• Oila huquqi •

O'zbekistonda nikoh qanday ro'yxatdan o'tkaziladi

Yangilangan: 15-oktabr, 2026-yilRasmiy manbalar bilan solishtirilgan

Qisqacha

O'zbekistonda faqat fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDYo) organida qayd etilgan nikoh huquqiy kuchga ega, diniy rasm-rusum bo'yicha tuzilgan nikoh huquqiy oqibat keltirib chiqarmaydi. Arizani propiskadan qat'i nazar istalgan FHDYo bo'limiga berish mumkin, nikoh esa ariza berilganidan bir oy o'tgach, kelin va kuyovning shaxsan ishtirokida qayd etiladi. Nikoh yoshi — 18 yosh, nikohdan oldin bepul tibbiy ko'rikdan o'tiladi. Nikohni qayd etish uchun davlat boji — BHMning 20 foizi (88 000 so'm).

Nikoh yoshi: 18 yosh, ko'pi bilan 1 yilga kamaytirilishi mumkin
Kutish muddati: Ariza berilgan kundan 1 oy
Qayerda qayd etiladi: Propiskadan qat'i nazar istalgan FHDYo bo'limida
Davlat boji: BHMning 20 foizi — 88 000 so'm

Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

AI yuristdan so'rash

Qonunda nima deyilgan

Nikoh fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organlarida tuziladi, diniy rasm-rusumlarga binoan tuzilgan nikoh esa huquqiy ahamiyatga ega emas (Oila kodeksi, keyingi o'rinlarda — OK, 13-modda). Er-xotinlik huquq va majburiyatlari faqat nikoh qayd etilgan paytdan boshlab vujudga keladi (OKning 18-moddasi).

Nikoh ariza berilganidan keyin bir oy o'tgach, nikohlanuvchilarning shaxsan ishtirokida tuziladi. Uzrli sabablar bo'lsa, FHDYo organi bir oy o'tmasdan nikoh tuzishga ruxsat berishi mumkin, alohida hollarda — homiladorlik, bola tug'ilishi, bir tarafning kasalligi va boshqalarda — nikoh ariza berilgan kuni tuzilishi mumkin. Nikohni qayd etish rad etilsa, bevosita sudga yoki yuqori turuvchi organga shikoyat qilish mumkin (OKning 13-moddasi).

Nikoh tuzish ixtiyoriy: bo'lajak er-xotin o'z roziligini erkin ifoda eta olishi kerak, nikohga majburlash taqiqlanadi (OKning 14-moddasi).

Kim nikohga kirishi mumkin

Nikoh yoshi erkaklar va ayollar uchun 18 yosh. Alohida hollarda uzrli sabablar bo'lsa (homiladorlik, bola tug'ilishi, voyaga yetmagan shaxsning to'la muomalaga layoqatli deb e'lon qilinishi — emansipatsiya) nikoh qayd etiladigan joydagi tuman, shahar hokimi nikohlanuvchilarning iltimosiga ko'ra nikoh yoshini ko'pi bilan bir yilga kamaytirishi mumkin (OKning 15-moddasi).

Quyidagi hollarda nikoh tuzishga yo'l qo'yilmaydi (OKning 16-moddasi):

kamida bittasi ro'yxatga olingan boshqa nikohda turgan bo'lsa;
to'g'ri tutashgan qarindoshlar, tug'ishgan va o'gay aka-uka bilan opa-singillar, shuningdek farzandlikka oluvchilar bilan farzandlikka olinganlar o'rtasida;
kamida bittasi ruhiyat buzilishi sababli sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan bo'lsa.

Nikohlanuvchilar davlat sog'liqni saqlash muassasalarida bepul tibbiy ko'rikdan o'tadilar, ko'rik hajmi va tartibini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi. Nikohlanuvchilar ellik yoshdan oshgan bo'lsa yoki alohida hollar (homiladorlik, bola tug'ilishi, kasallik) mavjud bo'lsa, tibbiy ko'rik faqat ularning roziligi bilan o'tkaziladi (OKning 17-moddasi).

Hujjatlar va qayd etish tartibi

Ariza tuman yoki shahar FHDYo bo'limiga beriladi (OKning 203-moddasi), bunda doimiy yoki vaqtincha ro'yxatdan o'tgan joyingiz ahamiyatga ega emas (OKning 212-moddasi). Ariza nikoh qayd etilishidan bir oy oldin beriladi.
Ariza berishda shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar, ilgari nikohda bo'lganlar esa avvalgi nikoh tugatilganligi haqidagi hujjatlarni ham taqdim etadi (OKning 213-moddasi).
Arizada qaysi familiyani tanlaganingiz ko'rsatiladi: er yoki xotindan birining familiyasi umumiy familiya bo'ladi yoki har biri o'z familiyasida qoladi (OKning 20 va 214-moddalari).
Alohida hollarda nikoh kasalxonada yoki uyda, istak bo'lsa — tantanali vaziyatda qayd etiladi (OKning 212-moddasi).
Nikoh qayd etilgach, nikoh tuzilganligi to'g'risida guvohnoma beriladi (OKning 215-moddasi).

Nikohni qayd etish uchun «Davlat boji to'g'risida»gi Qonun ilovasiga ko'ra BHMning 20 foizi (88 000 so'm) miqdorida davlat boji undiriladi. Gerbli guvohnoma berilganda Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartib va miqdorda gerb yig'imi ham olinadi (OKning 202-moddasi).

Chet elliklar bilan nikoh va xorijda tuzilgan nikoh

O'zbekistonda doimiy yashab turgan chet el fuqarolari va fuqaroligi bo'lmagan shaxslar oilaviy munosabatlarda O'zbekiston fuqarolari bilan teng huquq va majburiyatlarga ega (OKning 234-moddasi). O'zbekiston fuqarosining mamlakatda doimiy yashovchi fuqaroligi bo'lmagan shaxs bilan nikohi umumiy asoslarda qayd etiladi (OKning 216-moddasi).

O'zbekiston fuqarolarining xorijda o'sha davlat qonunchiligiga rioya qilib tuzgan nikohlari, agar OKning 16-moddasida nazarda tutilgan monelik qiluvchi holatlar bo'lmasa, O'zbekistonda haqiqiy deb e'tirof etiladi (OKning 235-moddasi). Chet elda yashovchi fuqarolarning nikohini konsul qayd etadi (OKning 203-moddasi).

Nikoh yoshiga yetmagan shaxs bilan haqiqatda nikoh munosabatlariga kirishish, voyaga yetmaganni erga berish yoki uylantirish va nikohi FHDYoda qayd etilmagan shaxslar o'rtasida nikoh o'qish diniy marosimini o'tkazish MJtKning 47³-moddasi bo'yicha jarimaga, shunday qilmish uchun ma'muriy jazo qo'llanilganidan keyin sodir etilsa — JKning 125¹-moddasi bo'yicha javobgarlikka sabab bo'ladi. Ayolni erga tegishga majburlash — jinoyat (JKning 136-moddasi).

Bu kimlarga tegishli

To'y va nikohni qayd etishni rejalashtirayotgan juftliklar.
Avval nikohda bo'lgan va yangi nikohga kirayotganlar.
Chet el fuqarosi bilan yoki xorijda nikoh tuzayotgan O'zbekiston fuqarolari.
FHDYoda qayd etmay, faqat nikoh o'qitgan juftliklar.

Traffic Law yuristi bahosi

Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.

Eng muhimi: FHDYoda qayd etilmagan nikoh o'qish qonun nuqtai nazaridan nikoh hisoblanmaydi. Bunday juftlikda er-xotinlik huquq va majburiyatlari vujudga kelmaydi — na umumiy mulk rejimi, na turmush o'rtog'idan ta'minot olish huquqi. Bunday oilada bola tug'ilsa, otalikni alohida rasmiylashtirishga to'g'ri keladi. Shuning uchun avval qayd etish, keyin marosim — bu ham xavfsiz, ham qonuniy.

Muddatlarni oldindan rejalashtiring. Odatiy muddat — ariza berilgandan keyin bir oy. Ertaroq kerak bo'lsa, masalan kuyov chet elga ishga ketayotgan bo'lsa, uzrli sababni tasdiqlovchi hujjatlarni tayyorlang: ertaroq sana haqida qarorni FHDYo organi qabul qiladi. Homiladorlik, bola tug'ilishi yoki kasallik bo'lsa, nikoh ariza berilgan kuni qayd etilishi mumkin.

Juftlikdan biri chet el fuqarosi bo'lsa, FHDYo bo'limida hujjatlarning to'liq ro'yxati, ularni tarjima va legallashtirish talablarini oldindan aniqlang — amalda eng ko'p vaqtni aynan shu oladi. Mol-mulk yoki biznes bo'lsa, nikoh shartnomasi haqida o'ylab ko'ring: uni nikoh qayd etilgunga qadar tuzish mumkin, u nikoh qayd etilgan kuni kuchga kiradi. Nostandart holatni oldindan yurist bilan yoki Traffic Law AI'da tahlil qilish mumkin.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

Shartlarni tekshiring
Ikkalangiz ham 18 yoshga to'lgan bo'lishingiz, hech biringiz boshqa qayd etilgan nikohda turmasligingiz, yaqin qarindosh bo'lmasligingiz va sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilmagan bo'lishingiz kerak.
Tibbiy ko'rikdan o'ting
Ko'rik bepul va davlat tibbiyot muassasalarida o'tkaziladi. Ko'rik haqida qanday hujjat kerakligini FHDYo bo'limidan aniqlang.
FHDYoga birgalikda ariza bering
Propiskadan qat'i nazar istalgan FHDYo bo'limiga. Shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarni, takroriy nikohda esa avvalgi nikoh tugaganligi haqidagi hujjatni taqdim eting. Familiya tanlovini ko'rsating va davlat bojini to'lang.
Qayd etish sanasini kuting
Odatda bir oydan keyin. Uzrli sabab bo'lsa, FHDYodan ertaroq sana so'rang, alohida hollarda — ariza berilgan kuni qayd etishni so'rang.
Nikohni shaxsan qayd ettiring
Kelin va kuyov shaxsan ishtirok etishi shart. Qayd etilgach, nikoh tuzilganligi to'g'risida guvohnoma olasiz.
Hujjatlarni yangilang
Familiyangizni o'zgartirgan bo'lsangiz, shaxsni tasdiqlovchi hujjatni almashtiring va bu haqda ish beruvchi, bank va boshqa tashkilotlarga xabar bering.

Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi

Bo'lajak er-xotinning har birining pasporti yoki ID-kartasi
Ilgari nikohda bo'lganlar uchun — nikohdan ajralganlik haqidagi guvohnoma yoki avvalgi nikoh tugaganini tasdiqlovchi boshqa hujjat
Tibbiy ko'rikdan o'tganlik haqidagi hujjat — shaklini FHDYodan aniqlang
Davlat boji to'langanligi haqidagi kvitansiya
Chet el fuqarosi uchun — ro'yxati va tarjima talablarini FHDYodan aniqlash kerak bo'lgan hujjatlar

Muddatlar

Odatiy qayd etish muddati: Ariza berilganidan 1 oy o'tgach
Uzrli sabablar bo'lganda: FHDYo ruxsati bilan bir oydan oldin
Homiladorlik, bola tug'ilishi, kasallikda: Ariza berilgan kuni mumkin

Xavflar va muhim jihatlar

FHDYoda qayd etilmagan diniy nikoh er-xotinlik huquq va majburiyatlarini keltirib chiqarmaydi.
OKning 14–16-moddalaridagi shartlar buzilgan holda tuzilgan nikoh sud tomonidan haqiqiy emas deb topilishi mumkin (OKning 49-moddasi).
Oila qurish maqsadisiz qayd ettirilgan soxta nikoh haqiqiy emas deb topiladi (OKning 54-moddasi).
Tanosil kasalligi yoki OIV borligini bo'lajak turmush o'rtog'idan yashirish uning da'vosiga ko'ra nikohni haqiqiy emas deb topishga asos bo'ladi (OKning 49-moddasi).

Misol: nikohni muddatdan oldin qayd etish

Aziz Samarqandda, Madina Toshkentda propiskada turadi. Ular nikohni Toshkentda qayd ettirmoqchi, ammo ikki haftadan keyin Aziz shartnoma bo'yicha chet elga ishga ketadi.

Qanday harakat qilish kerak

Juftlik Toshkentdagi FHDYo bo'limiga ariza beradi: Azizning boshqa shaharda propiskada turishi bunga to'sqinlik qilmaydi. Arizaga mehnat shartnomasi nusxasini ilova qilib, bir oy o'tmasdan qayd etishni so'rashadi. FHDYo sababni uzrli deb topib, ertaroq sana belgilashga haqli. Belgilangan kuni ikkalasi shaxsan ishtirok etadi va nikoh tuzilganligi to'g'risida guvohnoma oladi.

Ko'p beriladigan savollar

Nikohni propiska bo'yicha emas, boshqa joyda qayd ettirish mumkinmi?

Ha. Nikoh nikohlanuvchilarning doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tganligidan qat'i nazar FHDYo organlari tomonidan qayd etiladi (OKning 212-moddasi).

Bir oy kutmasdan nikohdan o'tish mumkinmi?

Ha. Uzrli sabablar bo'lsa, FHDYo organi bir oy o'tmasdan nikoh tuzishga ruxsat berishi mumkin, homiladorlik, bola tug'ilishi yoki tarafning kasalligi kabi alohida hollarda esa nikoh ariza berilgan kuni tuzilishi mumkin (OKning 13-moddasi).

Nikohdan oldin tibbiy ko'rik majburiymi?

Nikohlanuvchilar davlat sog'liqni saqlash muassasalarida bepul tibbiy ko'rikdan o'tadilar. Ellik yoshdan oshganlar uchun va alohida hollarda (homiladorlik, bola tug'ilishi, kasallik) ko'rik faqat ularning roziligi bilan o'tkaziladi (OKning 17-moddasi).

FHDYoda qayd etilmagan nikoh o'qish kuchga egami?

Yo'q. Diniy rasm-rusumlarga binoan tuzilgan nikoh huquqiy ahamiyatga ega emas (OKning 13-moddasi). Nikohi qayd etilmagan shaxslar o'rtasida nikoh o'qish diniy marosimini o'tkazish ma'muriy javobgarlikka sabab bo'ladi (MJtKning 47³-moddasi).

18 yoshga to'lmasdan turmushga chiqish mumkinmi?

Faqat alohida hollarda: homiladorlik, bola tug'ilishi yoki emansipatsiya bo'lsa, tuman (shahar) hokimi nikohlanuvchilarning iltimosiga ko'ra nikoh yoshini ko'pi bilan bir yilga kamaytirishi mumkin (OKning 15-moddasi).

Rasmiy manbalar

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.

Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.

Bu qonun sizning vaziyatingizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

Vaziyatingizni Traffic Law AI'ga yozing: u uni O'zbekiston qonunlari bo'yicha tahlil qiladi, normalarni ko'rsatadi va keyingi qadamni aytadi.

Masalan, shunday so'rang:«Kuyovim boshqa davlat fuqarosi. Nikohni O'zbekistonda qayd ettirish uchun bizga qanday hujjatlar kerak?»