O'zbekistonda haydovchilar uchun jarima ballari: qanday hisoblanadi va nimaga olib keladi

Qonunda nima deyilgan

MJtKning 34¹-moddasida sanab o'tilgan huquqbuzarliklar uchun haydovchiga asosiy jazo bilan birga jarima ballari hisoblanadi — har bir huquqbuzarlik uchun ikki balldan oshmaydi. Ballar shunday huquqbuzarlik birinchi marta sodir etilgan kundan boshlab bir yil davomida hisoblanadi va bir yil o'tgach avtomatik yechiladi. Bir yil ichida ballar o'n ikkidan oshsa, haydovchi oxirgi huquqbuzarlik uchun qo'shimcha jazo sifatida (24 va 28-moddalar) kamida olti oyga boshqarish huquqidan mahrum qilinadi. Bu jazoni jinoyat ishlari bo'yicha tuman (shahar) sudi qo'llaydi.

Hisoblash tartibini Vazirlar Mahkamasi 2025-yil 6-maydagi «Yo'l harakati qoidabuzarliklarini jarima ballari asosida baholash tizimini joriy etish to'g'risida»gi 296-son qarori bilan tasdiqlagan. Qaror 2025-yil 1-iyundan kuchga kirgan (7-band) va lex.uz ma'lumotlariga ko'ra amalda. Ballar Yo'l harakati xavfsizligi xizmati yagona axborot tizimining «E-jarimaball» moduli orqali inson omilisiz avtomatik hisoblanadi (qarorning 3-bandi, Nizomning 6-bandi).

Ballar jarimadan ozod qilmaydi: ular asosiy jazoga qo'shimcha ravishda hisoblanadi. lex.uz'da qarorning faqat davlat tilidagi matni e'lon qilingan.

Qaysi qoidabuzarlik uchun necha ball

• Tezlikni oshirish: soatiga 20 km gacha — 0,5 ball, 20–40 km — 1, 40–60 km — 1,5, 60 km dan ortiq — 2 (MJtK 128³-moddasining birinchi — to'rtinchi qismlari).
• Svetoforning taqiqlovchi signaliga yoki tartibga soluvchining ishorasiga bo'ysunmay o'tish — 1 (128⁴-moddaning ikkinchi qismi).
• Qarama-qarshi harakat bo'lagiga chiqish yoki avariya holatini keltirib chiqarish — 1; mayoqchali maxsus transportga xalaqit berish — 0,5 (128⁵-modda).
• Quvib o'tish qoidalarini buzish — 1 (128⁹-modda); temir yo'l kesishmalaridan o'tish qoidalarini buzish — 1 (130-modda); xavfli guruh bo'lib harakatlanishda qatnashish — 1,5 (129-modda).
• YTH joyidan ketib qolish — 2 (137-moddaning birinchi qismi).
• Qoraytirilgan oyna — 0,5, bir yil ichida takrorlansa — 1 (126-modda); tormoz, rul nosozligi yoki ruxsatsiz qayta jihozlash — 0,3 (125-moddaning uchinchi qismi); foydalanish taqiqlangan yoki raqami yechib olingan transportni boshqarish — 1 (125-moddaning beshinchi qismi).
• Odam tashish qoidalarini buzish — 0,3, majburiy IIO hamrohligisiz avtobusda odam tashish — 0,5 (128⁸-modda).
• To'xtash yoki to'xtab turish qoidalarini buzish — 0,2 (128⁶-modda); tovush signalini sababsiz berish yoki zavodda nazarda tutilmagan qurilmalar — 0,2 (127-moddaning birinchi qismi).

34¹-moddada ko'rsatilmagan qoidabuzarliklar uchun ball hisoblanmaydi. Nizom vaqtincha turgan yoki tranzit o'tayotgan chet el transporti haydovchilariga hamda, ayrim istisnolardan tashqari, diplomatik vakolatxonalar va xalqaro tashkilotlar haydovchilariga tatbiq etilmaydi (Nizomning 2-bandi).

Ballar qanday hisoblanadi

• Hisoblash davri — birinchi qoidabuzarlik kunidan keyingi yilning shu kunigacha. Davrda ballar 12 ga yetmasa, ular keyingi davrga o'tkazilmaydi va hisob yangidan boshlanadi (Nizomning 4-bandi).
• 8 ballga yetganda haydovchi SMS orqali ogohlantiriladi (7-band).
• Bir yilda ballar 12 dan oshsa, materiallar avtomatik ravishda elektron shaklda jinoyat ishlari bo'yicha tuman (shahar) sudiga yuboriladi, haydovchiga SMS keladi (8-band).
• Qoidabuzarlikka e'tiroz bildirilib, ish sudga yuborilsa, ballar sudning yakuniy qaroriga asosan hisoblanadi; ish bekor qilinsa, ball hisoblanmaydi (8-band).
• Rag'bat: o'n ikki oy qoidani buzmagan haydovchiga keyingi davrdagi birinchi qoidabuzarlik uchun birinchi ball hisoblanmaydi, ammo asosiy jazo saqlanadi (9-band).
• Oxirgi ball hisoblangandan keyin olti oy ro'yxatdagi huquqbuzarliklar sodir etilmasa, umumiy balldan 2 ball chegiriladi; ballar ikkitadan kam bo'lsa — hammasi chegiriladi va davr yangidan boshlanadi (9-band).

Kamera qayd etgan qoidabuzarliklar uchun ballar mulkdorga yoki transportdan fuqarolik-huquqiy munosabatlar asosida foydalangan shaxsga hisoblanadi (5¹-band). Mulkdor boshqa haydovchini shaxsiy elektron kabinetga oldindan kiritishi, u esa ma'lumotni tasdiqlashi mumkin; aks holda ballar haydovchilik guvohnomasi bo'lgan mulkdorga hisoblanadi. Mulkdorda guvohnoma bo'lmasa va shu transport bo'yicha ballar 12 dan oshsa, avtomobil jarima maydonchasiga vaqtincha qo'yiladi (5²-band).

Ballarni qanday tekshirish va e'tiroz bildirish mumkin

Haydovchi o'z ballarini istalgan paytda «E-jarimaball» moduli yoki maxsus mobil ilova orqali bilishi mumkin (Nizomning 7-bandi); qaror IIVga bu ma'lumotlarni Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali olish imkoniyatini yaratishni ham topshirgan (qarorning 5-bandi).

Jarima ballari bo'yicha Davlat yo'l harakati xavfsizligi xizmatining tegishli bo'linmalariga murojaat qilish mumkin (10-band). Texnik xato aniqlansa, ballar Nizomni buzib hisoblangan bo'lsa, qoidabuzarlik oxirgi zarurat holatida sodir etilgan bo'lsa yoki ish qonun asosida tugatilgan bo'lsa, bo'linma qarorni bekor qiladi yoki ishni tugatadi; aks holda murojaat rad etiladi (12–14-bandlar). Bo'linma qaroridan norozi bo'lsangiz, yuqori turuvchi organga va (yoki) sudga shikoyat qilishingiz mumkin (15-band).

Bu kimlarga tegishli

• 34¹-moddadagi ro'yxatdan YHQni buzadigan O'zbekiston guvohnomasiga ega barcha haydovchilar.
• Avtomobilidan boshqa odamlar foydalanadigan mulkdorlar (kamera bo'yicha ballar).
• Tez-tez tezlikni oshiradigan yoki qoidabuzarlik bilan to'xtab turadigan haydovchilar.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

1. 1

   Ballaringizni tekshiring

   Joriy hisobni «E-jarimaball» modulida yoki mobil ilovada ko'ring.

2. 2

   Qoidabuzarliklarni solishtiring

   Har bir qoidabuzarlik haqiqatan sizniki ekaniga va ballar jadvalga mosligiga ishonch hosil qiling.

3. 3

   Boshqa haydovchilarni kiriting

   Mashinadan boshqalar foydalansa, boshqaruvni topshirishdan oldin ularni shaxsiy elektron kabinetga kiriting.

4. 4

   Xatolar ustidan shikoyat qiling

   Yo'l harakati xavfsizligi bo'linmasiga murojaat qiling, rad etilsa — yuqori organ yoki sudga. Jarima qarori ustidan 10 kun ichida shikoyat beriladi.

5. 5

   Sud haqida SMS kelsa, majlisga tayyorlaning

   Oxirgi qoidabuzarlik va nizoli holatlar bo'yicha dalillarni to'plang.

Xavflar va muhim jihatlar

Misol: 12 ball qanday yig'iladi

Ko'p beriladigan savollar

Rasmiy manbalar

1. O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 34¹-modda — jarima ballari miqdordan oshgani uchun jazolex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
2. Vazirlar Mahkamasining «Yo'l harakati qoidabuzarliklarini jarima ballari asosida baholash tizimini joriy etish to'g'risida»gi 296-son qarori — VMning 2025-yil 6-maydagi 296-son qarori (2025-yil 1-iyundan kuchga kirgan)lex.uz · 6-may, 2025-yil · № 296
3. Vazirlar Mahkamasining «Yo'l harakati qoidabuzarliklarini jarima ballari asosida baholash tizimini joriy etish to'g'risida»gi 296-son qarori — Yo'l harakati qoidabuzarliklarini jarima ballari asosida baholash tartibi to'g'risidagi nizomlex.uz · 6-may, 2025-yil · № 296

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.