Qisqacha
Fuqarolik ishi bo'yicha hali qonuniy kuchga kirmagan hal qiluv qarori ustidan u qabul qilingan kundan boshlab bir oy ichida (soddalashtirilgan ish yuritishda — 10 kun) apellyatsiya tartibida shikoyat qilinadi. Shikoyat viloyat sudi (fuqarolik ishlari bo'yicha sudlov hay'ati) nomiga yo'llanadi, lekin qarorni chiqargan sud orqali beriladi. Apellyatsiya bo'lmagan bo'lsa, kuchga kirgan qaror ustidan olti oy ichida kassatsiya shikoyati, apellyatsiya yoki kassatsiyadan keyin esa bir yil ichida taftish tartibida shikoyat berish mumkin. Shikoyat uchun boj — da'vo berilganda to'langan stavkaning 50 foizi.
- Apellyatsiya
- Qaror qabul qilingan kundan 1 oy
- Kassatsiya
- Qaror kuchga kirgan kundan 6 oy
- Taftish
- Qaror kuchga kirgan kundan 1 yil
- Davlat boji
- Da'vo stavkasining 50 foizi
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Sudning hal qiluv qarori, agar ustidan shikoyat qilinmagan bo'lsa, apellyatsiya shikoyati berish muddati o'tganidan keyin qonuniy kuchga kiradi. Shikoyat berilgan bo'lsa, qaror bekor qilinmasa, apellyatsiya sudi ishni ko'rganidan keyin kuchga kiradi (FPKning 264-moddasi). Shuning uchun apellyatsiya davomida qaror umumiy qoidaga ko'ra ijro etilmaydi, darhol ijro etiladigan qarorlar — masalan, aliment, uch oydan oshmagan ish haqi, ishga tiklash haqidagi qarorlar bundan mustasno (FPKning 266-moddasi).
Apellyatsiya tartibida taraflar, ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslar, shuningdek ishga jalb qilinmagan, ammo huquq va majburiyatlari sud tomonidan hal qilingan shaxslar shikoyat berishi mumkin (FPKning 383-moddasi). Sud qaror nusxasini ishtirokchilarga u chiqarilgan kundan boshlab besh kundan kechiktirmay buyurtma xat bilan, tilxat orqali yoki elektron shaklda yuboradi (FPKning 270-moddasi).
Apellyatsiya: muddat, qayerga va qanday beriladi
- Muddat — qaror qabul qilingan kundan boshlab bir oy; soddalashtirilgan ish yuritish, davlat yerini o'zboshimchalik bilan egallash va o'zboshimchalik bilan qurilgan imoratni buzish haqidagi ishlarda — 10 kun (FPKning 385¹-moddasi).
- Muddat nusxa olingan kundan emas, qaror qabul qilingan kundan hisoblanadi. U oxirgi oyning tegishli sanasida tugaydi; oxirgi kun soat 24 gacha pochtaga topshirilgan yoki elektron yuborilgan shikoyat muddatida berilgan hisoblanadi (FPKning 152-moddasi).
- Shikoyat viloyat (Toshkent shahar) sudi yoki Qoraqalpog'iston Respublikasi sudining fuqarolik ishlari bo'yicha sudlov hay'ati nomiga yo'llanadi (FPKning 384-moddasi), ammo qarorni chiqargan sudga beriladi. U shikoyatni ish bilan birga besh kun ichida apellyatsiya sudiga yuborishi shart (FPKning 385-moddasi).
- O'tkazib yuborilgan muddatni, agar iltimosnoma qaror qabul qilingan kundan boshlab uch oydan kechiktirmay berilgan va sabab uzrli deb topilgan bo'lsa, apellyatsiya sudi sudyasi tiklashi mumkin (FPKning 385¹-moddasi).
Shikoyatda yo'llanayotgan sud; F.I.Sh. va manzilingiz; ish raqami, qaror sanasi va uni chiqargan sud; qaror nimada noto'g'ri ekani; iltimosingiz va ilovalar ro'yxati ko'rsatiladi (FPKning 386-moddasi). Unga davlat boji va pochta xarajatlari to'langanligi hujjati, vakil imzolagan bo'lsa — ishonchnoma ilova qilinadi. Qog'oz shikoyat ish ishtirokchilari soniga teng nusxalar bilan beriladi, elektron shikoyat uchun nusxa kerak emas (FPKning 387-moddasi).
Ish beruvchining xodimni ishga tiklash haqidagi qaror ustidan apellyatsiya shikoyati faqat shu qaror ijro etilganligi haqidagi hujjat ilova qilingan taqdirda qabul qilinadi (FPKning 387-moddasi).
Apellyatsiya sudi shikoyatni qanday ko'radi
- Shikoyatni qabul qilish masalasi u kelib tushgan kundan boshlab besh kun ichida hal qilinadi (FPKning 388-moddasi).
- Shikoyat ish yuritishga qabul qilingan kundan boshlab bir oy ichida ko'riladi; alohida hollarda muddat ko'pi bilan bir oyga uzaytiriladi (FPKning 395-moddasi).
- Sud qarorning qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini to'liq hajmda tekshiradi, yangi dalillarni o'rganishi va yangi faktlarni aniqlashi mumkin (FPKning 396-moddasi).
- Natijada sud qarorni o'zgarishsiz qoldiradi, to'liq yoki qisman bekor qilib, yangi qaror chiqaradi, uni o'zgartiradi, ish yuritishni tugatadi yoki arizani ko'rmasdan qoldiradi (FPKning 399-moddasi).
Kassatsiya va taftish
- Kassatsiya shikoyati qonuniy kuchga kirgan va apellyatsiya tartibida ko'rilmagan qaror ustidan beriladi (FPKning 403-moddasi). Muddat — qaror kuchga kirgan kundan boshlab olti oy; o'tkazib yuborilgan muddat, agar iltimosnoma u tugaganidan keyin uch oydan kechiktirmay berilsa, tiklanishi mumkin (FPKning 405¹-moddasi). U ham qarorni chiqargan sud orqali beriladi (FPKning 405-moddasi) va bir oy ichida, zarur bo'lsa yana bir oy uzaytirilib ko'riladi (FPKning 415-moddasi).
- Taftish tartibidagi shikoyat apellyatsiya yoki kassatsiyada ko'rilgan qaror, shuningdek shu sudlarning ajrimlari ustidan beriladi (FPKning 419⁴-moddasi). Muddat — birinchi instansiya sudi qarori kuchga kirgan kundan boshlab bir yil (FPKning 419⁶-moddasi).
- Apellyatsiya, kassatsiya va taftish shikoyatlari uchun boj — da'vo berilganda to'lanadigan stavkaning 50 foizi; mulkiy nizolarda u nizolashilayotgan summadan hisoblanadi («Davlat boji to'g'risida»gi Qonun ilovasining 1-bandi).
Bu kimlarga tegishli
- Birinchi instansiya sudi qaroriga rozi bo'lmagan fuqarolik ishi taraflari.
- Ishga jalb qilinmagan, ammo qaror huquqlariga daxl qilgan shaxslar.
- Apellyatsiya muddatini o'tkazib yuborib, qayta ko'rishning boshqa yo'llarini izlayotganlar.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
Eng ko'p uchraydigan xato — apellyatsiya uchun bir oyni qaror nusxasi olingan sanadan hisoblash. Qonun uni qaror qabul qilingan kundan hisoblaydi, shuning uchun nusxa kech kelsa, vaqt kamroq qoladi. Nusxani e'lon qilingandan keyin darhol so'rang va pochtani kutmasdan shikoyat tayyorlashni boshlang.
Apellyatsiya — ishni to'laqonli qayta ko'rish: sud qarorni to'liq tekshiradi va yangi dalillarni qabul qilishi mumkin. Shuning uchun shikoyatda shunchaki norozilik bildirish emas, aniq xatolarni ko'rsatish muhim: sud qaysi dalillarni baholamagan, qaysi normani noto'g'ri qo'llagan, qaysi faktlarni noto'g'ri aniqlagan. Yangi dalillar bo'lsa, nega ular birinchi instansiyada bo'lmaganini tushuntiring.
Apellyatsiya muddati o'tkazib yuborilgan bo'lsa ham, hammasi yo'qolgan emas: uni tiklashni so'rash uchun uch oygacha vaqt bor, shuningdek qaror kuchga kirgandan keyin olti oy ichida kassatsiya mavjud. Biroq kassatsiya faqat ish apellyatsiyada ko'rilmagan bo'lsa mumkin, shuning uchun yo'lni ongli tanlang. Shikoyatni yurist bilan yoki Traffic Law AI'da tayyorlash mumkin.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Qaror nusxasini oling
Sud uni besh kun ichida yuboradi, ammo vaqt yo'qotmaslik uchun nusxani e'lon qilingandan keyin darhol so'ragan ma'qul.
Muddatning oxirgi kunini belgilang
Qaror qabul qilingan kundan bir oy (soddalashtirilgan ish yuritishda — 10 kun). Shikoyatni oxirgi kun soat 24 gacha pochta yoki elektron orqali yuborish mumkin.
Sud xatolarini ifodalang
Qaysi holatlar noto'g'ri aniqlangan, qaysi dalillar hisobga olinmagan, qaysi normalar noto'g'ri qo'llangan. Nima so'rayotganingizni ko'rsating: bekor qilish, o'zgartirish yoki yangi qaror chiqarish.
Boj va pochta xarajatlarini to'lang
Da'vo stavkasining 50 foizi; mulkiy nizolarda — nizolashilayotgan summadan. Kvitansiyalarni ilova qiling.
Shikoyatni birinchi instansiya sudi orqali bering
Apellyatsiya sudi nomiga yo'llang, ammo qarorni chiqargan sudga topshiring. Qog'ozda berishda ish ishtirokchilari soniga teng nusxalar tayyorlang.
Ko'rib chiqilishini kuzating
Qabul qilish masalasi — 5 kun, ko'rish — bir oy. Apellyatsiya o'tkazib yuborilgan bo'lsa, muddatni tiklash yoki kassatsiya imkoniyatini baholang.
Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi
- Imzolangan apellyatsiya (kassatsiya) shikoyati
- Ish ishtirokchilari soniga teng nusxalar (qog'ozda berilganda)
- Davlat boji va pochta xarajatlari kvitansiyalari
- Shikoyatni vakil imzolasa — ishonchnoma
- Muddat o'tgan bo'lsa — uzrli sabab dalillari bilan muddatni tiklash haqida iltimosnoma
Muddatlar
- Apellyatsiya shikoyati
- Qaror qabul qilingan kundan 1 oy
- Soddalashtirilgan ish yuritishda apellyatsiya
- 10 kun
- Apellyatsiya muddatini tiklash
- Qarordan keyin 3 oydan kechiktirmay iltimosnoma
- Kassatsiya shikoyati
- Kuchga kirgan kundan 6 oy
- Taftish tartibida shikoyat
- Kuchga kirgan kundan 1 yil
Xavflar va muhim jihatlar
- Muddatni qaror sanasidan emas, nusxa olingan sanadan hisoblash — o'tkazib yuborishning keng tarqalgan sababi.
- Boj kvitansiyasi yoki vakil ishonchnomasisiz shikoyat qaytariladi.
- Uzrli sababsiz muddatni o'tkazib yuborish apellyatsiya huquqidan mahrum qiladi.
- Qaror apellyatsiyada ko'rilgan bo'lsa, kassatsiya mumkin emas.
Misol: qarzni undirish da'vosidagi qarorga e'tiroz
Tuman sudi 3 mart kuni Farhodning qarzni undirish haqidagi da'vosini qisman rad etdi. Qaror nusxasini u faqat 10 martda pochta orqali oldi va bir oy shu sanadan hisoblanadi, deb o'yladi.
Qanday harakat qilish kerak
Apellyatsiya muddati qaror qabul qilingan kundan hisoblanadi, shuning uchun oxirgi kun — 3 aprel. Farhod apellyatsiya shikoyatini viloyat sudining fuqarolik ishlari bo'yicha sudlov hay'ati nomiga yo'llab, tuman sudi orqali beradi, sud qaysi dalillarni baholamaganini ko'rsatadi, nizolashilayotgan summadan 50 foiz boj va pochta xarajatlari kvitansiyalarini ilova qiladi. Agar kechikkanida, uch oy ichida uzrli sabab dalillarini ilova qilib, muddatni tiklashni so'rashi mumkin edi.
Ko'p beriladigan savollar
Apellyatsiya shikoyati uchun necha kun beriladi?
Qaror qabul qilingan kundan boshlab bir oy, soddalashtirilgan ish yuritish va ayrim yer ishlari bo'yicha esa — 10 kun (FPKning 385¹-moddasi). Muddat nusxa olingan sanadan emas, qaror sanasidan hisoblanadi.
Apellyatsiya muddatini o'tkazib yuborsam nima qilaman?
Qaror qabul qilingan kundan boshlab uch oydan kechiktirmay va uzrli sabab bo'lsa, muddatni tiklash haqida iltimosnoma berish mumkin (FPKning 385¹-moddasi). Boshqa yo'l — apellyatsiya bo'lmagan bo'lsa, kuchga kirgan qaror ustidan olti oy ichida kassatsiya shikoyati (FPKning 403, 405¹-moddalari).
Apellyatsiya shikoyati qayerga beriladi?
Qarorni chiqargan sud orqali; u viloyat, Toshkent shahar sudi yoki Qoraqalpog'iston Respublikasi sudining fuqarolik ishlari bo'yicha sudlov hay'ati nomiga yo'llanadi (FPKning 384, 385-moddalari).
Apellyatsiyada yangi dalillar taqdim etish mumkinmi?
Ha. Apellyatsiya sudi qarorni to'liq hajmda tekshiradi, yangi dalillarni o'rganishi va yangi faktlarni aniqlashi mumkin (FPKning 396-moddasi).
Apellyatsiya ko'rilayotganda qaror ijro etiladimi?
Shikoyat qilingan qaror faqat apellyatsiya ko'rilgandan keyin kuchga kiradi (FPKning 264-moddasi). Darhol ijro etiladigan qarorlar — aliment, uch oygacha bo'lgan ish haqi, ishga tiklash va boshqalar bundan mustasno (FPKning 266-moddasi).
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — 383–388-moddalar — apellyatsiya shikoyatilex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — 395–399-moddalar — apellyatsiyada ko'rishlex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — 403–415-moddalar — kassatsiya shikoyatilex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi — 419⁴–419⁶-moddalar — taftish tartibilex.uz · 22-yanvar, 2018-yil
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat boji to'g'risida»gi Qonuni — ilovaning 1-bandi — sud qarori ustidan shikoyat uchun bojlex.uz · 6-yanvar, 2020-yil · ЗРУ-600
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.