Qisqacha
Tezlikni oshirganlik uchun jarima MJtKning 128³-moddasida belgilangan va qanchaga oshirilganiga bog'liq: soatiga 20 km gacha — 1 BHM (440 000 so'm), 20 km dan 40 km gacha — 5 BHM (2 200 000 so'm), 40 km dan 60 km gacha — 9 BHM (3 960 000 so'm), 60 km dan ortiq — 15 BHM (6 600 000 so'm). Qurilma qayd etgan tezlikdan xatolik uchun soatiga 5 km chegirib tashlanadi. Jarimadan tashqari jarima ballari ham hisoblanadi, ular bir yilda 12 tadan oshsa, sud haydovchini boshqarish huquqidan mahrum qiladi. Jarimaning 50 foizini 15 kun ichida to'lasangiz, qolgan qismi kechiriladi.
- Jarima
- Oshirish darajasiga qarab 1 dan 15 BHMgacha
- Xatolik
- Qayd etilgan tezlikdan minus 5 km/soat
- Jarima ballari
- Bitta qoidabuzarlik uchun 0,5 dan 2 ballgacha
- To'lov muddati
- 60 kun; 50 foiz chegirma bilan — dastlabki 15 kun
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Belgilangan harakat tezligini oshirganlik uchun javobgarlik MJtKning 128³-moddasida nazarda tutilgan. Jarima miqdori faqat haydovchi cheklovni soatiga necha kilometrga oshirganiga bog'liq:
- soatiga 20 km dan ko'p bo'lmagan oshirish — 1 BHM (440 000 so'm) jarima;
- 20 km dan ortiq, lekin 40 km dan ko'p bo'lmagan oshirish — 5 BHM (2 200 000 so'm);
- 40 km dan ortiq, lekin 60 km dan ko'p bo'lmagan oshirish — 9 BHM (3 960 000 so'm);
- 60 km dan ortiq oshirish — 15 BHM (6 600 000 so'm).
Qonun tezlikni o'lchaydigan maxsus uskunalar va spidometr ko'rsatkichlaridagi yo'l qo'yilishi mumkin bo'lgan xatolikni hisobga oladi: jazo ular qayd etgan tezlikdan soatiga 5 km chegirib tashlangan holda qo'llaniladi (MJtK 128³-moddasining beshinchi qismi). Demak, oshirish suratdagi raqam bo'yicha emas, undan 5 km/soat ayirilgan tezlik bo'yicha hisoblanadi.
Amaldagi tahrirda MJtKning 128³-moddasi tezlikni bir yil ichida takror oshirganlik uchun alohida, og'irroq jazo nazarda tutmaydi. Ammo takroriylik to'lovga ta'sir qiladi: xuddi shunday huquqbuzarlik jazo qo'llanilganidan keyin bir yil ichida takror sodir etilsa, chegirma qo'llanilmaydi (MJtKning 332¹-moddasi).
Qanday tezlikka ruxsat berilgan
Umumiy tezlik cheklovlari Yo'l harakati qoidalarining (YHQ) 11-bobida belgilangan:
- aholi punktlarida — soatiga 70 km dan oshmasligi kerak (YHQning 78-bandi);
- Toshkent va Nukus shaharlarida, viloyat va tuman markazlarida, shaharlar hududida — soatiga 60 km dan oshmasligi kerak;
- tegishli belgilar o'rnatilgan maktab va maktabgacha ta'lim tashkilotlaridan oldin va keyin 300 metrdan kam masofada — soatiga 30 km;
- turar joy dahalari va uylar orasidagi yondosh hududlarda — soatiga 20 km;
- aholi punktlaridan tashqarida yengil avtomobillar va 3,5 tonnagacha yuk avtomobillari uchun — 100 km, shaharlararo avtobus va mikroavtobuslar uchun — 90 km, mototsikllar, tirkamali yengil avtomobillar va 3,5 tonnadan og'ir yuk avtomobillari uchun — 80 km, tirkamali yuk avtomobillari uchun — 70 km (YHQning 79-bandi).
Yo'lning ayrim qismlarida tegishli yo'l belgilari o'rnatilgan holda tezlik oshirilishi yoki kamaytirilishi mumkin (YHQning 80-bandi) — bunda belgida ko'rsatilgan cheklov amal qiladi. Bundan tashqari, haydovchi cheklov rasman oshirilmagan bo'lsa ham, harakat jadalligi, yo'l va ob-havo sharoiti hamda ko'rinishni hisobga olgan holda xavfsiz tezlikni tanlashi shart (YHQning 77-bandi).
Jarima ballari va guvohnomadan mahrum qilish
Tezlikni oshirish jarima bilan birga haydovchiga jarima ballari hisoblanadigan huquqbuzarliklar ro'yxatiga kiradi (MJtKning 34¹-moddasi). Vazirlar Mahkamasining 296-son qarori bilan tasdiqlangan jadvalga ko'ra, soatiga 20 km gacha oshirish uchun 0,5 ball, 20 km dan 40 km gacha — 1 ball, 40 km dan 60 km gacha — 1,5 ball, 60 km dan ortiq — 2 ball hisoblanadi.
Bir yil davomida hisoblangan ballar 12 tadan oshsa, jinoyat ishlari bo'yicha tuman (shahar) sudi oxirgi huquqbuzarlik uchun qo'shimcha jazo sifatida haydovchini transport vositalarini boshqarish huquqidan mahrum qiladi. Mahrum qilish muddati olti oydan kam bo'lmaydi. Hisoblangan ballar bir yil o'tgach avtomatik ravishda yechiladi.
Tezlikni kamera qayd etgan bo'lsa
Tezlikni oshirish maxsus avtomatlashtirilgan foto va video qayd etish texnika vositalari orqali qayd etiladigan qoidabuzarliklardan biri (MJtKning 17¹-moddasi). Bunday holda ma'muriy javobgarlikka transport vositasining mulkdori yoki undan fuqarolik-huquqiy munosabatlar asosida belgilangan tartibda foydalangan shaxs tortiladi.
Bunday qoidabuzarliklar bo'yicha bayonnoma tuzilmaydi (MJtKning 283-moddasi), qaror esa haydovchi ishtirokisiz chiqariladi. Uning ko'chirma nusxasi foto materiallar bilan birga qaror chiqarilgan kundan boshlab uch kun ichida buyurtma xat orqali yuboriladi (MJtKning 309¹-moddasi). Kamera qayd etgan qoidabuzarlik uchun jazo huquqbuzarlik sodir etilgan kundan boshlab bir oydan kechiktirmay qo'llanilishi mumkin (MJtKning 36-moddasi).
Bu kimlarga tegishli
- Yengil va yuk avtomobillari, avtobus va mototsikl haydovchilari.
- Kamera ma'lumotlari bo'yicha jarima kelgan avtomobil egalari.
- Boshqa qoidabuzarliklar uchun jarima ballari to'plangan haydovchilar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Asosiy chegara — soatiga 20 km: 21 km ga oshirish 20 km ga oshirishdan besh baravar qimmatga tushadi va ikki baravar ko'p ball beradi. Shuning uchun avvalo qarordagi qayd etilgan tezlik, yo'l qismidagi cheklov va moddaning qismini tekshiring. Agar 5 km/soat chegirma hisobga olinmay, qoidabuzarlik og'irroq qism bo'yicha baholangan bo'lsa, bu shikoyat uchun to'g'ridan-to'g'ri asos.
Ballar jarimaning o'zidan xavfliroq. Har bir tezlik oshirish 0,5 dan 2 ballgacha qo'shadi, bir yilda 12 balldan oshishi esa sud qarori bilan kamida yarim yilga guvohnomadan mahrum bo'lishni anglatadi. Trassalarda ko'p yuradigan va tez-tez «mayda» jarima oladigan haydovchi summalarni emas, ballar hisobini ham kuzatib borishi kerak.
Qoidabuzarlikka rozi bo'lsangiz, dastlabki 15 kun ichida 50 foizini to'lash foydaliroq. Rozi bo'lmasangiz — masalan, cheklov belgisi to'silib qolgan, suratda boshqa mashina yoki tezlik boshqa joyda o'lchangan bo'lsa — 10 kun ichida shikoyat bering, lekin shikoyat chegirmadan mahrum qilishini unutmang. Vaziyatingizda nizolashish kerakmi-yo'qmi, yurist bilan yoki Traffic Law AI'da tahlil qilish mumkin.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Qarorni o'rganing
Sana, joy, qayd etilgan tezlik, yo'l qismidagi cheklov va jarima MJtK 128³-moddasining qaysi qismi bo'yicha solinganini tekshiring.
Oshirishni qayta hisoblang
Qayd etilgan tezlikdan 5 km/soat ayiring va natijani cheklov bilan solishtiring. Shunda modda qismi to'g'ri tanlanganini ko'rasiz.
To'lov yoki shikoyatni tanlang
Qoidabuzarlik shubhasiz bo'lsa, 15 kun ichida 50 foizini yoki 30 kun ichida 70 foizini to'lang. Dalil va asoslar bo'lsa, qaror nusxasi olingan kundan boshlab 10 kun ichida shikoyat bering.
Rasmiy kanallar orqali to'lang
Jarima bank muassasasiga to'lanadi; qonunda elektron to'lov tizimlari, mobil ilovalar va bank kassalari orqali to'lov ham tilga olingan. Kvitansiyani saqlab qo'ying.
Ballarni kuzatib boring
To'lovdan keyin ham ballar hisoblanadi. Ularning yig'indisi 12 ga yaqinlashsa, yil tugaguncha tezlik rejimiga ayniqsa e'tiborli bo'ling.
Muddatlar
- Qaror ustidan shikoyat
- Qaror nusxasi olingandan keyin 10 kun
- Jarimaning 50 foizini to'lash
- Qaror topshirilgan kundan 15 kun
- Jarimaning 70 foizini to'lash
- Qaror topshirilgan kundan 30 kun
- To'liq summani to'lash
- Qaror chiqarilgan kundan 60 kun
Xavflar va muhim jihatlar
- Soatiga 20 km dan ortiq oshirish jarimani birdaniga 1 BHMdan 5 BHMga ko'taradi.
- Bir yilda 12 dan ortiq jarima bali kamida olti oyga guvohnomadan mahrum qilishga olib keladi.
- Qaror ustidan shikoyat jarimani chegirma bilan to'lash imkonidan mahrum qiladi.
- Jarima 60 kun ichida to'lanmasa, avtomobil undirish tugaguncha ushlab turilishi mumkin (MJtKning 291-moddasi), qaror esa majburiy ijroga yuboriladi.
Misol: Toshkent ko'chasida soatiga 87 km
Jasur Toshkentdagi ko'chada ketayotgan edi, u yerda umumiy cheklov soatiga 60 km, yuqori tezlikka ruxsat beruvchi belgi yo'q. Kamera soatiga 87 km ni qayd etdi va bir necha kundan keyin unga jarima to'g'risidagi qaror keldi.
Qanday harakat qilish kerak
87 km/soatdan 5 km/soat xatolik chegiriladi — 82 km/soat qoladi, ya'ni oshirish 22 km/soatni tashkil etadi. Bu MJtK 128³-moddasining ikkinchi qismi: 5 BHM (2 200 000 so'm) jarima va 1 jarima bali. Jasur qoidabuzarlikni nizolashmaydi va qaror topshirilgan kundan boshlab 15 kun ichida summaning yarmini, 2,5 BHM (1 100 000 so'm) to'laydi — jarimaning qolgan qismi kechiriladi.
Ko'p beriladigan savollar
Tezlikni 20 km ga oshirganlik uchun jarima qancha?
5 km/soat xatolik chegirilgandan keyin oshirish 20 km/soatdan ko'p bo'lmasa, MJtK 128³-moddasining birinchi qismi bo'yicha jarima 1 BHM (440 000 so'm). Oshirish 20 km/soatdan ortiq bo'lsa, ikkinchi qism qo'llaniladi — 5 BHM (2 200 000 so'm).
Tezlik jarimasida kamera xatoligi hisobga olinadimi?
Ha. Jazo uskunalar va spidometrdagi yo'l qo'yiladigan xatolik hisobga olinib qo'llaniladi: qayd etilgan tezlikdan soatiga 5 km chegirib tashlanadi (MJtK 128³-moddasining beshinchi qismi).
Tezlikni oshirganlik uchun guvohnomadan mahrum qilishlari mumkinmi?
MJtKning 128³-moddasining o'zi faqat jarimani nazarda tutadi. Lekin tezlik uchun jarima ballari hisoblanadi va ular bir yilda 12 tadan oshsa, sud kamida olti oyga boshqarish huquqidan mahrum qiladi (MJtKning 34¹-moddasi).
Toshkentda eng yuqori tezlik qancha?
Toshkent, Nukus, viloyat va tuman markazlarida, agar muayyan yo'l qismidagi belgilar boshqacha belgilamasa, soatiga 60 km dan oshirmaslik kerak (YHQning 78 va 80-bandlari). Belgi o'rnatilgan maktablar yonida — 30 km, turar joy dahalarida — 20 km.
Tezlik jarimasini chegirma bilan to'lash mumkinmi?
Ha: qaror topshirilgan kundan boshlab 15 kun ichida 50 foizini yoki 30 kun ichida 70 foizini (MJtKning 332¹-moddasi). Qaror ustidan shikoyat qilingan yoki qoidabuzarlik jazodan keyin bir yil ichida takrorlangan bo'lsa, chegirma qo'llanilmaydi.
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 128³-modda — tezlikni oshirishlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 17¹, 309¹-moddalar — kamera qayd etgan qoidabuzarliklarlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 34¹-modda — jarima ballarilex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 332, 332¹-moddalar — to'lov muddati va chegirmalex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQ 77–80-bandlari — harakat tezligilex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
- Vazirlar Mahkamasining «Yo'l harakati qoidabuzarliklarini jarima ballari asosida baholash tizimini joriy etish to'g'risida»gi 296-son qarori — jarima ballari jadvalilex.uz · 6-may, 2025-yil · № 296
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.