Qisqacha
Transport vositasini boshqarish vaqtida telefondan foydalanganlik uchun MJtKning 128¹-moddasi ma'muriy ogohlantirish yoki 3 BHM (1 320 000 so'm) jarima nazarda tutadi. Istisno bitta — quloqchinlar yoki qo'llarni ishlatmasdan so'zlashish imkonini beradigan boshqa uskunalar orqali gaplashish. Bu qoidabuzarlik kameralar orqali qayd etiladi, uning uchun jarima ballari hisoblanmaydi. Salonning old qismidagi monitorda video ko'rish alohida jazolanadi — ogohlantirish yoki 1 BHM (440 000 so'm).
- Rulda telefon
- Ogohlantirish yoki 3 BHM
- Ruxsat etilgan
- Quloqchin va qo'lsiz so'zlashuv uskunalari
- Monitorda video
- Ogohlantirish yoki 1 BHM
- Kamera qayd etadimi
- Ha, MJtKning 128¹-moddasi bo'yicha
Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?
Qonunda nima deyilgan
Yo'l harakati qoidalari haydovchiga transport vositasini boshqarish paytida telefondan foydalanishni taqiqlaydi, telefondan quloqchinlar orqali va qo'llarni ishlatmasdan so'zlashuv olib borish imkonini beradigan boshqa uskunalar orqali foydalanish bundan mustasno. Shu yerda salonning old qismiga o'rnatilgan tele, videomonitordan dasturlarni tomosha qilish uchun foydalanish ham taqiqlangan (YHQning 12-bandi).
- Boshqarish vaqtida telefondan foydalanish, quloqchin va qo'lsiz uskunalar orqali so'zlashuv bundan mustasno, — ma'muriy ogohlantirish yoki 3 BHM (1 320 000 so'm) jarima (MJtKning 128¹-moddasi).
- Tele, videodasturlarni tomosha qilish uchun salon old qismidagi monitordan (displeydan) foydalanish — ogohlantirish yoki 1 BHM (440 000 so'm) jarima (MJtKning 128²-moddasi).
MJtKning 128¹-moddasi bo'yicha qoidabuzarlik maxsus avtomatlashtirilgan foto va video qayd etish vositalari orqali qayd etiladiganlar ro'yxatiga kiradi (MJtKning 17¹-moddasi). 128¹ va 128²-moddalar MJtK 34¹-moddasi ro'yxatida yo'q, shuning uchun ular uchun jarima ballari hisoblanmaydi.
Qonun taqiqni keng ifodalaydi — «telefondan foydalanish», istisnoni esa faqat qo'lsiz so'zlashuv uchun qiladi. Xabar yozish, ijtimoiy tarmoqlarni ko'rish yoki telefonni qulog'ingizga tutib gaplashish istisnoga kirmaydi.
Nima mumkin va nima mumkin emas
- Mumkin: simli yoki simsiz quloqchin, avtomobilning multimedia tizimi yoki qo'l ishlatishni talab qilmaydigan boshqa uskuna orqali gaplashish.
- Mumkin emas: telefonni qulog'ingizga tutish, xabar yozish va o'qish, lentani varaqlash, harakat paytida video ko'rish.
- Mumkin emas: salon old qismidagi monitorda, hatto u zavod tomonidan o'rnatilgan bo'lsa ham, tele va videodasturlarni ko'rish.
- Xavfsizroq yo'l — marshrutni oldindan tuzib, telefonni ushlagichga mahkamlash va yo'lda qo'lga olmaslik.
Qonun svetoforda yoki tirbandlikda to'xtab turish uchun alohida istisno qilmaydi: bu vaqtda ham haydovchi mashinani boshqarishda davom etadi. Shoshilinch javob berish yoki yozish kerak bo'lsa, ruxsat etilgan joyda to'xtagan ma'qul.
Telefon va yo'l harakatining boshqa ishtirokchilari
Piyodalarga ham chalg'ish taqiqlanadi: yo'lning qatnov qismida, shu jumladan piyodalar o'tish joyida harakatlanayotganda telefondan foydalanish, kitob o'qish, video ko'rish va audio eshitish ogohlantirish yoki BHMning uchdan bir qismi (146 667 so'm) miqdorida jarima bilan jazolanadi (MJtK 138-moddasining birinchi qismi).
Individual harakatlanish vositalarini, masalan elektrosamokatlarni boshqaradigan shaxslarga telefondan foydalanish hech qanday istisnosiz taqiqlanadi (YHQning 12¹-bandi).
Bu kimlarga tegishli
- Mexanik transport vositalarining barcha haydovchilari.
- Yo'lda ilovalar orqali buyurtma qabul qiladigan taksichilar va kuryerlar.
- Piyodalar va elektrosamokat foydalanuvchilari.
Traffic Law yuristi bahosi
Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.
«Ogohlantirish yoki jarima» sanksiyasi ishni ko'ruvchi organ jazoni qoidabuzarlik xususiyati, haydovchining shaxsi va yengillashtiruvchi holatlarni hisobga olib tanlashini anglatadi, chin ko'ngildan pushaymon bo'lishni esa qonun to'g'ridan-to'g'ri yengillashtiruvchi holat deb ataydi (MJtKning 30–31-moddalari). Qoidabuzarlik joyida aniqlansa, vaziyatni xotirjam tushuntiring va ochiq-oydin narsani inkor qilmang — bu jarima o'rniga ogohlantirish tanlanishiga yordam berishi mumkin.
Nizoli holatlar — telefon ushlagichda bo'lib, siz faqat ekranga tekkan bo'lsangiz yoki kamera suratida qo'lingizda boshqa narsa bo'lsa. Bu yerda dalillar hal qiladi: kadrning aniqligi, videoregistrator yozuvi, yo'lovchilar ko'rsatmasi. Suratda telefonni aniq ko'rib bo'lmasa, bu 10 kun ichida shikoyat uchun asos.
Kuryer va taksichilar buyurtmani faqat to'xtaganda qabul qiladigan tartib o'rnatgani ma'qul: tez-tez takrorlansa, jarimalar sezilarli summaga yig'iladi. Bir nechta qaror olgan bo'lsangiz va ularning bir qismiga shubha qilsangiz, vaziyatni yurist bilan yoki Traffic Law AI'da tahlil qilish mumkin.
Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich
Quloqchinni ulang
Quloqchin yoki avtomobil tizimi orqali qo'lsiz so'zlashuv — rulda gaplashishning yagona qonuniy usuli.
Telefonni safardan oldin tayyorlang
Marshrutni tuzing, telefonni ushlagichga mahkamlang va harakat vaqtida qo'lga olmang.
Yozish kerak bo'lsa, to'xtang
Xabar va quloqchinsiz qo'ng'iroqlar uchun to'xtash ruxsat etilgan joyda to'xtang.
Jarima kelsa
Suratni ko'ring. Unda telefon ko'rinmasa yoki rulda siz bo'lmagan bo'lsangiz, 10 kun ichida shikoyat bering; qoidabuzarlik bo'lsa — 15 kun ichida 50 foizini to'lang.
Muddatlar
- Qaror ustidan shikoyat
- Qaror nusxasi olingandan keyin 10 kun
- Jarimaning 50 foizini to'lash
- Qaror topshirilgan kundan 15 kun
- To'liq summani to'lash
- Qaror chiqarilgan kundan 60 kun
Xavflar va muhim jihatlar
- Kameralar qo'ldagi telefonni qayd etadi, qaror esa mashina mulkdoriga keladi.
- Svetoforda telefonni qulog'ingizga tutib gaplashish ham qoidabuzarlik deb baholanishi mumkin.
- Shikoyat jarimani chegirma bilan to'lash huquqidan mahrum qiladi.
- Telefonga chalg'ish YTH xavfini oshiradi, avariya oqibatlari esa jarimadan ancha jiddiyroq bo'lishi mumkin.
Misol: quloqchinsiz qo'ng'iroq
Nodira shahar bo'ylab ketayotib, telefonni qulog'iga tutib qo'ng'iroqqa javob berdi. Kamera qoidabuzarlikni qayd etdi va unga mashina mulkdori sifatida MJtKning 128¹-moddasi bo'yicha qaror keldi.
Qanday harakat qilish kerak
Rulda Nodiraning o'zi bo'lgan, quloqchinsiz gaplashish esa istisnoga kirmaydi, shuning uchun qarorni nizolashga asos yo'q. U qaror topshirilgan kundan boshlab 15 kun ichida jarimaning 50 foizini to'laydi va qolgan qismi kechiriladi (MJtKning 332¹-moddasi). Shundan keyin u telefonni mashinaning multimedia tizimiga ulaydi.
Ko'p beriladigan savollar
O'zbekistonda rulda telefon uchun jarima qancha?
MJtKning 128¹-moddasi bo'yicha ma'muriy ogohlantirish yoki 3 BHM (1 320 000 so'm) jarima. Bu qoidabuzarlik uchun jarima ballari hisoblanmaydi.
Rulda quloqchin orqali telefonda gaplashish mumkinmi?
Ha. Qonun va YHQning 12-bandi telefondan quloqchinlar va qo'llarni ishlatmasdan so'zlashish imkonini beradigan boshqa uskunalar orqali foydalanishga aniq ruxsat beradi.
Telefon uchun kamera orqali jarima solishadimi?
Ha. MJtKning 128¹-moddasi bo'yicha qoidabuzarlik maxsus avtomatlashtirilgan foto va video qayd etish vositalari orqali qayd etiladiganlar ro'yxatiga kiradi (MJtKning 17¹-moddasi).
Piyoda o'tish joyida telefondan foydalansa jarima bormi?
Ha. Qatnov qismida, shu jumladan piyodalar o'tish joyida harakatlanayotganda telefon va boshqa chalg'ituvchi vositalardan foydalanish ogohlantirish yoki BHMning uchdan bir qismi (146 667 so'm) miqdorida jarima bilan jazolanadi (MJtKning 138-moddasi).
Rasmiy manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 128¹, 128²-moddalar — rulda telefon va monitorlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 138-modda — piyodalarning qoidabuzarliklarilex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 17¹-modda — kamera orqali qayd etishlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
- Yo'l harakati qoidalari (Vazirlar Mahkamasining 172-son qarori) — YHQ 12, 12¹-bandlari — haydovchilarga taqiqlarlex.uz · 12-aprel, 2022-yil · № 172
- O'zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksi — 30–31-moddalar — jazo tanlash va yengillashtiruvchi holatlarlex.uz · 22-sentabr, 1994-yil
Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.