Qisqacha
Avtomobilni faqat MJtKning 291-moddasida ko'rsatilgan asoslarda ushlab turib, maxsus to'xtash joyiga qo'yish mumkin: masalan, mashina to'xtab turish qoidalarini buzib, haydovchisiz turgan va harakatga xalaqit bergan bo'lsa, haydovchi mast yoki pravasiz bo'lsa, shuningdek YHQ buzilishi uchun jarima 60 kun to'lanmagan bo'lsa. Mashinani olish uchun ushlab turish sababini bartaraf etish, «Jarima maydonchasi» tizimi orqali ruxsat olish va evakuatsiya hamda saqlash uchun haq to'lash kerak. Ushlab turish ustidan yuqori organga, prokurorga yoki sudga shikoyat qilish mumkin (293-modda).
- Asoslar
- Faqat MJtKning 291-moddasida sanab o'tilganlari
- Qanday qaytariladi
- Sababni bartaraf etish, ruxsat olish, xizmat haqini to'lash
- Saqlash haqi
- Har bir to'liq soat uchun, cheklangan tarifdan oshmagan holda
- Shikoyat
- Yuqori organ, prokuror yoki sud
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Transport vositasini ushlab turish — ish yuritishni ta'minlash chorasi. Ichki ishlar organlari avtomobilni ushlab turish sababi bartaraf etilgunga va ma'muriy huquqbuzarlik to'g'risidagi ish ko'rilgunga qadar ushlab turishi mumkin, lekin faqat MJtKning 291-moddasida sanab o'tilgan hollarda. Ushlangan mashinalarni olib kelish, joylashtirish va saqlash tartibi Vazirlar Mahkamasining 149-son qarori bilan belgilangan.
- To'xtash yoki to'xtab turish qoidalarini buzish — faqat haydovchi bo'lmasa va mashina boshqa ishtirokchilar harakatiga xalaqit bersa (128⁶-modda).
- Mast holda boshqarish va tekshiruvdan bo'yin tovlash (131-modda, 136-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari).
- Boshqarish huquqisiz, huquqdan mahrum etilgan holda yoki hujjatlarsiz boshqarish (135-modda), yonida faqat OSAGO polisi yoki malaka oshirish sertifikati bo'lmagan hollar bundan mustasno.
- Texnik reglamentga mos kelmaydigan qoraytirilgan oyna (126-modda), ruxsatsiz maxsus signallar yoki raqamni to'sadigan buyumlar (127-moddaning ikkinchi qismi).
- Tormoz yoki rul boshqaruvi nosozligi, foydalanish taqiqlangan, raqami yechib olingan yoki boshqa raqam o'rnatilgan transport (125-moddaning uchinchi, beshinchi va oltinchi qismlari).
- Yo'l bezoriligi, YTH va YTH joyidan ketib qolish (128¹⁰, 133, 134, 137-moddalar), to'xtash talabini bajarmaslik (194-modda).
- YHQni buzganlik uchun jarima qaror chiqarilgan kundan 60 kun ichida to'lanmasa — mashina ijro tugaguncha ushlab turiladi, to'lov elektron to'lov tizimlari, mobil ilovalar yoki bank kassalari orqali amalga oshirilgan hollar bundan mustasno.
3.27–3.30 belgilari («To'xtash taqiqlangan», «To'xtab turish taqiqlangan») ostidagi 7.21 «Evakuator ishlamoqda» belgisi ularning ta'sir oralig'ida to'xtagan transport vositalari majburiy evakuatsiya qilinishini bildiradi (YHQga ilova).
Evakuatsiya qanday o'tadi
- Mashinani to'xtash joyiga qo'yish haqidagi qaror «Jarima maydonchasi» axborot tizimi orqali evakuator kompaniyasiga va navbatchilik qismiga yuboriladi (ushlangan transport vositalarini olib kelish va saqlash tartibi to'g'risidagi Nizomning 2-bandi).
- Haydovchi bo'lmasa, IIO navbatchisi egasini aniqlash va imkon qadar qisqa muddatda xabardor qilish choralarini ko'radi (3-band).
- Xodim bayonnoma yoki ushlab turish haqida qaror hamda mashinadagi mol-mulk ro'yxati bilan dalolatnoma tuzadi; dalolatnoma nusxasi sizga topshiriladi (5-band).
- Evakuator vakili mashinani qabul qilish-topshirish dalolatnomasi bo'yicha qabul qiladi va eshiklar, yukxona, kapot, benzin baki qopqog'ini surg'uchlaydi (6-band).
- To'xtash joyidagi mashina oldiga faqat qaror qabul qilgan organ ruxsati bilan va saqlash uchun mas'ul shaxs huzurida borish mumkin (8-band).
Mashinani qanday olish va qancha to'lash kerak
Avval ushlab turish sababini bartaraf etish kerak: masalan, jarimani to'lash, pravasi bor hushyor haydovchini olib kelish yoki plyonkani olib tashlash. Shundan so'ng «Jarima maydonchasi» orqali olib chiqishga ruxsat beriladi, haydovchiga SMS yoki elektron xabar keladi (10-band). Mashina evakuatsiya va saqlash xizmatlari uchun haq to'langandan keyin kecha-kunduz beriladi (11-band).
- Tariflarni kompaniyaning o'zi tasdiqlaydi, ammo ular Qoraqalpog'iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari belgilagan cheklangan miqdorlardan oshmasligi kerak (3-ilovaning 8-bandi).
- Saqlash muddati to'xtash joyiga qo'yilgan paytdan soatlarda hisoblanadi, haq har bir to'liq soat uchun va evakuatsiya xarajatlari bo'yicha chek berilgan holda olinadi (Nizomning 9-bandi, 3-ilovaning 9-bandi).
- Naqd pul yoki bank kartasi bilan to'lash mumkin (3-ilovaning 10-bandi); tariflar kirish joyida yirik harflarda osib qo'yilishi kerak.
Chiqishdan oldin mashinani ko'zdan kechiring. Kompaniya avtomobil va salondagi shaxsiy buyumlar saqlanishi uchun javob beradi, ammo hududdan chiqqandan keyin bildirilgan da'volar va tabiiy ofatlardagi shikastlar uchun javob bermaydi (3-ilovaning 12–13-bandlari).
Ushlab turish ustidan qanday shikoyat qilinadi
Transport vositasini ushlab turish ustidan yuqori organga (mansabdor shaxsga), prokurorga yoki sudga shikoyat qilish mumkin (MJtKning 293-moddasi). Jarima to'g'risidagi qaror ustidan alohida — qaror nusxasi olingan kundan 10 kun ichida shikoyat beriladi (315 va 316-moddalar). Mashina evakuatsiya yoki saqlash paytida shikastlansa, zarar qonunchilikka muvofiq qoplanadi (Nizomning 13-bandi): dalolatnoma bo'yicha topshirilgunga qadar uning saqlanishi uchun davlat organi, keyin esa saqlovchi kompaniya javob beradi (14–15-bandlar).
Bu kimlarga tegishli
- Mashinasini to'xtab turish qoidalarini buzib qoldirgan haydovchilar.
- 60 kundan ortiq to'lanmagan jarimasi bor avtomobil egalari.
- Mastlik, pravasiz haydash yoki qoraytirilgan oyna uchun to'xtatilgan haydovchilar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Noto'g'ri to'xtab turishning o'zi hali evakuatsiya uchun asos emas: MJtKning 291-moddasi to'xtab turish qoidalari buzilganda ushlab turishga faqat haydovchi bo'lmasa va mashina harakatga xalaqit bersa yo'l qo'yadi. Avtomobilingiz hech kimga xalaqit bermagan bo'lsa, bu shikoyat uchun kuchli dalil, ayniqsa foto va video bo'lsa.
Hujjatlar ko'p narsani hal qiladi. Mulk ro'yxati bilan dalolatnoma va surg'uchlangan holda qabul qilish-topshirish dalolatnomasi sizni yo'qolgan buyumlar va shikastlar bo'yicha nizolardan himoya qiladi. Dalolatnoma nusxasini talab qiling, ro'yxatni tekshiring; to'xtash joyida mashinani chiqishdan oldin ko'zdan kechiring — chiqqandan keyin saqlovchiga da'vo qabul qilinmaydi.
Nizo saqlash uchun katta summa, shikastlar yoki ushlab turish asosi shubhali ekani haqida bo'lsa, ushlab turish ustidan ham, jarima qarori ustidan ham birga shikoyat qiling. Shikoyat tuzish va imkoniyatlarni baholashda yurist yoki Traffic Law AI yordam beradi.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Mashina qayerdaligini bilib oling
Tuman IIO yoki YHXB navbatchilik qismiga qo'ng'iroq qiling: ushlab turish ma'lumotlari «Jarima maydonchasi» tizimida qayd etiladi.
Ushlab turish sababini aniqlang
Bayonnoma yoki ushlab turish haqidagi qaror hamda mulk ro'yxati bilan dalolatnoma nusxasini oling.
Sababni bartaraf eting
Jarimani to'lang, pravasi bor haydovchini olib keling, nosozlikni yoki boshqa asosni bartaraf eting.
Ruxsatni kuting va xizmat haqini to'lang
«Jarima maydonchasi» orqali ruxsat berilgach, evakuatsiya va saqlash haqini chek bilan to'lang.
Mashinani ko'zdan kechiring, zarur bo'lsa shikoyat qiling
Chiqishdan oldin surg'uchlar, kuzov va buyumlarni tekshiring. Ushlab turish ustidan yuqori organga, prokurorga yoki sudga shikoyat bering.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Pasport yoki ID-karta
- Haydovchilik guvohnomasi va ro'yxatdan o'tkazish guvohnomasi
- Bayonnoma yoki ushlab turish haqidagi qaror va mulk ro'yxati bilan dalolatnoma nusxasi
- Jarima to'langanligi haqidagi hujjat (sabab to'lanmagan jarima bo'lsa)
- Evakuatsiya va saqlash uchun to'lov cheki
- Mashina turgan joyning foto va videosi
Muddatlar
- To'lanmagan jarima uchun ushlab turish
- Qaror chiqarilgan kundan 60 kun o'tgach
- Saqlash haqini hisoblash
- To'xtash joyiga qo'yilgan paytdan har bir to'liq soat uchun
- Jarima qarori ustidan shikoyat
- Nusxa olingan kundan 10 kun
Xavflar va muhim jihatlar
- Saqlash haqi har soat oshib boradi — mashinani imkon qadar tez oling.
- To'xtash joyi hududidan chiqqandan keyin unga da'vo qabul qilinmaydi.
- 60 kun to'lanmagan jarimaning o'zi ushlab turish uchun asos bo'ladi.
- Ushlab turish sababi bartaraf etilmasa, olib chiqishga ruxsat berilmaydi.
Misol: bekat yonida haydovchisiz qolgan mashina
Kamola avtobus bekati yonida «Evakuator ishlamoqda» belgisi o'rnatilgan «To'xtash taqiqlangan» belgisi ostida mashinasini qoldirib, dorixonaga kirdi. Qaytib kelganida mashina yo'q edi.
Qanday harakat qilish kerak
Kamola navbatchilik qismiga qo'ng'iroq qilib, avtomobil qaysi to'xtash joyiga olib ketilganini bilib oladi. U bayonnoma nusxasini oladi, MJtKning 128⁶-moddasi bo'yicha jarimani to'laydi, «Jarima maydonchasi» orqali ruxsat berilgach, evakuatsiya va soatbay saqlash haqini chek bilan to'laydi va chiqishdan oldin surg'uchlar hamda kuzovni tekshiradi. Agar mashina hech kimga xalaqit bermaydigan joyda turganida, Kamola 293-modda bo'yicha ushlab turish ustidan shikoyat qilishi mumkin edi.
Ko'p beriladigan savollar
Men mashinada o'tirgan bo'lsam, uni evakuatsiya qilishlari mumkinmi?
To'xtash yoki to'xtab turish qoidalarini buzganlik uchun ushlab turishga faqat haydovchi bo'lmasa va mashina harakatga xalaqit bersa yo'l qo'yiladi (MJtKning 291-moddasi). Boshqa asoslarda, masalan mastlik yoki pravasiz haydashda, mashina haydovchi bo'lganda ham ushlab turilishi mumkin.
Jarima maydonchasi qancha turadi?
Tariflarni saqlovchi kompaniya belgilaydi, lekin Qoraqalpog'iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tasdiqlagan cheklangan miqdorlardan oshmasligi kerak. Saqlash har bir to'liq soat uchun va evakuatsiya xarajatlari bilan to'lanadi (VMning 149-son qaroriga 3-ilova).
To'lanmagan jarima uchun mashinani olib ketishlari mumkinmi?
Ha. YHQni buzganlik uchun jarima qaror chiqarilgan kundan 60 kun ichida to'lanmasa, avtomobil ijro tugaguncha ushlab turiladi (MJtKning 291-moddasi), to'lov elektron to'lov tizimlari, mobil ilovalar yoki bank kassalari orqali amalga oshirilgan hollar bundan mustasno.
Noqonuniy evakuatsiya ustidan qayerga shikoyat qilish mumkin?
Yuqori organga (mansabdor shaxsga), prokurorga yoki sudga (MJtKning 293-moddasi). Jarima qarori ustidan nusxa olingan kundan 10 kun ichida alohida shikoyat qilinadi (316-modda).
Jarima maydonchasida mashina shikastlansa, kim javob beradi?
To'xtash joyiga qo'yilgandan keyin uning saqlanishi uchun saqlash xizmatini ko'rsatuvchi kompaniya, dalolatnoma bo'yicha topshirilgunga qadar esa davlat organi javob beradi (Nizomning 14–15-bandlari). Shikastlarni chiqishdan oldin qayd eting.
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 291-modda — transport vositasini ushlab turish asoslarilex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 293, 315–316-moddalar — ushlab turish va jarima ustidan shikoyatlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- Vazirlar Mahkamasining ushlangan transport vositalarini to'xtash joylariga olib kelish, joylashtirish va saqlash tartibi to'g'risidagi 149-son qarori — Ushlangan transport vositalarini olib kelish va saqlash tartibi to'g'risidagi nizom (1-ilova)lex.uz · 25-may, 2011-yil · № 149
- Vazirlar Mahkamasining ushlangan transport vositalarini to'xtash joylariga olib kelish, joylashtirish va saqlash tartibi to'g'risidagi 149-son qarori — 3-ilova — tariflar va to'xtash joyining javobgarligilex.uz · 25-may, 2011-yil · № 149
- Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — 7.21 «Evakuator ishlamoqda» belgisilex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.