lumotlarni yig'ish punkti yo'l qo'ygan bo'lsa, karta bepul almashtiriladi (Nizomning 19-bandi).
• Karta yo'qolsa, istalgan qulay ma'lumotlarni yig'ish punktiga murojaat qiling: yangi karta ariza kelib tushgan kundan boshlab bir ish kunida beriladi (Nizomning 9-bandi).

ID-kartasiz yoki muddati o'tgan karta bilan yashash — BHMning yarmi (220 000 so'm), takroran — 3 BHM (1 320 000 so'm); kartani yaroqsizlantirish yoki yo'qotish — 1 BHM (440 000 so'm), takroran — 5 BHM (2 200 000 so'm) jarima (MJtKning 223-moddasi). Karta o'g'irlangan va bu haqda ichki ishlar organiga ariza bergan bo'lsangiz, ariza qabul qilinganligi haqida ma'lumotnoma beriladi va javobgarlikka tortilmaysiz (Nizomning 29-bandi). ID-kartani garovga olish taqiqlangan: 2 BHM (880 000 so'm), uni qonunga xilof olib qo'yish uchun esa 10 BHM (4 400 000 so'm) jarima (MJtKning 223³-moddasi).

Bu kimlarga tegishli

• 16 yoshga to'layotgan o'smirlar.
• 2030-yil oxirigacha almashtirishi shart bo'lgan 2011-yilgi namunadagi biometrik pasport egalari.
• Familiyasini o'zgartirgan, kartasini yo'qotgan yoki uning muddati tugagan fuqarolar.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

1. 1

   Qabul punktini tanlang

   Ichki ishlar organlarining istalgan migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish bo'linmasi yoki davlat xizmatlari markazi — propiska joyidan qat'i nazar.

2. 2

   Hujjatlarni tayyorlang

   Avvalgi pasport yoki ID-karta, birinchi marta olishda tug'ilganlik haqidagi guvohnoma, almashtirish sababi shu bo'lsa — familiya yoki boshqa ma'lumotlar o'zgarganligi haqidagi hujjatlar.

3. 3

   Davlat bojini to'lang

   BHMning 89 foizi. Elektron to'lov tizimlari orqali to'lansa, kvitansiya olib borish shart emas.

4. 4

   Biometrik ma'lumotlarni topshiring

   Barmoq izlari va ko'zoynak hamda bosh kiyimsiz old tomondan surat.

5. 5

   Kartani oling

   Hujjatlar qabul qilingandan keyin bir ish kuni ichida. Bunda eski pasport yoki karta olib qolinadi.

6. 6

   Ma'lumotlarni tekshiring

   F.I.Sh., tug'ilgan sana va boshqa ma'lumotlarni darhol solishtiring. Punkt aybi bilan texnik xato bo'lsa, karta bepul almashtiriladi.

Xavflar va muhim jihatlar

Misol: ID-karta o'g'irlandi

Ko'p beriladigan savollar

Rasmiy manbalar

1. Prezidentning «O'zbekiston Respublikasida identifikatsiya ID-kartalarni joriy etish chora-tadbirlari to'g'risida»gi PF-6065-son Farmoni — PF-6065 Farmoni, 2–6-bandlar — qayerda olinadi, muddatlar, pasportlarni almashtirishlex.uz · 22-sentabr, 2020-yil · УП-6065
2. Prezidentning «O'zbekiston Respublikasida identifikatsiya ID-kartalarni joriy etish chora-tadbirlari to'g'risida»gi PF-6065-son Farmoni — Fuqaroning ID-kartasi to'g'risidagi nizom (1-ilova) — rasmiylashtirish va almashtirishlex.uz · 22-sentabr, 2020-yil · УП-6065
3. O'zbekiston Respublikasining fuqarolarni, chet el fuqarolarini va fuqaroligi bo'lmagan shaxslarni yashash va turgan joyi bo'yicha ro'yxatga olish to'g'risidagi Qonuni — Ro'yxatdan o'tkazish to'g'risidagi Qonunning 5-moddasi — ID-karta tushunchasilex.uz · 10-iyul, 2025-yil · ЗРУ-1074
4. O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 223, 223¹, 223³-moddalar — javobgarliklex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
5. O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — 13, 22¹-moddalar va ilovaning 6-bandi — ID-karta uchun davlat bojilex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.