• Korporativ huquq •

O'zbekistonda MChJni qanday ochish mumkin

Yangilangan: 15-oktabr, 2026-yilRasmiy manbalar bilan solishtirilgan

Qisqacha

MChJni Davlat xizmatlari markazi ro'yxatdan o'tkazadi: Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali onlayn yoki shaxsan murojaat qilinganda, real vaqt rejimida, lekin 30 daqiqadan ko'p bo'lmagan muddatda (Davlat ro'yxatidan o'tkazish nizomining 2, 4-bandlari, 3-ilova). Ta'sis etish to'g'risidagi qaror, davlat tilidagi ustav (ikki va undan ortiq ishtirokchi bo'lsa — ta'sis shartnomasi ham) va 1 BHM davlat boji kerak. Qonun umumiy eng kam ustav kapitalini belgilamaydi, lekin hissalar ro'yxatdan o'tgandan keyin bir yil ichida to'liq qo'shilishi kerak («Mas'uliyati cheklangan jamiyatlar to'g'risida»gi Qonunning 15-moddasi).

Ro'yxatdan o'tkazish muddati: Real vaqtda, 30 daqiqadan oshmaydi
Davlat boji: 1 BHM (440 000 so'm)
Ishtirokchilar soni: 1 dan 50 gacha
Ustav kapitalini to'lash: Ro'yxatdan o'tgandan keyin 1 yil ichida

Bu aynan sizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

AI yuristdan so'rash

Qonunda nima deyilgan

2026-yil 22-iyuldan O'RQ-1137-son «Mas'uliyati cheklangan jamiyatlar to'g'risida»gi yangi Qonun amal qiladi. MChJ — bir yoki bir necha shaxs ta'sis etgan, ustav kapitali ulushlarga bo'lingan xo'jalik jamiyati; u davlat ro'yxatidan o'tgan paytdan yuridik shaxs maqomiga ega bo'ladi (Qonunning 3-moddasi).

Ishtirokchilar jismoniy va yuridik shaxslar bo'lishi mumkin; qonunchilikda boshqacha belgilanmagan bo'lsa, davlat organlari ishtirokchi bo'la olmaydi (Qonunning 8-moddasi).
MChJni bir kishi tashkil etishi mumkin, lekin bitta shaxsdan iborat boshqa jamiyat yagona ishtirokchi bo'la olmaydi, bitta aksiyadorli aksiyadorlik jamiyati bundan mustasno (Qonunning 8-moddasi).
Ishtirokchilar soni ellikdan oshmasligi kerak (Qonunning 8-moddasi).
To'liq nomda «mas'uliyati cheklangan jamiyat» so'zlari, qisqartirilgan nomda — shu so'zlar yoki «MChJ» qisqartmasi bo'lishi kerak (Qonunning 5-moddasi).

Ta'sis hujjatlari va ustav kapitali

Ta'sis etish to'g'risidagi qarorni muassislar yig'ilishda, yagona muassis esa yakka tartibda qabul qiladi. Ustav va pulsiz hissalarning pul bahosi bir ovozdan tasdiqlanadi; muassislar direktorni ham saylaydi (Qonunning 11-moddasi). Ta'sis hujjatlari — ta'sis shartnomasi va ustav; muassis bitta bo'lsa, ustavning o'zi yetarli (Qonunning 12-moddasi). Ta'sis shartnomasi ishtirokchilar tarkibi, ulushlar miqdori, hissalarni qo'shish tartibi va muddatlarini belgilaydi va davlat ro'yxatidan o'tkazilmaydi (Qonunning 13-moddasi), ustav esa ro'yxatdan o'tkaziladi (Qonunning 14-moddasi).

Ustav kapitalining umumiy eng kam miqdori yo'q; u ayrim faoliyat turlari uchun litsenziya talablarida belgilanishi mumkin (Qonunning 15-moddasi).
Pul, qimmatli qog'ozlar, ashyolar, mulkiy va pul bahosiga ega boshqa huquqlar hissa bo'lishi mumkin (Qonunning 16-moddasi).
Qiymati 10 000 BHMdan ortiq pulsiz hissani baholovchi tashkilot baholaydi (Qonunning 15-moddasi).
Har bir ishtirokchi hissasini ta'sis hujjatlaridagi muddatda, lekin ro'yxatdan o'tgandan keyin bir yildan kechiktirmay to'liq qo'shishi kerak (Qonunning 15-moddasi).
To'liq muomala layoqatiga ega har qanday jismoniy shaxs, shu jumladan ishtirokchi bo'lmagan shaxs direktor bo'lishi mumkin (Qonunning 42-moddasi).

Muassislar jamiyatni ta'sis etish bilan bog'liq va u ro'yxatdan o'tgunga qadar yuzaga kelgan majburiyatlar bo'yicha solidar javob beradi (Qonunning 11-moddasi). Bo'lajak MChJ nomidan ro'yxatdan o'tishdan oldin yirik shartnomalar tuzmang.

Ro'yxatdan o'tkazish tartibi

Ro'yxatdan o'tkazishni Davlat xizmatlari markazlari amalga oshiradi (Vazirlar Mahkamasining 66-son qarori bilan tasdiqlangan Tadbirkorlik subyektlarini davlat ro'yxatidan o'tkazish tartibi to'g'risidagi nizomning 2-bandi). Arizani Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali yoki shaxsan berish mumkin (Nizomning 4-bandi).

Firma nomi lotin alifbosidagi bo'sh nomlardan tanlanadi; tizim uni avtomatik tekshiradi va 60 kunga band qiladi (Nizomning 11-bandi).
So'rovnomaga davlat tilidagi ta'sis hujjatlari (Nizomning 12-bandi) elektron shaklda yoki PDF formatida skanerlangan holda ilova qilinadi (Nizomning 13-bandi).
Muassislar ikki va undan ortiq bo'lsa, har biri elektron pochtaga kelgan xabarnomani tasdiqlab, Yagona identifikatsiya tizimi yoki Face-ID orqali roziligini bildiradi (Nizomning 13-bandi).
MChJni ro'yxatdan o'tkazish uchun davlat boji — 1 BHM (440 000 so'm) («Davlat boji to'g'risida»gi Qonunga ilovaning 7-bandi). Kamida olti oy o'zini o'zi band qilgan bo'lsangiz, boj undirilmaydi (o'sha Qonunning 15-moddasi).
Ro'yxatdan o'tkazish real vaqt rejimida, lekin 30 daqiqadan oshmagan muddatda amalga oshiriladi; guvohnoma elektron shaklda beriladi (3-ilova, Nizomning 16-bandi).

Ro'yxatdan o'tgach, kompaniya bank hisobvarag'ini ochadi; bankka guvohnoma va ustav asl nusxalari kerak emas, banklar hisobvaraqni ro'yxatdan o'tkazish jarayonida masofadan ochishi mumkin (Nizomning 19-bandi). Muhr va shtamplar tayyorlash majburiy emas (Nizomning 20-bandi).

Soliq rejimi va ro'yxatdan o'tkazishni rad etish

Yangi yuridik shaxs ro'yxatdan o'tishda ko'rsatib, aylanmadan olinadigan soliqni ro'yxatdan o'tgan kundan tanlashi mumkin (SKning 462-moddasi). U yillik jami daromad bir milliard so'mdan oshmaguncha qo'llaniladi; ko'pchilik tarmoqlar uchun asosiy stavka — 4 foiz, chakana savdoda esa joylashgan joyga bog'liq (SKning 461, 467-moddalari).

Ro'yxatdan o'tkazish faqat Nizomning 40-bandidagi asoslar bo'yicha rad etilishi mumkin: boj to'lanmagani, hujjatlar to'liq emasligi, firma nomiga oid talablar buzilgani, manzil soliq va kadastr organlari bazalarida yo'qligi va boshqalar. Maqsadga muvofiq emasligi sababli rad etishga yo'l qo'yilmaydi (Nizomning 45-bandi), rad etish va muddatlar buzilishi ustidan sudga shikoyat qilish mumkin (FKning 44-moddasi).

Bu kimlarga tegishli

Sheriklar bilan biznes ochayotgan tadbirkorlar.
Yuridik shaxs shakliga o'tayotgan YaTT va o'zini o'zi band qilganlar.
O'zbekistonda kompaniya tashkil etayotgan xorijiy investorlar.

Traffic Law yuristi bahosi

Rasmiy qonun matnlari asosida Traffic Law tayyorlagan amaliy tahlil.

Bugun MChJni texnik ro'yxatdan o'tkazish tizimda yarim soat oladi. Vaqtni unga emas, ustav va ta'sis shartnomasiga sarflash kerak. Aynan u yerda qanday ovoz berishingiz, biznesdan qanday chiqishingiz, ulush sotilganda kimga o'tishi va sheriklar urishib qolsa nima qilish hal qilinadi. Namunaviy ustav qulay, lekin sizning kelishuvlaringizni hisobga olmaydi.

Ustav kapitalini «obro' uchun» oshirib ko'rsatmang. Hissani bir yil ichida qo'shish kerak, to'lanmagan qism esa ishtirokchini jamiyat qarzlari bo'yicha solidar qarzdorga aylantiradi. Mol-mulk qo'shsangiz, uni to'g'ri baholang: qimmat pulsiz hissalarni baholovchi tashkilot baholaydi.

Soliq rejimi masalasini darhol hal qiling: daromad bir milliard so'mgacha bo'lsa, aylanma solig'i odatda soddaroq, lekin u hammaga ham to'g'ri kelmaydi — masalan, tovar import qilinganda. Sheriklar bir nechta bo'lsa yoki xorijiy ishtirokchi bo'lsa, hujjatlarni topshirishdan oldin yurist bilan yoki Traffic Law AI'da tekshiring.

Nima qilish kerak: bosqichma-bosqich

Sheriklar bilan kelishing
Ulushlar, hissalar miqdori va muddati, kim direktor bo'lishi, qarorlar qanday qabul qilinishi va ishtirokchi qanday chiqishi mumkinligini belgilang.
Ustav va ta'sis shartnomasini tayyorlang
Davlat tilida, namunaviy shakl yoki o'z shartlaringiz asosida. Muassis bitta bo'lsa, ustav yetarli.
Nom tanlang
Ro'yxatdan o'tkazish tizimida bo'sh lotin nomlaridan; tanlangan nom 60 kunga band qilinadi.
Ariza bering va boj to'lang
Yagona portal orqali yoki Davlat xizmatlari markazida; har bir muassis roziligini tasdiqlaydi. Tanlangan soliq rejimini ko'rsating.
Guvohnoma oling va hisobvaraq oching
Elektron guvohnoma tadbirkorlik subyekti kabinetiga keladi. Bank hisobvarag'ini, jumladan masofadan oching.
Ustav kapitalini qo'shing
To'liq — ro'yxatdan o'tgandan keyin bir yildan kechiktirmay; tasdiqlovchi hujjatlarni saqlang.

Qaysi hujjatlar kerak bo'ladi

Jamiyatni ta'sis etish to'g'risidagi qaror (yig'ilish bayonnomasi yoki yagona muassis qarori)
Davlat tilidagi ustav
Ikki va undan ortiq ishtirokchi bo'lsa, ta'sis shartnomasi
Muassislar va direktorning pasporti yoki ID-kartasi
Davlat boji to'langanini tasdiqlovchi hujjat
Pulsiz hissa 10 000 BHMdan qimmat bo'lsa, baholovchi hisoboti

Muddatlar

Nomni band qilish: 60 kun
Ro'yxatdan o'tkazish: 30 daqiqadan oshmaydi
Ustav kapitalini to'lash: Ro'yxatdan o'tgandan keyin 1 yildan kechiktirmay

Xavflar va muhim jihatlar

To'lanmagan hissa ishtirokchini to'lanmagan qism doirasida MChJ qarzlari bo'yicha solidar javobgar qiladi.
Muassislar jamiyat ro'yxatdan o'tgunga qadar yuzaga kelgan majburiyatlar bo'yicha solidar javob beradi.
Ishtirokchilar 50 dan oshib, jamiyat bir yil ichida qayta tashkil etilmasa, u sud orqali tugatilishi mumkin.
Chiqish va ulush sotish qoidalari ishlab chiqilmagan ustav korporativ nizolarga olib keladi.

Misol: ikki sherik kafe ochmoqda

Aziz va Shahnoza kafe ochishga qaror qilib, 60 va 40 foizlik ulushlarga kelishdi. Shahnoza yarim yil o'zini o'zi band qilgan shaxs sifatida ishlagan. Ular MChJni onlayn ro'yxatdan o'tkazmoqchi.

Qanday harakat qilish kerak

Sheriklar o'zbek tilida ustav va ta'sis shartnomasini tayyorlab, «MChJ» qisqartmasi bilan lotin alifbosida nom tanlaydi va Yagona portal orqali so'rovnoma yuboradi; har biri ishtirokini Face-ID orqali tasdiqlaydi. Ro'yxatdan o'tkazish 30 daqiqa ichida amalga oshadi. Shahnoza kamida olti oy o'zini o'zi band qilgani uchun bojdan ozod qilish masalasini ariza berishda tekshirish kerak. Hissalarni ular bir yil ichida qo'shadi va ro'yxatdan o'tishda aylanma solig'ini tanlaydi.

Ko'p beriladigan savollar

O'zbekistonda MChJning eng kam ustav kapitali qancha?

«Mas'uliyati cheklangan jamiyatlar to'g'risida»gi Qonun umumiy eng kam miqdorni belgilamaydi: u ayrim faoliyat turlari uchun litsenziya talablarida belgilanishi mumkin (Qonunning 15-moddasi). Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar uchun eng kam talablar Davlat ro'yxatidan o'tkazish nizomiga 11-ilovada belgilangan.

MChJni ro'yxatdan o'tkazish qancha turadi?

Davlat boji — 1 BHM (440 000 so'm) («Davlat boji to'g'risida»gi Qonunga ilovaning 7-bandi). Kamida olti oy o'zini o'zi band qilgan shaxslar uchun boj undirilmaydi (o'sha Qonunning 15-moddasi).

MChJni bir kishi ochishi mumkinmi?

Ha. Jamiyat bir shaxs tomonidan ta'sis etilishi mumkin, bunda ta'sis hujjati faqat ustav bo'ladi (Qonunning 8, 12-moddalari). Ammo bitta shaxsdan iborat boshqa jamiyat yagona ishtirokchi bo'la olmaydi.

MChJ uchun muhr kerakmi?

Yo'q. Ro'yxatdan o'tishda ham, faoliyatda ham muhr va shtamp tayyorlash talab qilinmaydi (Nizomning 20-bandi), garchi jamiyat muhrga ega bo'lishga haqli bo'lsa ham (Qonunning 3-moddasi).

MChJni ro'yxatdan o'tkazishni rad etishlari mumkinmi?

Faqat Nizomning 40-bandida sanab o'tilgan asoslar bo'yicha, masalan boj to'lanmaganda yoki hujjatlar to'liq bo'lmaganda. Maqsadga muvofiq emaslik sababli rad etish taqiqlangan (45-band), sabablar bartaraf etilgach hujjatlarni qayta topshirish mumkin (46-band). Rad etish ustidan sudga shikoyat qilish mumkin (FKning 44-moddasi).

Rasmiy manbalar

Normalar material yangilangan sanadagi tahrirda keltirilgan.

Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan. Aniq vaziyatingizni tahlil qilish uchun Traffic Law AI'dan foydalaning yoki yuristga murojaat qiling.

Bu qonun sizning vaziyatingizga qanday taalluqli ekaniga ishonchingiz komil emasmi?

Vaziyatingizni Traffic Law AI'ga yozing: u uni O'zbekiston qonunlari bo'yicha tahlil qiladi, normalarni ko'rsatadi va keyingi qadamni aytadi.

Masalan, shunday so'rang:«Sherigim bilan 70 ga 30 ulushli MChJ ochmoqchimiz. Ustavda nimalarni yozish muhim va qaysi soliq rejimini tanlash kerak?»