Qisqacha
Mahrum qilish muddati tugagach, guvohnoma avtomatik qaytarilmaydi. Qancha muddatga mahrum qilinganingizdan qat'i nazar, majburiy tibbiy ko'rikdan o'tish, o'quv tashkilotida o'qish hamda nazariy va amaliy imtihonlarni topshirish kerak (Vazirlar Mahkamasining 408-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomning 37-bandi). Muddatni muddatidan oldin faqat sud qisqartirishi mumkin — muddatning kamida yarmi o'tgach, jarima to'langach va ish beruvchining iltimosiga ko'ra (MJtKning 343-moddasi).
- Qachon
- Mahrum qilish muddati tugagandan keyin
- Nima kerak
- Tibbiy ko'rik, o'qish, nazariy va amaliy imtihon
- Muddatidan oldin
- Sud qarori bilan, muddatning yarmidan keyin
- Talab qilinmagan guvohnoma
- Muddat tugaganidan 2 yil o'tib yo'q qilinadi
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Haydovchi sud qarori chiqarilgan kundan, guvohnomani topshirishdan bo'yin tovlagan bo'lsa — u olib qo'yilgan kundan boshlab huquqdan mahrum etilgan hisoblanadi. Mahrum qilish muddati o'tgach yoki u qisqartirilgan taqdirda, olib qo'yilgan hujjatlar «belgilangan tartibda» qaytarib beriladi (MJtKning 344-moddasi).
Bu tartib o'quv tashkilotlarini ro'yxatdan o'tkazish, imtihonlar o'tkazish va milliy haydovchilik guvohnomasini berish to'g'risidagi Nizomda (Vazirlar Mahkamasining 408-son qaroriga 2-ilova) belgilangan. Uning amaldagi tahrirdagi 37-bandiga ko'ra, boshqarish huquqidan mahrum qilingan shaxslar mahrum qilish muddatidan qat'i nazar, ma'muriy jazo muddati tugagandan keyin majburiy tibbiy ko'rikdan o'tadi, o'quv tashkilotlarida tegishli toifadagi haydovchilarni tayyorlash o'quv dasturining (nazariy va amaliy) to'liq kursi bo'yicha o'qiydi va o'qishni tugatganligi haqidagi yagona namunadagi elektron tasdiqnoma asosida nazariy va amaliy imtihonlarga qo'yiladi.
lex.uz'dagi 37-bandning rus tilidagi tarjimasida hozircha eski «malaka oshirish» iborasi qolgan, davlat tilidagi amaldagi matn esa to'liq o'quv kursini talab qiladi. Avtomaktabga yozilishdan oldin talablarni RvaIOB yoki o'quv tashkilotida aniqlashtiring.
Pravani qaytarish tartibi
- Tibbiy ko'rik — tegishli toifadagi transportni boshqarishga yaroqlilik haqida ma'lumotnoma oling.
- O'qish — o'quv tashkilotida kursni o'tab, yagona namunadagi elektron tasdiqnoma oling.
- Nazariy imtihon — mahrum qilinganlar uchun 50 ta savol va 45 daqiqa vaqt beriladi; 46 ta va undan ko'p to'g'ri javobda «topshirdi» bahosi qo'yiladi (tadbirkorlik subyektlari tomonidan imtihon o'tkazish tartibi to'g'risidagi Nizomning 31¹-bandi, 2¹-ilova).
- Amaliy imtihon — imtihon komissiyasi qaroriga ko'ra mahrum qilingan toifalardan biri bo'yicha, «D» toifasi bo'lsa — «D» toifadagi avtotransportda olinadi (37-band).
- Qayta topshirish — takroriy amaliy imtihon oldingisidan kamida yetti kun o'tib, nazariy imtihon esa keyingi ish kuni o'tkaziladi (46-band).
- Guvohnomani olish — RvaIOB yoki Davlat xizmatlari markazidan shaxsni tasdiqlovchi hujjat bilan shaxsan yoki pochta orqali; ishonchnoma bo'yicha berilmaydi (55-band).
Imtihon litsenziyaga ega tadbirkorlik subyektida topshirilsa, boshqarish huquqidan mahrum etilgan hollarda arizaga vakolatli ichki ishlar organining imtihonga yo'llanmasi nusxasi ilova qilinadi (2¹-ilovaning 6-bandi).
Pravani muddatidan oldin qaytarish mumkinmi
Ha, lekin faqat sud orqali va bir nechta shart birga bajarilganda (MJtKning 343-moddasi): tayinlangan muddatning kamida yarmi o'tgan, sud tayinlagan jarima to'langan, haydovchi mehnatga halol munosabatda bo'lib, namunali xulq-atvori bilan o'zini ko'rsatgan. Muddatni qisqartirishni korxona, muassasa, tashkilot ma'muriyati so'raydi, jazoni qo'llagan jinoyat ishlari bo'yicha sud esa hal qiladi.
Muddat qisqartirilgan taqdirda ham tibbiy ko'rik, o'qish va imtihonlardan o'tishga to'g'ri keladi: 37-band mahrum qilish muddatidan qat'i nazar qo'llaniladi.
Muddat tugamaguncha nima qilmaslik kerak
- Rulga o'tirmaslik: mahrum etilgan shaxsning boshqarishi — 50 BHM (22 000 000 so'm) jarima (MJtK 135-moddasining uchinchi qismi), shu jazodan keyin takrorlansa — JKning 261²-moddasi bo'yicha jinoiy javobgarlik.
- Guvohnomani topshirishdan bo'yin tovlamaslik: aks holda muddat sud qarori kunidan emas, guvohnoma olib qo'yilgan kundan hisoblanadi (MJtKning 344-moddasi).
- Qaytarishni cho'zmaslik: mahrum qilish muddati tugaganidan keyin ikki yil davomida talab qilib olinmagan guvohnomalar navbatdagi taftishda yo'q qilinadi (82-band).
Bu kimlarga tegishli
- Mahrum qilish muddati tugayotgan haydovchilar.
- Mastlik, YTH yoki jarima ballari uchun pravadan mahrum qilinganlar.
- Ish beruvchisi muddatni qisqartirishni so'rashga tayyor bo'lgan xodimlar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Ko'pchilik muddat tugagach YHXBga borib, guvohnomani olib ketish yetarli deb o'ylaydi. Bunday emas: jarayon amalda pravani yangidan olishni takrorlaydi — tibbiy komissiya, avtomaktab, nazariya va amaliy haydash. Muddat tugaganidan keyin oylarni yo'qotmaslik uchun tayyorgarlikni oldindan boshlang.
Mahrum qilinganlar uchun nazariy imtihon odatdagidan qattiqroq: 50 ta savol va to'rttadan ortiq xato qilmaslik kerak. Ayniqsa bir necha yil o'tgan va qoidalar o'zgargan bo'lsa, unga jiddiy tayyorlaning.
MJtKning 343-moddasi bo'yicha muddatni qisqartirish mumkin, ammo amalda bu asosan rasmiy ishlaydigan va ish beruvchisidan iltimosnoma ola oladigan shaxslar uchun ochiq. Shu yo'lni rejalashtirsangiz yoki muddat qaysi sanadan hisoblanishiga shubha qilsangiz, vaziyatni yurist bilan yoki Traffic Law AI'da tahlil qiling.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Muddat tugash sanasini aniqlang
Muddatni sud qarori sanasidan hisoblang. Agar guvohnoma bo'yin tovlash sababli keyinroq olib qo'yilgan bo'lsa, olib qo'yilgan sanadan hisoblang.
Tibbiy ko'rikdan o'ting
Kerakli toifadagi transportni boshqarishga yaroqlilik haqida tibbiy ma'lumotnoma oling.
O'qishni o'tang
O'quv tashkilotiga yoziling va o'qishni tugatganlik haqidagi elektron tasdiqnomani oling.
Imtihonlarni topshiring
Avval nazariy, keyin amaliy imtihon. Xususiy imtihon markazida topshirish uchun ichki ishlar organining yo'llanmasi nusxasi kerak bo'ladi.
Guvohnomani oling
RvaIOB yoki Davlat xizmatlari markazidan pasport yoki ID-karta bilan shaxsan yoxud pochta orqali. Ishonchnoma bo'yicha berilmaydi.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Pasport yoki ID-karta
- Boshqarishga yaroqlilik haqida tibbiy ma'lumotnoma
- O'qishni tugatganlik haqidagi elektron tasdiqnoma
- Guvohnoma uchun to'lov to'langanligi haqidagi hujjat
- Ichki ishlar organining imtihonga yo'llanmasi nusxasi (tadbirkorlik subyektida imtihon uchun)
- Mahrum qilish haqidagi sud qarori nusxasi
Muddatlar
- Mahrum qilish muddati boshlanishi
- Sud qarori kunidan yoki bo'yin tovlashda olib qo'yilgan kundan
- Muddatidan oldin qisqartirish
- Muddatning kamida yarmi o'tgach
- Amaliy imtihonni qayta topshirish
- Kamida 7 kundan keyin
- Talab qilinmagan guvohnomani saqlash
- Muddat tugaganidan keyin 2 yil
Xavflar va muhim jihatlar
- Prava qaytarilgunga qadar haydash — 50 BHM jarima, takrorlansa — jinoiy javobgarlik.
- Nazariy imtihondan o'ta olmaslik: mahrum qilinganlar uchun chegara — 50 tadan 46 ta to'g'ri javob.
- Talab qilinmagan guvohnomaning muddat tugaganidan 2 yil o'tib yo'q qilinishi.
- Guvohnoma darhol olib qo'yilmagan bo'lsa, muddat tugash sanasini noto'g'ri hisoblash.
Misol: uch yillik mahrum qilishdan keyin pravani qaytarish
Sherzod 2023-yilda MJtKning 131-moddasi bo'yicha 3 yilga pravadan mahrum qilingan edi. Muddat tugadi va u guvohnomasini olish uchun RvaIOBga keldi.
Qanday harakat qilish kerak
Guvohnomani unga darhol qaytarishmadi. Sherzod tibbiy ko'rikdan o'tadi, avtomaktabda o'qiydi, elektron tasdiqnoma oladi, nazariy (50 ta savol, kamida 46 ta to'g'ri javob kerak) va amaliy imtihonlarni topshiradi. Imtihonlardan muvaffaqiyatli o'tgach, guvohnomani RvaIOBdan shaxsan oladi. Agar u muddat tugaganidan keyin ikki yil murojaat qilmaganida, eski guvohnomasi taftishda yo'q qilinardi.
Ko'p beriladigan savollar
Pravadan mahrum qilingandan keyin imtihon topshirish kerakmi?
Ha. Mahrum qilish muddatidan qat'i nazar, tibbiy ko'rikdan o'tish, o'qish hamda nazariy va amaliy imtihonlarni topshirish kerak (VMning 408-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomning 37-bandi).
Pravani muddatidan oldin qaytarib olsa bo'ladimi?
Faqat mahrum qilishni tayinlagan sud qarori bilan: muddatning kamida yarmi o'tgach, jarima to'langach, halol mehnat va namunali xulq-atvor bo'lsa, korxona ma'muriyatining iltimosiga ko'ra (MJtKning 343-moddasi).
Mahrum qilingandan keyingi imtihonda nechta savol bo'ladi?
Tadbirkorlik subyektlari tomonidan imtihon o'tkazish tartibi to'g'risidagi Nizomning 31¹-bandiga ko'ra — 45 daqiqada 50 ta savol; 46 ta va undan ko'p to'g'ri javob bo'lsa, imtihon topshirilgan hisoblanadi.
Guvohnomani ishonchnoma bilan olib kelsa bo'ladimi?
Yo'q. Guvohnoma RvaIOB yoki Davlat xizmatlari markazidan shaxsan yoki pochta orqali olinadi, ishonchnoma bo'yicha berilmaydi (Nizomning 55-bandi).
Mahrum qilingandan keyin pravani uzoq vaqt olmasam nima bo'ladi?
Mahrum qilish muddati tugaganidan keyin ikki yil davomida talab qilib olinmagan guvohnomalar navbatdagi taftishda yo'q qilinadi (Nizomning 82-bandi). Huquqni tibbiy ko'rik, o'qish va imtihonlar orqali tiklash tartibi saqlanib qoladi.
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 343–344-moddalar — mahrum qilish muddatini qisqartirish va hisoblashlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- Vazirlar Mahkamasining haydovchilarni tayyorlash, imtihonlar va haydovchilik guvohnomalarini berish to'g'risidagi 408-son qarori — Nizomning 37, 46, 55, 82-bandlari (2-ilova) — mahrum qilingandan keyin huquqni tiklashlex.uz · 31-may, 2018-yil · № 408
- Vazirlar Mahkamasining haydovchilarni tayyorlash, imtihonlar va haydovchilik guvohnomalarini berish to'g'risidagi 408-son qarori — 2¹-ilova — tadbirkorlik subyektlarida imtihon (31¹-band)lex.uz · 31-may, 2018-yil · № 408
- O'zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi — JKning 261²-moddasi — mahrum etilgan shaxsning boshqarishilex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.