• Hujjatlar •

O'zbekiston fuqaroligini qanday olish mumkin va ikki fuqarolikka ruxsat bormi

Yangilangan: 9-noyabr, 2026-yilRasmiy manbalar bilan solishtirilganTayyorladi: Traffic Law yuridik tahririyati

Qisqacha

O'zbekiston fuqaroligi tug'ilganlik bo'yicha, farzandlikka olinganda, fuqarolikka qabul qilish yoki uni tiklash orqali olinadi. Chet ellik umumiy tartibda qabul qilinadi, agar u avvalgi fuqarolikdan chiqqan, yashash guvohnomasi olingan kundan O'zbekistonda uzluksiz besh yil yashab kelayotgan, qonuniy daromadga ega, Konstitutsiyaga rioya etish majburiyatini olgan va davlat tilini muloqot darajasida bilsa; O'zbekistonda fuqaro bo'lgan to'g'ri tutashgan oldingi qarindoshi yashaydigan vatandoshlar uchun besh yil talabisiz soddalashtirilgan tartib bor. O'zbekistonda ikki fuqarolik tan olinmaydi, chet davlat pasportini ixtiyoriy olish esa O'zbekiston fuqaroligini yo'qotishga olib keladi. Iltimosnoma shaxsan ichki ishlar organiga yoki konsullikka beriladi, qarorni Prezident farmon bilan qabul qiladi, umumiy muddat bir yildan oshmaydi.

Umumiy tartibda yashash muddati: Yashash guvohnomasi olingan kundan uzluksiz 5 yil
Ikki fuqarolik: Tan olinmaydi (Qonunning 12-moddasi)
Qarorni kim qabul qiladi: O'zbekiston Respublikasi Prezidenti farmon bilan
Umumiy ko'rib chiqish muddati: Bazaga kiritilgan kundan 1 yildan oshmaydi
Yashashni uzmaydigan chiqishlar: Bir yilda jami 183 kundan oshmasa

Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

AI yuristdan so'rash

Kim O'zbekiston fuqarosi hisoblanadi

Fuqarolik masalalari 2020-yil 13-martdagi O'RQ-610-son «O'zbekiston Respublikasining fuqaroligi to'g'risida»gi Qonun bilan tartibga solinadi. Fuqarolik butun mamlakat uchun yagona va qanday olinganidan qat'i nazar hamma uchun teng; Qoraqalpog'iston Respublikasi fuqarosi bir vaqtning o'zida O'zbekiston fuqarosi hisoblanadi (4-modda).

1992-yil 28-iyul holatiga O'zbekistonda doimiy yashagan va chet davlat fuqaroligiga ega bo'lmagan shaxslar, Qonun kuchga kirgan kunda fuqarolikka ega bo'lganlar va uni Qonunga muvofiq olganlar fuqaro hisoblanadi (5-modda).
2005-yil 1-yanvargacha doimiy yashash joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tgan fuqaroligi bo'lmagan shaxs xohishiga ko'ra fuqaro deb tan olinadi; O'zbekistonda kamida 15 yil doimiy yashab, shu davrda chet davlat fuqaroligiga ega bo'lmagan shaxs ham fuqaro deb tan olinadi (6-modda). Hujjatlar bo'lmasa, bu faktlarni sud orqali aniqlash mumkin.
Fuqarolikni pasport, fuqaroning ID-kartasi yoki fuqarolik ko'rsatilgan boshqa hujjat tasdiqlaydi (7-modda).
Chet ellik bilan nikohdan o'tish va uni bekor qilish, shuningdek xorijda yashash fuqarolikni o'zgartirmaydi (8, 9-moddalar).

Tug'ilganlik bo'yicha fuqarolik

Bola qayerda tug'ilganidan qat'i nazar, tug'ilgan paytda ota-onasining ikkalasi (yolg'iz ota yoki ona) O'zbekiston fuqarosi bo'lsa yoki ulardan biri fuqaro, ikkinchisi fuqaroligi bo'lmagan shaxs yoxud bedarak yo'qolgan deb topilgan bo'lsa, O'zbekiston fuqaroligini oladi (14-modda). Ikkinchi ota yoki ona chet el fuqarosi bo'lsa, fuqarolik faqat fuqaro bo'lgan ota yoki onaning yoxud boshqa qonuniy vakilning iltimosnomasiga ko'ra olinadi.

O'zbekistonda fuqaroligi bo'lmagan ota-onadan tug'ilgan bola va ota-onasi noma'lum bo'lgan, mamlakat hududida topilgan bola O'zbekiston fuqarosi hisoblanadi (14-modda). Ikki chet el fuqarosidan O'zbekistonda tug'ilgan bola esa tug'ilganlik bo'yicha fuqarolikni olmaydi (15-modda). Xorijda tug'ilgan bolaning fuqaroligini rasmiylashtirish alohida materialda batafsil yoritilgan.

O'zbekiston fuqaroligini qanday olish mumkin: qabulning uch turi

Fuqarolikka qabul qilish umumiy, soddalashtirilgan va alohida tartibda amalga oshiriladi (18-modda). Har bir tartibning talablari turlicha.

Umumiy tartib (19-modda): chet davlat fuqaroligidan chiqish rasmiylashtirilgan; yashash guvohnomasi olingan kundan iltimosnoma berilgan kungacha uzluksiz besh yil doimiy yashash; tirikchilikning qonuniy manbai; Konstitutsiyaga rioya etish majburiyati; davlat tilini muloqot uchun zarur darajada bilish. Til bilish darajasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan nizom bo'yicha aniqlanadi.
Agar bir yil ichida xorijga chiqishlar jami 183 kundan oshmasa, yashash muddati uzluksiz hisoblanadi (19-modda).
Besh yil talabi O'zbekistonda tug'ilgan va yashab kelayotgan fuqaroligi bo'lmagan shaxsga, shuningdek O'zbekiston fuqarosi bilan nikohda bo'lib, nikohdan keyin turmush o'rtog'i bilan O'zbekistonda uzluksiz uch yil yashab kelayotgan fuqaroligi bo'lmagan shaxsga tatbiq etilmaydi (19-modda).
Soddalashtirilgan tartib (20-modda) vatandosh uchun: unda O'zbekistonda yashaydigan va uning fuqarosi bo'lgan kamida bitta to'g'ri tutashgan oldingi qarindoshi (masalan, ota, ona, bobo) bo'lishi, qonuniy daromad manbai, Konstitutsiyaga rioya etish majburiyati va til bilishi kerak. Ilm-fan, texnika, madaniyat va sportda katta yutuqlarga ega yoki mamlakat uchun manfaatli kasb egalariga nisbatan qarindosh talabi hisobga olinmasligi mumkin.
Alohida tartib (21-modda): Prezident milliy manfaatlardan kelib chiqib, 19 va 20-moddalar talablarini qo'llamasdan fuqarolik berishi mumkin.

Soddalashtirilgan tartibda avval avvalgi fuqarolikdan chiqish sharti bilan fuqarolik berish to'g'risida kafolat xati beriladi. U bir yil amal qiladi, Fuqarolik masalalari komissiyasining qarori bilan yana bir yilga uzaytirilishi mumkin. Qabul qilish to'g'risidagi farmon ariza beruvchi chet davlat fuqaroligidan chiqqanligi haqidagi hujjatni taqdim etgandan keyin chiqariladi (20-modda).

Sobiq fuqaro fuqarolik tugatilish sabablarini ko'rsatib, uni tiklashni so'rashi mumkin. Agar fuqarolik chet davlat organlarida xizmat qilgani yoki davlat manfaatlariga jiddiy zarar yetkazgani sababli yo'qotilgan bo'lsa, tiklash mumkin emas; tiklashga faqat bir marta yo'l qo'yiladi (22-modda).

O'zbekistonda ikki fuqarolik

O'zbekiston fuqarolarining chet davlat fuqaroligiga mansubligi O'zbekistonda tan olinmaydi (12-modda). Prezident fuqarolikdan chiqish yoki uni yo'qotish to'g'risida qaror qabul qilguniga qadar ikkinchi pasportga ega fuqaro O'zbekiston fuqarosining majburiyatlari va javobgarligidan ozod bo'lmaydi.

Fuqaro boshqa davlat fuqaroligini ixtiyoriy ravishda olsa, O'zbekiston fuqaroligi yo'qotiladi (25-moddaning «d» bandi). Ichki ishlar organlari va konsulliklar bunday holatlarni idoralar ma'lumotlari va murojaatlar asosida aniqlaydi (30-modda).
Bola chet davlat fuqaroligini tug'ilganlik bo'yicha yoki chet ellik ota-onasining fuqaroligi asosida olgan bo'lsa, 21 yoshga to'lguniga qadar undan chiqishni rasmiylashtirishi kerak, aks holda O'zbekiston fuqaroligi yo'qotiladi (25-moddaning «e» bandi; 31-modda).
Chet ellik umumiy va soddalashtirilgan tartibda qabul qilinishi uchun avvalgi fuqarolikdan chiqishi shart (19, 20-moddalar).

Fuqarolikdan chiqish va uni yo'qotish

Fuqarolik o'z iltimosnomasiga ko'ra chiqish yoki yo'qotish natijasida tugatiladi (23, 24-moddalar). Yo'qotish asoslari 25-moddada sanab o'tilgan:

chet davlatning harbiy xizmatiga, xavfsizlik, huquqni muhofaza qiluvchi yoki hokimiyat organlariga xizmatga kirish;
xorijda doimiy yashab, yetti yil davomida uzrli sababsiz doimiy konsullik hisobiga turmaslik;
fuqarolikka bila turib yolg'on ma'lumotlar yoki soxta hujjatlar asosida qabul qilinish;
chet davlat foydasiga faoliyat yoki tinchlik va xavfsizlikka qarshi jinoyatlar bilan jamiyat va davlat manfaatlariga jiddiy zarar yetkazish;
chet davlat fuqaroligini ixtiyoriy olish;
voyaga yetmagan yoshda olingan chet davlat fuqaroligidan 21 yoshgacha chiqmaslik.

Xorijda yashab, yetti yillik muddatni o'tkazib yuborgan fuqaro konsullikka doimiy konsullik hisobiga qo'yish to'g'risida ariza bilan murojaat qilishi mumkin. Uzrli sabablar — kasallik, yashab turgan mamlakatda konsullik yo'qligi va fuqaroga bog'liq bo'lmagan boshqa holatlar mavjud bo'lsa, konsullik hujjatlarni qabul qilishi mumkin (27-modda). Bir kishining fuqarolikni yo'qotishi uning turmush o'rtog'i va farzandlarining fuqaroligini o'zgartirmaydi (25-modda).

Iltimosnoma qayerga beriladi va qancha ko'rib chiqiladi

Fuqarolikka qabul qilish, uni tiklash yoki undan chiqish to'g'risidagi iltimosnoma Prezident nomiga shaxsan beriladi: O'zbekistonda yashovchilar — doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyidagi ichki ishlar organiga, xorijda yashovchilar — konsullik muassasasiga. Kasallik yoki konsullik yo'qligida notarial tasdiqlangan iltimosnoma ishonchli shaxs orqali berilishi mumkin (37-modda).
Ichki ishlar organi yoki konsullik uch ish kuni ichida hujjatlarni tekshiradi va qo'shimcha hujjat talab qilishi mumkin. Iltimosnoma barcha hujjatlar taqdim etilgan paytdan ko'rib chiqishga qabul qilingan hisoblanadi (40-modda).
Ro'yxatdan o'tkazilgandan keyin uch ish kuni ichida talabnoma Idoralararo ma'lumotlar bazasiga kiritiladi; tekshiruv va xulosa — bir oy, zarur bo'lsa yana bir oygacha uzaytiriladi; umumiy muddat — talabnoma kiritilgan sanadan bir yildan oshmaydi (41-modda).
Qarorni Prezident farmon bilan qabul qiladi, u imzolangan kundan kuchga kiradi (4-modda). Ariza beruvchi qaror haqida 15 kunlik muddatda xabardor qilinadi (50-modda).
Yangi fuqaroga ichki ishlar organi ID-karta, konsullik esa xorijga chiqish uchun biometrik pasport beradi. Fuqarolikdan chiqqan shaxsga fuqarolik tugatilganligi haqida ma'lumotnoma, O'zbekistonda doimiy yashovchiga esa yashash guvohnomasi beriladi (51-modda).

Ariza beruvchining davlat oldida bajarilmagan majburiyatlari yoki mulkiy majburiyatlari bo'lsa, u qidiruvda bo'lsa, ayblanuvchi sifatida jinoiy javobgarlikka tortilgan yoki jazoni o'tayotgan bo'lsa, yolg'on ma'lumot taqdim etsa yoxud bu davlat xavfsizligi manfaatlariga zid bo'lsa, ko'rib chiqish tugatiladi. Bunda to'langan davlat boji yoki konsullik yig'imi qaytarilmaydi, qayta murojaat esa bir yildan keyin qabul qilinadi (42-modda).

Bu kimlarga tegishli

O'zbekiston fuqaroligini olmoqchi bo'lgan yashash guvohnomasiga ega chet el fuqarolari va fuqaroligi bo'lmagan shaxslar.
Ota-onasi, bobosi yoki buvisi O'zbekiston fuqarosi bo'lib, mamlakatda yashaydigan xorijdagi vatandoshlar.
Ikkinchi pasport olgan yoki olmoqchi bo'lgan O'zbekiston fuqarolari va xorijda uzoq yashayotgan migrantlar.
Tug'ilganlik bo'yicha chet davlat fuqaroligiga ega bolalarning ota-onalari.

Traffic Law yuristi bahosi

Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.

Eng katta xato — ikkinchi pasportni zararsiz deb hisoblash. Qonun ikki fuqarolikni tan olmaydi va chet davlat fuqaroligini ixtiyoriy olish O'zbekiston fuqaroligini yo'qotishning bevosita asosidir. Boshqa davlatning pasportini olishni rejalashtirsangiz, mulk, meros va O'zbekistonga kirish bilan bog'liq oqibatlarni oldindan baholang.

Umumiy tartibda qabul qilishda uzluksizlik muhim: besh yil yashash guvohnomasi olingan kundan hisoblanadi, yiliga 183 kundan ortiq xorijda bo'lish esa muddatni uzadi. Chegarani kesib o'tgan sanalar va qonuniy daromad haqidagi hujjatlarni saqlang — qonuniy tirikchilik manbaini tasdiqlovchi hujjatsiz iltimosnoma ko'rib chiqishga qabul qilinmaydi.

Xorijda uzoq yashayotganlar doimiy konsullik hisobiga turishi kerak: yetti yil uzrli sababsiz hisobda turmaslik fuqarolikni yo'qotishga asos bo'ladi. Muddat o'tib ketgan bo'lsa, sabablar va dalillar bilan konsullikka murojaat qiling. Fuqaro deb tan olishni rad etish yoki pasportni olib qo'yish kabi murakkab holatlarni Traffic Law yuristi bilan yoki Traffic Law AI'da tahlil qilish mumkin.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

O'z tartibingizni aniqlang
Umumiy — yashash guvohnomasi bilan besh yil yashaganda; soddalashtirilgan — vatandosh bo'lsangiz va O'zbekistonda fuqaro bo'lgan to'g'ri tutashgan oldingi qarindoshingiz bo'lsa; tan olish — 2005-yilgacha ro'yxatdan o'tgan yoki 15 yil yashagan fuqaroligi bo'lmagan shaxslar uchun.
Avvalgi fuqarolikdan chiqing
Umumiy tartibda chiqish oldindan rasmiylashtirilgan bo'lishi kerak, soddalashtirilgan tartibda esa bir yil amal qiladigan kafolat xati olingandan keyin.
Hujjatlarni yig'ing
Anketa, pasport yoki ID-karta (yashash guvohnomasi), nikoh va bolalarning tug'ilganlik haqidagi guvohnomalari, qonuniy tirikchilik manbaini tasdiqlovchi hujjat; soddalashtirilgan tartibda yana o'zingizning tug'ilganlik guvohnomangiz, qarindoshning hujjati va sudlanganlik haqida ma'lumotnoma.
Iltimosnomani shaxsan bering
Yashash yoki turgan joyingizdagi ichki ishlar organiga, xorijda esa O'zbekiston konsulligiga. Iltimosnoma va hujjatlarni sanasini ko'rsatib imzolang.
Farmonni kuting va hujjat oling
Umumiy muddat — bir yilgacha. Prezident farmonidan keyin 15 kun ichida sizga xabar beriladi, so'ng ID-karta yoki biometrik pasport rasmiylashtiriladi.

Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi

Anketa
Pasport yoki ID-karta (yashash guvohnomasi)
Nikoh yoki nikohni bekor qilish haqidagi guvohnoma
Iltimosnomada ko'rsatilgan bolaning tug'ilganlik haqidagi guvohnomasi
Qonuniy tirikchilik manbaini tasdiqlovchi hujjat
Soddalashtirilgan tartibda: ariza beruvchining tug'ilganlik haqidagi guvohnomasi, fuqaro qarindoshning pasporti yoki ID-kartasi (yoki vazirlik iltimosnomasi), sudlanganlik bor yoki yo'qligi haqida hujjat
Fuqarolikdan chiqishda: O'zbekistonda yashovchi turmush o'rtog'i, ota-onasi va qaramog'idagilarning mulkiy da'volari yo'qligi haqidagi notarial arizalari

Muddatlar

Qabulda hujjatlarni tekshirish: 3 ish kuni
Talabnomani tekshirish va xulosa: 1 oy, 1 oygacha uzaytirish
Umumiy ko'rib chiqish muddati: 1 yildan oshmaydi
Qaror haqida xabardor qilish: Farmon kuchga kirgan kundan 15 kun
Kafolat xati (soddalashtirilgan tartib): 1 yil, yana 1 yilga uzaytirish
Tugatilgandan keyin qayta murojaat: 1 yildan keyin

Xavflar va muhim jihatlar

Chet davlat pasportini ixtiyoriy olganda O'zbekiston fuqaroligini yo'qotish.
Xorijda doimiy yashab, yetti yil uzrli sababsiz konsullik hisobiga turmaganda fuqarolikni yo'qotish.
Tug'ilganlik bo'yicha chet davlat fuqaroligiga ega bola 21 yoshgacha undan chiqmasa, fuqarolikni yo'qotish.
Davlat oldida qarzdorlik, qidiruv yoki yolg'on ma'lumotlarda iltimosnomani ko'rib chiqish davlat boji qaytarilmagan holda tugatiladi.
Qonunni buzib olingan pasport yoki ID-karta olib qo'yiladi; fuqarolikka mansublik haqidagi nizo sudda hal qilinadi.

Misol: fuqaroligi bo'lmagan turmush o'rtog'iga fuqarolik

Aygerim O'zbekistonda yashash guvohnomasiga ega fuqaroligi bo'lmagan shaxs. U O'zbekiston fuqarosiga turmushga chiqqan va eri bilan Toshkentda uch yildan beri yashaydi, ammo yashash guvohnomasini ham uch yil oldin olgan, shuning uchun besh yil kutishi kerak deb o'ylaydi.

Qanday harakat qilish kerak

O'zbekiston fuqarosi bilan nikohda bo'lgan va nikohdan keyin turmush o'rtog'i bilan uzluksiz uch yil O'zbekistonda yashab kelayotgan fuqaroligi bo'lmagan shaxsga besh yil talabi qo'llanilmaydi (19-modda). Aygerim anketa, yashash guvohnomasi, nikoh guvohnomasi va daromad haqidagi hujjatni yig'adi, o'zbek tilini bilishini belgilangan tartibda tasdiqlaydi va yashash joyidagi ichki ishlar organiga iltimosnomani shaxsan topshiradi. Ko'rib chiqish bir yildan oshmaydi, farmondan keyin u fuqaroning ID-kartasini oladi.

Ko'p beriladigan savollar

O'zbekistonda ikki fuqarolikka ruxsat berilganmi?

Yo'q. O'zbekiston fuqarolarining chet davlat fuqaroligiga mansubligi tan olinmaydi («Fuqarolik to'g'risida»gi Qonunning 12-moddasi). Chet davlat fuqaroligini ixtiyoriy olish O'zbekiston fuqaroligini yo'qotish asosidir (25-modda). Prezidentning yo'qotish haqidagi qaroriga qadar ikkinchi pasport egasi O'zbekiston fuqarosi sifatidagi majburiyatlarini saqlab qoladi.

Chet el fuqarosi O'zbekiston fuqaroligini qanday oladi?

Umumiy tartibda avvalgi fuqarolikdan chiqishni rasmiylashtirish, yashash guvohnomasi olingan kundan O'zbekistonda uzluksiz besh yil yashash, qonuniy daromadga ega bo'lish, Konstitutsiyaga rioya etish majburiyatini olish va davlat tilini muloqot darajasida bilish kerak (19-modda). Iltimosnoma ichki ishlar organiga shaxsan beriladi (37-modda).

Kim O'zbekiston fuqaroligini soddalashtirilgan tartibda olishi mumkin?

Vatandosh — kamida bitta to'g'ri tutashgan oldingi qarindoshi O'zbekistonda yashaydigan va uning fuqarosi bo'lgan chet el fuqarosi yoki fuqaroligi bo'lmagan shaxs. Qonuniy daromad, Konstitutsiyaga rioya etish majburiyati va til bilish ham talab qilinadi (20-modda). Besh yil yashash shart emas, lekin kafolat xatidan keyin avvalgi fuqarolikdan chiqish kerak.

Fuqarolik arizasi qancha vaqt ko'rib chiqiladi?

Hujjatlarni tekshirish — uch ish kuni, talabnomani tekshirish va xulosa — bir oy, zarur bo'lsa yana bir oyga uzaytiriladi, umumiy muddat — Idoralararo ma'lumotlar bazasiga kiritilgan kundan bir yildan oshmaydi (40, 41-moddalar). Qarorni Prezident farmon bilan qabul qiladi.

O'zbekiston fuqaroligidan qanday chiqish mumkin?

Prezident nomiga iltimosnomani ichki ishlar organiga yoki xorijda yashasangiz konsullikka shaxsan bering (24, 37-moddalar). Anketa, pasport yoki ID-karta, nikoh va bolalarning tug'ilganlik guvohnomalarini, O'zbekistonda turmush o'rtog'ingiz, ota-onangiz yoki qaramog'ingizdagilar yashasa — ularning mulkiy da'vo yo'qligi haqidagi notarial arizalarini ilova qiling (39-modda). Qarordan keyin fuqarolik tugatilganligi haqida ma'lumotnoma beriladi (51-modda).

Xorijda uzoq yashasam, O'zbekiston fuqaroligini yo'qotamanmi?

Xorijda yashashning o'zi fuqarolikni tugatmaydi (9-modda). Biroq xorijda doimiy yashab, yetti yil davomida uzrli sababsiz doimiy konsullik hisobiga turmagan shaxs fuqarolikni yo'qotadi (25-modda). Uzrli sabablar bo'lsa, konsullik hisobga qo'yish uchun hujjatlarni keyinroq ham qabul qilishi mumkin (27-modda).

Rasmiy manbalar

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.

Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.

Bu qonun sizning vaziyatingizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

Vaziyatingizni Traffic Law AI'ga yozing: u uni O'zbekiston qonunlari bo'yicha tahlil qiladi, normalarni ko'rsatadi va keyingi qadamni aytadi.

Masalan, shunday so'rang:«Men Rossiyada yashash guvohnomasi bilan yashayman va Rossiya pasportini olmoqchiman. O'zbekiston fuqaroligim va Toshkentdagi kvartiram bilan nima bo'ladi?»